Het Panamakanaal krijgt concurrentie door smeltend ijs

Panama – Het was inmiddels een vertrouwd gezicht: de file schepen voor de kust van Panama-Stad, wachtend op toegang tot het Panamakanaal.

De werkzaamheden rond de vernieuwing, waarbij de capaciteit verdrievoudigd is, liepen nogal eens averij op en dat had vaak consequenties voor de wachttijd voor schepen. Onlangs was die zelfs elf dagen, zodat er, zo ver het oog reikte, een lange slinger mammoetschepen in de Stille Oceaan voor anker lag.

Er waren financiële en juridische conflicten, stakingsacties en technische problemen, die verhinderden dat de geplande openingsdatum in 2014 werd gehaald; het jaar van het honderdjarig jubileum van het kanaal dat door de Amerikanen werd aangelegd en beheerd, tot het in 1999 werd overgedragen aan Panama.

Veel streefdata verstreken vruchteloos, maar vorige week vond dan werkelijk de officiële opening plaats van de waterweg die goed is voor zes procent van het maritieme transport ter wereld.

Maar hoe staat het met het Nicaraguakanaal op nog geen vijfhonderd kilometer afstand, dat drie keer langer en twee keer dieper wordt? Dit superkanaal moet afrekenen met het oude zeer dat de VS voor Panama als locatie kozen en de Nicaraguaanse regering in 1914 dwongen tot ondertekenen van het Bryan-Chamorro Verdrag dat de aanleg van een Nicaraguaans kanaal voor 99 jaar verbood.

President Daniel Ortega blies de Nicaraguaanse droom nieuw leven in. Een eigen kanaal zou een groots werkgelegenheidsproject zijn en de economie uit het slop helpen. Ortega wilde zijn kanaal zó graag dat de Chinese zakenman Wang Jing een buitenkansje bespeurde. De deal die in 2013 werd gesloten en door het parlement gejaagd, geeft Wang het recht naar believen land te onteigenen, en niet eens tegen marktwaarde. Er volgden prompt protesten van campesinos, die vaak met geweld werden neergeslagen. Maar de deal met Wang is sowieso desastreus voor het land, zeggen economen, milieuactivisten en mensenrechtenadvocaten.

Naast dit groeiende leger tegenstanders is er meer tegenslag, niet in de laatste plaats het feit dat Wang in de recente Chinese beurscrisis 85 procent van zijn fortuin verloor. Dus ook dit kanaal ligt niet op schema. Sterker nog, het is totaal onvindbaar. Op de plek waar anderhalf jaar geleden de eerste schop de grond in ging, staan nu koeien te grazen.

Maar er is nóg een passage in de maak. Door het smelten van de ijsmassa’s boven Canada komt deze nieuwe (snellere en gratis) route tussen de Atlantische en de Stille Oceaan er vanzelf.