Het monster in de aarde onder Japan

Tokio - Na de grote aardbeving in Kobe, nu 16 jaar geleden, schreef Haruki Murakami een bundel korte verhalen, Na de aardbeving. In een van de bekendste verhalen uit de bundel, Superkikker redt Tokio, neemt een alledaagse Japanner het samen met een superkikker op tegen het grote onderaardse monster Worm dat wakker is geworden en zijn woede moet ventileren.

De messianistische superkikker bekoopt, na een hevig en fel gevecht waarbij de grens tussen realisme en surrealisme voortdurend overschreden wordt, de redding van Tokio met zijn leven.

Murakami is niet de enige die kami (goden, geesten en mythologische wezens) een centrale plaats geeft. De gemiddelde Japanse tekenfilm zit er vol mee en ook in het Shinto-geloof neemt de mythische wereld een centrale plaats in. In vrijwel elk Japans huis staat een altaar waar het de geesten van hun voorouders aan niets mag ontbreken en Shinto-tempels doen goede zaken met de verkoop van spreuken en bezweringen. Bouwgrond wordt nog altijd ritueel ingezegend en een examen of sollicitatie wordt bij voorbaat kansloos geacht als de zegen van de goden er niet over afgeroepen is.
De kami moeten dus te vriend worden gehouden. Een van de bekendste kami uit de Japanse geschiedenis is de kamikaze, de goddelijke wind. In de dertiende eeuw behoedde een tornado die de troepen van Dzjengis Khan uitschakelde Japan van een Mongoolse invasie, al is het begrip kamikaze sinds de einddagen van de tweede wereldoorlog vooral synoniem geworden met redeloze en reddeloze zelfopoffering.

De schok van 11 maart zal bij de meeste Japanners, hoe wetenschappelijk en technologisch ze ook kunnen denken, weinig veranderd hebben in hun mythologisch wereldbeeld. Want wat seismologen en geografen ook mogen vertellen over tektoniek en drukplekken, de beving was als een onheilspellend, zwaar aanzettend geroffel gevolgd door een grote golfbeweging die alles mee liet deinen, alsof een enorm monster zich met ontembare snelheid en kracht een weg door de aarde vrat. Het Shinto-geloof, dat in belangrijke mate draait om het onderdrukken van angsten, zal deze dagen vele Japanners die daarmee worstelen troost bieden.