Op naar Aghanistan

Het net sluit zich

Een grootscheepse militaire actie in Afghanistan is ophanden. Volgens ex-SAS-commando Tom Carew is het echter waanzin om speciale troepen in te zetten tegen Osama bin Laden: «Wat kan een viermansteam onder die omstandigheden doen wat een satelliet niet kan?»

Toen Tom Carew het onthoofde en met messen en landbouwwerktuigen toegetakelde lijk van een jonge Russische piloot naast zijn neergestorte gevechtshelikopter zag liggen, welden merkwaardig genoeg enkele dichtregels van Rudyard Kipling in hem op: When you’re wounded and left/ On Afghanistan’s plains/ And the women come out/ To cut up your remains,/ Just roll on your rifle/ And blow out your brains/ And go to your Gawd/ Like a soldier.
Begin jaren tachtig was Carew, ex-lid van de beruchte Britse paracommando’s van de Special Air Service (SAS), actief in Afghanistan. Hij beschreef zijn lugubere ervaringen in Jihad! De geheime oorlog in Afghanistan.
Onder verantwoordelijkheid van de Britse geheime dienst MI6 en later de Amerikanen probeerde hij informatie te verzamelen over de sovjet-militairen die in 1979 het land waren binnengevallen. Hij sloot zich aan bij een van de vele facties van de moedjahidien, islamitische verzetsstrijders die behalve de Russen ook elkaar bevochten. Zijn verkenningsexpedities leidden tot het opzetten van door het Westen betaalde trainingskampen voor de moedjahidien. De «soldaten» die hij aantrof, beschrijft hij als een onverschrokken zooitje ongeregeld dat geen enkel benul had van oorlogvoering en het dan ook moest afleggen tegen de sublieme spetsnaz-commando’s van de Russen. «Het was mijn taak om ze moderne guerrillatactieken bij te brengen», zegt Tom Carew in The Guardian. «Zonder die tactieken zouden ze worden uitgeroeid.»
Naarmate de trainingen en de bewapening van de moedjahidien, waaronder Bin Ladens fundamentalistische legertje, beter werden, kregen de Russen het zwaarder. Gevangenen werden niet gemaakt. Het inzetten van Amerikaanse grondtroepen tegen de Taliban zou volgens Carew tot een enorm bloedbad leiden. De Taliban kennen het onherbergzame terrein op hun duimpje, kunnen tegen luchtaanvallen schuilen in grotten, hebben overal wapen- en munitievoorraden en proviand verborgen, zodat ze met een uiterst lichte bepakking enorme afstanden te voet kunnen afleggen, en ze zijn uiterst fanatiek. «Verwacht niet dat je in de Hindu-Kush een beroep kunt doen op de Geneefse Conventie», waarschuwt hij.

