Het Poolse journaal bedrijft ongekende propaganda

Warschau – De Poolse regering heeft de pers aan banden gelegd. Wat betekent dat precies? Veel Polen vertellen: vooral schaamte bij het zappen. Want zelfs liberale Polen ontkomen niet aan de nieuwsuitzendingen van de publieke omroep. Die heeft de dagelijkse nieuwsrubriek getransformeerd tot propagandabulletin. De nieuwskoppen die onder de presentator in beeld verschijnen zijn genoeg om dit te verifiëren: ‘Totale hysterie van de totale oppositie’; ‘Westerse elites verkiezen de islam boven christendom’; ‘Duitsland wil niet betalen voor zijn misdaden’. Die laatste slaat op de herstelbetalingen die de Poolse regering van de westerbuur eist, voor de verwoestingen in de Tweede Wereldoorlog. Ook andere recente koppen vergen een beetje uitleg. Zoals: ‘Wie is beledigd door Pools patriottisme?’ Dit kopte de omroep naar aanleiding van internationale verontwaardiging over de optocht van nationalisten in het centrum van Warschau, die spandoeken meedroegen met teksten als: ‘Puur bloed’, ‘Een blank Europa van broederlijke naties’, ‘Fuck off vluchtelingen’. Bij de publieke omroep heette die optocht: ‘Grote mars van de patriotten’. Een dag later: ‘Burgerplatform trekt samen met Brussel ten strijde tegen Polen’. Burgerplatform is de naam van de grootste oppositiepartij, tevens de partij van de vorige premier, Donald Tusk.

De kop ‘Wanhopige aanval van de in opspraak geraakte oppositie’ verscheen tijdens een congres van het Burgerplatform. Af en toe schakelde de nieuwsuitzending van de publieke omroep over naar dat congres. Als een spreker in beeld kwam, dan altijd met een aanklacht of verdachtmaking onder zijn naam. ‘Gecompromitteerd door het piramidespelschandaal’; ‘Fraude ten laste gelegd’, enzovoort.

Heeft deze regeringsgezinde berichtgeving enig ander effect dan schaamte bij Polen die ongelukkig zijn met de koers van de regering? Uit een recente peiling bleek van wel. Zo blijkt nog maar de helft van de Polen te denken dat Lech Walesa in de jaren tachtig als onbetwiste leider van de verboden vakbond Solidarnosc een belangrijke rol speelde in de strijd tegen het communistische regime. Conclusie: de onophoudelijke aanvallen van regeringspartij en publieke omroep op Walesa hebben hun vruchten afgeworpen. Een vijfde van de respondenten denkt zelfs dat Lech Kaczysnki van groter belang is geweest dan Walesa. Wie? Lech Kaczynski, president van Polen (2005-2010) en in de jaren tachtig een weinig prominent lid van Solidarnosc. Van groter belang: Lech is geboren als de tweelingbroer van Jaroslaw, tegenwoordig voorzitter van de regeringspartij.