Rome – Daar waar nu de Via Veneto loopt, lag tot de helft van de negentiende eeuw de Villa Ludovisi. Het moet een adembenemend stadspark zijn geweest van dertig hectare in het hart van Rome, na de eenwording van Italië in 1861 verkaveld en verkocht. Maar één schat van de Villa Ludovisi, het Casino dell’Aurora Boncompagni Ludovisi, bestaat nog. Het Huis van de Dageraad werd in de tweede helft van de zestiende eeuw gebouwd en werd in 1599 verrijkt met de plafondschildering van Caravaggio waar nu ophef over is. Want als er niets gebeurt wordt het Huis van de Dageraad op 18 januari 2022 per opbod online verkocht aan de hoogste bieder. Een schande die Rome en de Italiaanse staat niet mogen laten gebeuren, vindt de Italiaanse kunsthistoricus Tomaso Montanari.

‘Wat gaat er straks gebeuren, als deze parel van de barok, het hart van Rome, in handen komt van een of andere Russische multimiljardair of Arabische oliesjeik?’ zegt de rector van de universiteit voor buitenlanders van Siena. Het gaat om de enige plafondschildering van Caravaggio, waarop de zonen van de Griekse god Kronos te zien zijn. Jupiter, Neptunus en Pluto, de heersers van de lucht, de zee en de aarde, kijken wijdbeens neer op de mensheid beneden. Caravaggio werd gehoond door jaloerse collega’s omdat hij het plafondperspectief niet machtig zou zijn. Nou, dat zou hij dan eens even laten zien, in opdracht van kardinaal Bourbon del Monte. Voor het alchemie-kabinet van de kardinaal maakte Caravaggio zijn enige olieverf op muur, met het perfecte perspectief op de piemelnaakte goden van onderaf gezien.

Vanwege ruzie tussen de laatste erfgenamen Ludovisi is door een rechter besloten dat het Huis van de Dageraad per opbod verkocht gaat worden, inlegprijs 353 miljoen. Er is een mail verstuurd aan de rijksten der aarde, het startschot is op 18 januari, en pas na de bieding mag de Italiaanse staat alsnog het recht op de eerste weigering doen gelden en het zelf opkopen. ‘Maar de truc zit hem in deze idiote schatting’, zegt Montanari, ‘want je kunt muur- en plafondschilderingen niet schatten alsof het losse schilderijen zijn die bij Christie’s hangen.’ Volgens de kunsthistoricus zijn ze veel minder waard dan geschat omdat het ‘beschermde en niet-verplaatsbare werken zijn die publiek toegankelijk moeten blijven’. De Italiaanse staat kan ze kortom gewoon al opeisen en aan ‘de laatste aasgieren van de Ludovisi’s’ het juiste bedrag betalen.