Het succes van de vrije markt in joegoslavie

Het is soms roerend om te zien hoe de Amerikanen blijven geloven in de zegeningen van de vrije markt. Voor hen was het communisme louter dictatuur en ze zijn stomverbaasd als afschaffing daarvan ook negatieve resultaten heeft.

In de International Herald Tribune van 18 augustus jl. heeft columniste Flora Lewis het over ‘het nieuwe Russische mysterie’ wanneer zij een beschrijving geeft van de afnemende geboortencijfers en de zodanig toenemende sterftecijfers dat de levensverwachting in Rusland in vier jaar tijd op een in de moderne wereld ongekende manier is gedaald: voor mannen van 64 tot 57 jaar (in Amerika is dat 72 jaar). In Amerikaanse ogen kan dat niet liggen aan de afbraak van het gezondsheidssysteem in de voormalige USSR. De verklaring moet zijn dat die crisis al jaren gaande was, maar dat de cijfers nu pas in de openbaarheid kunnen komen.
Een vreemde manier van redeneren. Het is evident dat door stijgende prijzen, reeel dalende lonen en een slechtere voedselsituatie grote delen van de bevolking kwetsbaarder worden voor ziektes. Wie telt de doden die de overhaaste invoering van de vrije markt, inclusief criminaliteit en maffia, met zich heeft meegebracht en nog zal meebrengen en zet ze af tegen de miljoenen doden die de invoering van het communisme heeft gekost?
Ook ex-Joegoslavie is voor Amerika een kwestie van snel zakendoen geworden. Terwijl in Europa bezorgd is gereageerd op de Kroatische oorlogssuccessen tegen de Serviers, wordt in de Verenigde Staten alleen maar hoopvol gesproken over het feit dat de oorlog in ex-Joegoslavie nu in de fase van het 'eindspel’ zou zijn gekomen. Clinton is opgelucht dat hij zich uit het Bosnische moeras kan terugtrekken nog voordat hij er zijn soldaten in heeft hoeven sturen. Ook daarvoor is een soort van vrije- marktmodel opgeduikeld. Een uitruil van stukken die iedereen tevreden moet maken met de remise die dan het resultaat is. Oost- Slavonie zal naar Kroatie gaan en gebieden in Bosnie naar Servie. De laaste van de drie 'veilige enclaves’, Gorazde, wordt uitgeleverd aan de Serviers in ruil voor de ontzetting van Sarajevo. Zowel de Serviers als de Kroaten krijgen een flink deel van Bosnie; de Bosniers houden zo weinig over dat ze zich onder de vleugels van Kroatie moeten scharen, onder de eufemistische betiteling Kroatisch- Bosnische Federatie. Eigenlijk dus de verdeling van Bosnie tussen Servie en Kroatie die de Kroatische president Tudjman al jaren geleden schetste.
Intussen moeten de moslims niet al te veel opspelen en kan dus het wapenembargo nog niet worden opgeheven (vandaar het veto van de president op het Congresbesluit). Bovendien moet de moslims duidelijk gemaakt worden dat Gorazde onverdedigbaar is: nu al is besloten dat de VN-manschappen daar worden teruggetrokken en ontwapend met een vage belofte van luchtaanvallen als de Serviers ontijdig de enclave zullen innemen. De moslims worden een soort minderheid in Kroatie, zoiets als de Albanezen van Kosovo in Servie. De kaart van ex- Joegoslavie ziet er zo wel eenvoudiger uit, maar erg fraai is dit vrije-marktmodel voor ex-Joegoslavie niet.