Het migratievraagstuk splijt de politiek

Medium schermafbeelding 2017 06 13 om 16.54.07

Het migratievraagstuk hangt als een donkere wolk boven Europa. In Nederland loopt de kabinetsformatie erop vast, in Europa bedreigt het de onderlinge solidariteit tussen de lidstaten.

Maandag stapte GroenLinks-leider Jesse Klaver voor de tweede keer uit formatiegesprekken met vvd, cda en d66, weer was migratie het breekpunt.

Deze keer lichtte informateur Herman Tjeenk Willink, in tegenstelling tot zijn voorganger Edith Schippers, een tipje van de sluier op door zijn eindvoorstel aan de vier partijen naar de Tweede Kamer te sturen. Dat verduidelijkt de teleurstelling van Tjeenk Willink, die maandagavond in zijn stem doorklonk. Het eindvoorstel lijkt garanties te bieden voor het binnen de grenzen blijven van het internationale recht als er verdragen zouden komen met Noord-Afrikaanse landen over de opvang van asielzoekers in de eigen regio, verdragen die te vergelijken zijn met dat tussen de Europese Unie en Turkije uit 2016. Dat verdrag heeft ervoor gezorgd dat er minder asielzoekers via dat land naar Griekenland proberen te varen.

vvd en cda willen dat in EU-verband ook bereiken voor migranten die via Noord-Afrika in Italië proberen te komen. Ook d66 kon met het eindvoorstel leven, maar GroenLinks dus niet. Het is angst voor vuile handen en weglopen voor de verantwoordelijkheid voor een ingewikkeld, internationaal vraagstuk waarvan de oplossing voor iedereen nog zoeken is.

D66 kon met het eindvoorstel leven, maar GroenLinks dus niet

Binnen de Europese Unie is de herverdeling van juist de asielzoekers die al in Europa zijn en recht hebben op een verblijfstatus het probleem. In 2015 zijn er binnen de EU afspraken gemaakt over de herverdeling van deze asielzoekers over Europa, afspraken die alleen gelden voor degenen afkomstig uit oorlogslanden zoals Syrië. Het doel is om Griekenland en Italië van de hoge migratiedruk te ontlasten, al zouden die landen ook graag de andere migranten over de EU verdeeld zien. Hongarije, Polen en Tsjechië houden zich echter al niet aan deze afspraken. Heel bewust niet. Een houding die dus haaks staat op die van GroenLinks, die juist ruimhartig wil zijn.

Het symboliseert het schisma in Europa. EU-commissaris Dimitris Avramopoulos zou inmiddels in de verschillen van mening over het migratievraagstuk een grotere bedreiging zien voor de EU dan in de financiële crisis.

Het gevolg van het weglopen van de onderhandelingstafel voor GroenLinks is dat ze ondanks de grote verkiezingswinst weer niet zal gaan regeren. Daardoor zal ook haar invloed op twee andere hoofdstukken, klimaatbeleid en inkomensongelijkheid, gering zijn. Er zijn stemmen binnen de partij die denken dat deze strategie nog meer kiezers zal opleveren. Maar er zullen ook kiezers teleurgesteld zijn dat de partij de kans om eindelijk een keer regeringsmacht te krijgen niet heeft gepakt.

De EU-landen die weigeren vluchtelingen op te nemen hangt een zogeheten inbreukbrief boven het hoofd. In die brief zal de Europese Commissie aangeven welke juridische stappen ze van plan is te nemen. De houding van Hongarije, Polen en Tsjechië kan niet zonder gevolgen blijven, omdat anders obstructie van afspraken lonend blijkt.

Maar het weglopen van GroenLinks van de formatiebesprekingen noch de mogelijke strafmaatregel jegens de drie weigerachtige lidstaten, zal bijdragen aan het dichten van de diepe kloof die er tussen landen en binnen landen gaapt als het gaat over hoe om te gaan met migratie. Ruimhartig of grenzen dicht, alleen voor oorlogsvluchtelingen of ook voor arbeidsmigranten, dat zijn de splijtende vragen.