Het officiele cynisme van de navo

De laatste jaren is veel geschreven over een komende botsing der beschavingen en het gevaar van de islam, maar de schade die zulke verhalen aanrichten bleef doorgaans beperkt tot de kolommen van de dag- en weekbladen. Ze worden plotseling actueel door de uitspraak van Navo-secretaris Willy Claes dat het islamitisch fundamentalisme een even grote bedreiging vormt voor de westerse democratie als het vroegere sovjetcommunisme. De uitlating werd later weer wat afgezwakt, maar er is in Navo- kringen kennelijk over nagedacht, want de gecorrigeerde versie was nog niet de deur uit of de nieuwe richtlijn werd omgezet in beleid: de Navo gaat de diplomatieke banden met autoritaire regimes in Noord-Afrika aanhalen om de gezamenlijke strijd tegen het fundamentalisme te coordineren. Moeten we nu blij zijn omdat een fundamentalistisch offensief aan de zuidflank van Europa in de kiem wordt gesmoord? Of graven de Navo- lidstaten hun eigen graf door aansluiting te zoeken bij ten dode opgeschreven regimes?

Helaas is het laatste waarschijnlijker. Van politieke samenwerking die de weg opent naar een ondersteuning van democratische intellectuelen en groeperingen in de islamitische wereld is voorlopig geen sprake. De Brusselse demarche komt neer op een intensivering van de contacten tussen Europese veiligheidsdiensten en hun tegenhangers in Noord-Afrika en het Midden-Oosten. Zo overstelpen de Franse inlichtingendiensten sinds jaar en dag koning Hassan van Marokko met vriendschapsgebaren zoals een politieke moord hier, een gedwongen deportatie daar en op zijn tijd een propagandistisch opkontje. Tevens ondersteunen zij het criminele regime in Algerije. Het Britse M-I6 werkt volop samen met de Saoedische veiligheidsdienst, de Italiaanse met de Syrische, et cetera. De Duitse inlichtingendienst pakt het nog slimmer aan. Deze onderhoudt goede relaties met de Iraanse collega’s, hetgeen enkele malen resulteerde in de uitlevering van Iraanse oppositionelen aan het regime in Teheran. In ruil daarvoor blijven Duitsland en Duitse doelen in het Midden-Oosten gevrijwaard van aanslagen. In de toekomst kunnen we dus nog veel meer van dit soort koehandel verwachten. Konden de verzamelde Navo-denktanks werkelijk niets anders verzinnen dan dit officiele cynisme?
De islamitische wereld is geen monoliet, getuige de politieke tegenstellingen die tijdens de Golfoorlog aan het licht kwamen. Het fundamentalisme valt bovendien langs sociale breuklijnen uiteen: het fungeert als machtsmiddel voor corrupte regimes (Saoedi-Arabie) maar ook als vehikel voor gerechtvaardigd protest tegen corruptie (Algerije), gedwongen armoede (India) of vreemde overheersing (Palestina). Studies van de demografische en industriele ontwikkeling van islamitische landen wijzen op grote overeenkomsten met Oost-Azie en Latijns Amerika, waar de toenemende welvaart en de vorming van een middenklasse resulteren in democratische omwentelingen. De Navo doet er beter aan daarop in te spelen en contact te leggen met de elite van de toekomst in plaats van de autocraten van het verleden. En ook als die nieuwe Koude Oorlog mocht uitbreken, moeten we alvast de democratische oppositie in Noord-Afrika steunen. Dat deden we tenslotte in het Oostblok ook.