Het paleis van Joesopov

Moskou - De NOS kondigde eind vorige week een keer of wat ten onrechte de dood van Harry Mulisch aan. Een goed moment om de kelders van het Joesopov Paleis te Sint-Petersburg te bezoeken. Daar kwam Grigori Raspoetin aan zijn eind. Althans, dat was in december 1916 het idee van vorst Felix Joesopov en zijn kameraden. Maar ook Raspoetin werd herhaaldelijk ten onrechte doodverklaard. Joesopov en zijn aristocratische vrienden vonden dat de zelfverklaarde gebedsgenezer Raspoetin een slechte invloed op de keizerlijke familie had. Ze hadden een punt. De ongeletterde mysticus bemoeide zich niet alleen met het zogenaamd genezen van de tsarenzoon met bloederziekte, maar ook met Ruslands deelname aan de Eerste Wereldoorlog. Bovendien paarde hij met het halve hof. En dat alles op basis van een directe lijn met God.
Joesopov lokte Raspoetin naar zijn paleis met de belofte dat hij ook de Joesopovjes genezen mocht van allerlei kwalen. Dat paleis ligt aan de Moika. Het is een van de kanalen die Petersburg zogenaamd een vleugje Amsterdam meegeven. In werkelijkheid maakt elke vergelijking met Peter de Grote’s ‘venster op Europa’ van de Nederlandse hoofdstad nog iets meer het openluchtmuseum waar Amsterdam spontaan al naar neigt. Het paleis van de Joesopovs is groot, zoals alle andere enorme achttiende- en negentiende-eeuwse villa’s langs de oevers hier. De overeenkomst met, zeg, de Herengracht, is dat daar ook water door stroomt. Amsterdam is best gezellig, Petersburg heeft grandeur.
Door kleine deurtjes kom je in de kelderkamertjes waar men de monnik in de val lokte. Maar Raspoetin het hoekje om helpen bleek geen sinecure. Een paar glazen rattengif aangelengd met madeira deden hem zichtbaar goed. Ten einde raad haalde Joesopov een pistool en pompte de man uit Siberië vol lood. Met zijn lijf vol arsenicum en kogels besloot Raspoetin het pand te verlaten. Alleen door dan maar met een zwaard op hem in te hakken wisten Joesopov cum suis de man horizontaal te krijgen. Bij de laatste mededeling begint de gids die ons door de kelder leidt pas echt te stralen. Ze wijst op een foto van Raspoetins gehavende gelaat: kijk, daar heeft-ie hem geraakt. En dat, ze wijst op een andere foto, is het zwaard van Joesopov.
Uiteindelijk hebben ze hem in een rivier gekieperd. Na een paar dagen werd zijn lijk uit het water gehaald. Raspoetin bleek ondanks gif, kogels en slaag uiteindelijk ouderwets verdronken te zijn - een superman. De gids wijst ten slotte op het kelderraampje waardoor een streep licht naar binnen valt in de lage ruimte. Daar leggen mensen op zijn sterfdag nog altijd bloemen, zegt ze geheimzinnig. Mystici, zelfs van het allooi Raspoetin, houden in Rusland altijd status. Samen staren we een tijdje zwijgend uit het raam. Het is 93 jaar en tien maanden na zijn dood. Zou er nu een teken volgen? De zon schijnt en in de verte hijst een kind zich op een klimrek.