Film: Mud

Het leven als avontuur

Zoveel verschillende culturele motieven komen bij elkaar in Jeff Nichols’ derde film, Mud, dat een lijstje wellicht goed werkt: Huck Finn en Tom Saywer, Hushpuppy en Beasts of the Southern Wild (2012), Robert Mitchum en The Night of the Hunter (1955), Terrence Malick en het wuivende gras, de laag-bij-de-grondse seksualiteit van Reese Witherspoon, River Phoenix in Stand by Me (1986), de acteur Joe Don Baker, een shoot-out als narratief mechanisme.

Medium mud26f 1 web

En: het gevoel dat je had als tiener toen het meisje op wie je voor het eerst écht verliefd was ervandoor ging met een of andere smeerlap die zij om onduidelijke redenen cooler vond.

Dat laatste gebeurde met Mud (Matthew McConaughey). Al op school voelde hij echte liefde voor Juniper (Witherspoon). Maar het blonde meisje met de lange benen vond foute jongens te interessant om aan ‘liefde’ te denken. Keer op keer liet ze Mud vallen. Soms kreeg ze daar spijt van, zeker die keer toen ze in elkaar werd geslagen. Toen ging het fout; Mud vermoordde de jongen. Op de vlucht verstopt hij zich op een eiland bij het stadje DeWitt in Arkansas. Daar ontmoet hij de tieners Ellis (Tye Sheridan) en Neckbone (Jacob Lofland). De jongens zijn gefascineerd door Mud: de vrijheid die hij op dat eiland lijkt te genieten terwijl hij aan een plan werkt om een boot, die tijdens een storm hoog in een boom is beland, te herstellen. Met de boot wil Mud via de Arkansas-rivier ontsnappen, verkieslijk met Juniper aan zijn zijde.

Joe Don Baker wil daar een stokje voor steken; hij is de streng gelovige, maar daardoor niet minder moorddadige vader van de jongen die Mud had doodgeschoten. Hij roept een groep killers bijeen om naar Mud te zoeken. Deze acteur, nu oud en ziek op het scherm, was ooit een ster van talloze B-films. Zijn onverminderd sterke verschijning hier is significant: ze zegt veel over het soort film dat regisseur Jeff Nichols voor ogen had: een archetypisch Amerikaanse film. Een paar jaar geleden verraste hij al met het schitterende Take Shelter, waarin een man langzaam gek lijkt te worden als hij voorspelt dat het einde der tijden is aangebroken.

Het wonder van Mud is dat Nichols alle culturele referenties naadloos laat aansluiten bij mooi waargenomen en opgebouwde beelden die iets zeggen over de menselijkheid van de personages. Tegenover het leven bij de rivier, die voor arme mensen een bron van inkomsten uit visserij biedt, staan rijtjeshuizen, supermarkten, bars en motels. Dat leven, even modern als uitzichtloos, is voor Ellis een nachtmerrie, zeker als hij het nieuws krijgt dat zijn ouders gaan scheiden; dat hij zijn leven op een woonboot moet verruilen voor wonen in zo’n flatje in de stad. Voor Ellis representeert Mud alles wat hij zelf zou willen zijn: een man voor wie het leven een avontuur is, die de liefde naar waarde weet te schatten, tot alles bereid om haar te koesteren.

Een schietgevecht bepaalt de afloop. Dat ontsiert het zorgvuldig opgebouwde verhaal noch de goed ontwikkelde personages. De plotselinge actie werkt als een onvermijdelijke, opwindende uitlaatklep voor de opgebouwde spanning. Ook in het schietgevecht staan romantiek en natuur tegenover cultuur en cynisme. Zo neemt Ellis de eerste stappen in de volwassen wereld, hart gebroken, maar nog altijd op zoek naar ware liefde.

Te zien vanaf 15 augustus