Het regent aanslagen op het twa-toestel

Het TWA-vliegtuig was woensdagavond nog maar net neergestort of een ‘terrorisme-expert’ verkondigde al op CNN dat de ramp was veroorzaakt door een bom. Dit zette de toon voor de daaropvolgende Amerikaanse televisie- verslaggeving.

Het leverde onder meer de volgende theorieen op: de ontploffing werd veroorzaakt door een geraffineerde tijdbom, in het vliegtuig geplaatst tijdens zijn vorige stop in Athene; de bom werd, wellicht door iemand van het grondpersoneel, in New York strategisch verstopt bij de brandstoftank; het tuig werd mee aan boord genomen door een zelfmoordenaar; het werd aan boord gebracht in een vriezer met organen voor transplantaties; het was geen bom maar een raket die vanaf de kust werd afgeschoten. De daders werden, heel voorspelbaar, vooral in moslimlanden gesitueerd. Iran scoorde het hoogst, gevolgd door Irak, dan Libie, Soedan, Syrie, en tenslotte de uiterst rechtse Amerikaanse militia. Motieven? Een wraakactie van islamitische fundamendalisten, intimidatie ten tijde van de Olympische Spelen, verzekeringsfraude.
De kranten waren voorzichtiger. Men was nog niet vergeten hoe snel de Amerikaanse media zich na de aanslag in Oklahoma City hadden laten meeslepen door ongefundeerde vermoedens dat dit het werk moest zijn van islamitische terroristen. De elektronische media hadden een korter geheugen. Voor het pas drie dagen oude 24 uurs nieuwskanaal MSNBC, een kind van het het televisienet NBC en de software-reus Microsoft, was de vliegramp een eerste krachtmeting. De strijd voor kijkcijfers tilde de speculatiedrift naar ongekende hoogten.
Het kan best zijn dat de ramp een aanslag was, maar het kost tijd om zoiets uit te vissen. Zolang het onderzoek aan de gang is, valt er op de vraag naar de oorzaak geen zinnig antwoord te geven. Maar aangezien de kijker nu een antwoord verlangt, moet je pseudo-antwoorden geven, anders wordt er naar een ander kanaal gezapt. Het gevolg is dat de nieuwskanalen gedomineerd worden door een discussie die weinig verschilt van cafepraat.
Het lijkt een mooi idee, zo'n 24 uurs- nieuwskanaal. Zo'n zender heeft tijd zat om de schijnwerpers op nieuwsterreinen te richten die andere tv-kanalen verwaarlozen. Amerika heeft er nu twee, nog mooier - wat de ene negeert, kan de andere uitbenen, zodat de waaier van informatie almaar breder wordt. Maar de praktijk is anders. De nieuwskanalen behandelen dezelfde onderwerpen als de nieuwsshows van andere netten, maar dan met heel veel herhalingen. Dus krijg je de laatste dagen enkel speculaties en tranen over de vliegramp te zien, en verder de opening van de Olympische Spelen. Wie CNN of MSNBC opzocht om te weten te komen wat er in de rest van de wereld was gebeurd, deed vergeefse moeite.
De kunst om met speculeren hoge kijkcijfers te halen, lijkt eruit te bestaan het nieuwsvacuum te vullen met uitvergrotingen van angsten en vooroordelen die de kijkers bevestigd willen zien. Na een vliegramp of tijdens een oorlog krijg je dan vierentwintig van de vierentwintig uren pulp fiction.