Het menselijk schild en de bulldozer

Haifa - Zeven jaar na de tragische dood van de Amerikaanse activiste Rachel Corrie start in het Israëlische Haifa een opmerkelijk proces waarin de ooggetuigen in de zaak voor het eerst formeel worden gehoord. De 23-jarige Rachel werd op 16 maart 2003 door een bulldozer van het Israëlische leger overreden en gedood toen zij als een ‘menselijk schild’ voor de organisatie International Solidarity Movement (ism) het slopen van een Palestijnse woning in Gaza trachtte te voorkomen.
Het incident kreeg uitgebreid media-aandacht en veroorzaakte internationale verontwaardiging. Toenmalig premier Sharon verzekerde dat er een uitgebreid onderzoek zou komen. Maar het onderzoeksrapport van het Israëlische leger concludeerde dat de bulldozerchauffeur Rachel niet had gezien. Daarmee was volgens Israël de kous af. Het gerechtelijk onderzoek werd gesloten en de strafzaak geseponeerd, ook al hadden andere ism-activisten, die ter plaatse aanwezig waren, verteld dat Rachel duidelijk zichtbaar en gekleed in een fel oranje jack via haar megafoon met de chauffeurs had gesproken.
Het echtpaar Corrie liet het er niet bij zitten en startte in 2005 een civiele rechtszaak tegen de staat Israël. De ouders eisen 324.424 dollar voor doden met voorbedachten rade en grove nalatigheid. Onjuist, stelt Israël: Rachel en de ism hebben zelf roekeloos gehandeld en zich bewust in deze gevaarlijke situatie gebracht. Bovendien waren de acties van het leger geautoriseerde oorlogsdaden in een gesloten militaire zone, en dus is de staat niet aansprakelijk.
Als de zaak zo duidelijk ligt, dringt zich echter de vraag op waarom verschillende Israëlische regeringen deze rechtszaak hebben getraineerd. Vier buitenlandse ooggetuigen werden, aldus dagblad The Guardian, de toegang tot Israël ontzegd en kregen pas na diplomatieke druk van de Amerikaanse regering een visum. Een Palestijnse getuige wordt zelfs niet tot het proces toegelaten. Toch zijn er vele interessante vragen waarop het proces hopelijk antwoord kan geven. Wat is er gebeurd met het foto- en filmmateriaal van het leger dat op mysterieuze wijze is verdwenen? Waarom mochten bij Rachels autopsie door het Israëlische leger geen Amerikaanse diplomaten aanwezig zijn? En hoe accuraat zijn getuigenverklaringen na zeven jaar? Zijn de foto’s die de ism overal ter wereld verspreidt juist?
Het Israëlische publiek ziet de zaak-Corrie vooral als een soort test case waarin de militaire regelgeving en het beleid zich meten aan Israëls wetgeving en recht. Omdat de omvang van de aansprakelijkheid van de staat en het leger tegenover burgers in het geding is, zou de uitspraak van de Israëlische rechter in de zaak-Corrie voor internationale vredesactivisten in de Palestijnse gebieden, maar ook voor gedupeerden van Operatie Gegoten Lood in Gaza, misschien een interessante wending kunnen geven.