Het programma

Meer dan een maand geleden werd er nog kokhalzend of alleen nonchalant over gebabbeld. Veronica, de omroep van walgelijke typetjes als Van Gogh en Buch, stond weer op het punt een walgelijk onethisch programma te beginnen. Het ging om een huis van bordkarton, gipsplaten en triplex waar mensen eveneens van bordkarton maandenlang door de dwingende ogen van vele camera’s bespied zouden worden. Alweer wat verse stront voor de ogen. En dat die tv-fecaliën gemalen, vloeibaar of in brokken werden geserveerd maakte op zich niets uit. Veronica deinsde er niet voor terug om zijn shit de pretentieuze naam te geven van de almachtige controleur uit een cultboek van George Orwell. De hele Nederlandse intelligentsia lag alvast te kronkelen van het lachen, intussen zenuwachtig wachtend op de volgende mislukking van Wim de Bie.

Het Veronica-programma begon en werd door de gehele Nederlandse tv-kritiek met ferme hand door de plee getrokken. Niet vanwege zijn onethische karakter maar omdat het oersaai was. Men kon zich niet voorstellen dat het programma buiten de trouwe afnemers van smakeloze soaps ook maar één halfhoog opgeleide kijker zou kunnen trekken.
Veertig dagen later heeft zich een ware revolutie voltrokken. Bij de 800.000 oorspronkelijke suffe aanhangers van het programma hebben zich evenveel nieuwkomers aangesloten. Het prime time-wereldje staat op zijn kop. Academici, schrijvers, politici en andere potentiële verkopers van genetisch materiaal lopen massaal over. Het 8 uur-journaal wordt geleidelijk aan uitgekleed en vertoont een skeletteuze aanblik. Kwaliteitskranten volgen de ontwikkelingen in het Veronica-huis op de voet en vechten om de nietszeggende uitspraken van bewoners die de wooncontainer in Almere uit zijn geknikkerd.
Wat is er dan veranderd intussen? Op het eerste gezicht niets. Het leven in het huis is even saai als voorheen: aan sensatie ontbreekt het totaal. Op enkele ‘nominaties’, stoeipartijtjes onder de dekens en onschuldig geroddel onder de bewoners na is het leven in het huis klinisch dood. Niemand die met een lotgenoot op de vuist gaat of een naaste verkracht. Het succes van het programma moet juist aan het gebrek aan sensatie worden toegeschreven. Starend ernaar beseft de kijker hoe hij sinds het prille begin van het medium televisie in de maling is genomen. Hij dacht dat televisie een venster op de wereld en het leven was, maar hij realiseert zich nu dat hij al die jaren in een wereld van kunstmatigheid heeft vertoefd. Tot nu toe was het kastje in handen van professionelen die tegenover een camera allesbehalve zichzelf wilden zijn: acteurs, presentatoren, showmasters, journalisten. De kijker nam dagelijks een disproportionele dosis af van sensationele taferelen die hij in zijn directe omgeving bijna nooit kon waarnemen. Alles moest in het werk worden gesteld om zijn aandacht vast te houden. Deze hang naar ongewoonheid en excessen verkeerde de laatste jaren in een escalatiefase, gevoed door de wilde concurrentie tussen omroepen en producenten, die uiteindelijk krankzinnige en extreme televisie heeft voortgebracht. Het scherm wemelde van de gestoorde, schreeuwerige, sadistische en vulgaire fenomenen als Fréquin, Buch en Van Gogh, ook wel de Bermuda-driehoek van de Nederlandse televisie genoemd. Maar alles went, ook stank en ontbinding.
Bijna op de bodem van de vuilniscontainer aangekomen graaiden Veronica en EndeMol naar een ultieme sensatie. Een huis vol voyeurisme, claustrofobie, nijd en verraad. Het pakte anders uit en het werd het saaiste programma ooit in Nederland gemaakt en daarom nu ongekend populair. Ongewild maar toch handenwrijvend heeft Veronica-EndeMol de familie Doorsnee weer uitgevonden. Maar dit keer zijn het geen acteurs die geredigeerde teksten voorlezen. Het zijn echte mensen die niets opvallends te melden hebben. Real life! Die grijze muizen in Almere zijn de neven, zussen, buurmeisjes, maatjes en collega’s van de kijkers en ze kramen iedere avond in de huiskamers hun banaliteiten uit. Tussen degenen die kijken en zij die bekeken worden zijn geen verschillen meer. Aan weerskanten van het scherm is het menselijke materiaal zelfs verwisselbaar. En dat maakt de eentonigheid van het programma zo bijzonder.