Met het afsluiten, afgelopen zondag, van de rouwperiode door de Amerikaanse president George W. Bush is de start van een militaire campagne tegen de terroristenleider Osama bin Laden en het Afghaanse Taliban-regime dat ervan wordt beschuldigd hem de hand boven het hoofd te houden weer een stap dichterbij gekomen. Minister van Buitenlandse Zaken Colin Powell kondigde aan binnen enkele dagen «waarschijnlijk» een document te kunnen overleggen met bewijzen voor Bin Ladens betrokkenheid bij de recente aanslagen in de Verenigde Staten. «De grootschalige campagne tegen plegers van aanslagen en terrorisme in het algemeen is begonnen», aldus de oud-generaal.
Vooralsnog gaat die campagne niet gepaard met grootscheeps geweld, al is het wapengekletter niet van de lucht. De Verenigde Staten hebben in het gebied een enorme krijgsmacht samengetrokken, waaronder meer dan tweehonderd vliegtuigen, alsmede vliegdekschepen en onderzeeërs. Hoewel Powell en Bush herhaaldelijk hebben verklaard dat «Amerika’s nieuwe oorlog» niet is gericht tegen de islam of goedwillende burgers maar tegen «het terrorisme», kwam al een gestage vluchtelingenstroom op gang naar buurland Pakistan. Pakistan treft voorbereidingen om zonodig twee miljoen Afghanen te kunnen opnemen. Het land biedt al onderdak aan bijna een miljoen vluchtelingen. Zo leidt alleen al de dreiging van geweld tot mensonterende omstandigheden voor duizenden reeds totaal berooide Afghanen.
Bush liet er in de speech die hij vorige week donderdag hield voor een gezamenlijke bijeenkomst van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden en de Senaat, geen misverstand over bestaan: Amerika heeft het recht de zelfmoordaanslagen militair te vergelden. Doelwit van de ophanden zijnde aanval is het Taliban-regime, want «het onderdrukt niet alleen zijn eigen bevolking, het bedreigt mensen elders door het financieel steunen van, onderdak verschaffen aan en bevoorraden van terroristen». Hij sprak, zoals ook de voorgaande weken, in oorlogstaal: «Amerikanen moeten niet rekenen op een enkele veldslag, maar met een langdurige veldtocht zoals we die nog niet eerder hebben meegemaakt. Misschien vinden er dramatische aanvallen plaats die op de televisie kunnen worden gevolgd, en geheime operaties die ook als ze slagen niet bekend zullen worden gemaakt.»
Doel van dit alles is het in handen krijgen van terroristenleider Osama bin Laden, dood of levend, en het volledig oprollen van zijn wijdvertakte terreurnetwerk al-Qaeda. Eind vorige week bekende Clinton dat hij al in 1998 orders had gegeven van gelijke strekking. «Ik heb opdracht gegeven tot de arrestatie en indien nodig het doden van Osama bin Laden. We hadden al contact gelegd met een groep in Afghanistan. Maar zij waren niet succesvol. We trainden zelfs commando’s voor een mogelijke grondactie. Maar we hadden toen niet voldoende inlichtingen om het te doen zoals we dachten dat het nodig was. Nu hebben we de steun van mensen die ons toen niet wilden steunen. En die steun biedt ons veel meer tactische mogelijkheden.»

Behalve Irak is er geen land ter wereld dat openlijk durft te weigeren tot de coalitie toe te treden. Bush is echter niet tevreden met de steun uit de Arabische wereld. De Egyptische president Hosni Mubarak waarschuwde de VS bij een eventuele militaire reactie burgerslachtoffers te vermijden en ervoor te waken christenen en moslims tegen elkaar op te zetten. De leden van de Samenwerkingsraad voor de Golf (Saoedi-Arabië, Koeweit, Oman, Bahrein, Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten) hebben zich solidair verklaard, maar alleen Koeweit wil militair bijdragen. Saoedi-Arabië, waar sinds de Golfoorlog Amerikaanse troepen zijn gelegerd, is onwillig de Amerikanen gebruik te laten maken van een nieuw commando centrum als er daadwerkelijk aanvallen komen. De Golfstaten vrezen dat de bevolking in opstand zal komen als ze meewerken aan het bombarderen van medemoslims.
De Samenwerkingsraad voor de Golf deed een klemmende oproep aan de internationale gemeenschap de islam niet in verband te brengen met de terreuracties in de VS. De Arabische Liga verklaarde zelfs dat een aanval op een moslimland onacceptabel is. «Er zijn andere middelen om terrorisme te bestrijden», zei de Egyptische voorzitter Amr Moussa. Ayatollah Makarem-Shirazi, een hoge sji'itische geestelijke uit Iran, die overigens de aanslagen wél veroordeelde, waarschuwde dat «de islamitische wereld niet stil zal blijven zitten bij een aanval op een moslimland». Pakistan — het belangrijkste buurland van Afghanistan — heeft zich al in een vroeg stadium solidair verklaard met de Amerikanen. Dat de via een staatsgreep aan de macht gekomen generaal Pershef Musharaf daarvoor weleens een zware prijs zou kunnen betalen, blijkt uit het gestaag toenemende aantal demonstraties. Een groot deel van de Pakistaanse bevolking voelt zich verwant met de Taliban, die in 1994 vanuit Pakistan aan hun zegetocht door Afghanistan begonnen.
Het Taliban-regime is inmiddels bijna volledig geïsoleerd. De Verenigde Arabische Emiraten en later Saoedi-Arabië verbraken hun diplomatieke relaties. Pakistan is nog het enige land dat betrekkingen onderhoudt met mullah Omar en zijn islamstudenten. Het zou wel eens de laatste open verbinding kunnen zijn waarlangs een grootscheepse militaire actie kan worden voorkomen. De Taliban hebben echter gemeld dat Bin Laden spoorloos is verdwenen, en afgelopen zondag kwam een militaire delegatie van de VS in Pakistan aan om te overleggen over militaire samenwerking. Volgens hardnekkige geruchten zouden er al speciale eenheden in het land zijn gelegerd. Ook een allerlaatste «moreel» obstakel — de enorme financiële schuld van de Verenigde Staten aan de VN — is uit de weg geholpen. Het Huis van Afgevaardigden kwam maandag over de brug met een groot deel van het geld.
Het net heeft zich om de Taliban gesloten.

«Raak nooit verwikkeld in een landoorlog in Azië», drukte generaal Douglas MacArthur volgens de overlevering president John F. Kennedy op het hart. MacArthur wist waar hij het over had. Toen hij na een bliksemoffensief bijna het hele Koreaanse schiereiland onder zijn hoede had, werd hij in een guerrillastrijd gelokt en uiteindelijk genadeloos teruggeslagen. Kennedy luisterde niet, en het resultaat was Vietnam.
Bijna 58.000 gesneuvelde en vermiste Amerikanen in Vietnam later zal George W. Bush niet snel een grote landoorlog beginnen. Om zijn doel te bereiken — vergelding, het ten val brengen van de Taliban en het in het nauw brengen van Bin Laden — is dat ook niet nodig. Net als in Kosovo bevindt zich in Afghanistan immers een «natuurlijke bondgenoot» te velde: de Noordelijke Alliantie van wijlen Ahmad Shah Massoud, de «leeuw van Panjshir». Massoud werd drie weken geleden gedood door twee zelfmoordcommando’s die waarschijnlijk waren getraind in een van Bin Ladens terroristenkampen. Hij was de laatst overgebleven krijgsheer in de strijd tegen de Taliban. Onlangs stortte echter zijn oude Oezbeekse bondgenoot Abdul Rashid Dostum zich weer in de strijd. Rusland en Turkije hebben verklaard dat ze de Noordelijke Alliantie willen trainen en bewapenen (Rusland deed dat al in het geniep) en het lijdt weinig twijfel dat ook de VS dat zullen doen. Na de dood van Massoud begon de Alliantie een groot en tamelijk succesvol offensief tegen de Taliban ten noorden van Kaboel.

Of de dramatische aanvallen die Bush in zijn speech noemde nog zullen komen, is niet zeker, maar dat een begin is gemaakt met geheime operaties staat vrijwel vast. Er zouden al enige tijd Special Operation Forces (sof’s) actief zijn in groepen van drie tot vijf man om inlichtingen te verzamelen. Alle Britse kranten maakten afgelopen zondag melding van de betrokkenheid van SAS-eenheden bij acties in Afghanistan. Ze zouden zijn binnengedrongen via Tadzjikistan en samenwerken met de Noordelijke Alliantie.
Volgens ex-SAS-commando Tom Carew is het echter waanzin om speciale troepen in te zetten tegen Bin Laden. Carew in The Guardian: «De Hindu-Kush is een enorm gebied. Wat kan een viermansteam onder die omstandigheden doen wat een satelliet niet kan? Het is erger dan zoeken naar een naald in een hooiberg — het is een naald midden in het Wembley-stadion.» Hij ziet meer in het steunen van de Noordelijke Alliantie, net als in de tijd dat hij zelf in Afghanistan vocht. Carew: «Wij uit het Westen hebben hen op het juiste spoor gezet en met wat training zijn ze een heel eind gekomen.»