Het trieste lot van de elizabeths dezer wereld

Diana. Het was de week van de makkelijke oordelen, de glasheldere toekomstvoorspellingen. De onderdompeling in het bassin vol sentiment van de dag. En niemand had medelijden met die koningin die wanhopig probeerde iets te doen waarvoor ze nimmer was opgeleid: buigen naar het volk.

Het is moeilijk te ontsnappen aan je geboortelot. Als je ouders de islam belijden ofwel joods-orthodox ofwel vroom katholiek zijn, is mentale bevrijding bijna onmogelijk.
En zelfs binnen je eigen cirkel kun je nog vastlopen. Oranje en Windsor, zou je denken, staan op één lijn. Maar koningin Juliana bestond het in de jaren zeventig koningin Elizabeth in het openbaar te omhelzen en twee klapzoenen te geven. De ontsteltenis aan Britse kant was grotesk.
Aan de andere kant: Beatrix, als prinses een makkelijke gesprekspartner, stelt er sinds enige tijd prijs op met ‘majesteit’ te worden aangesproken. Met als ongewild resultaat dat refereren aan 'de majesteit’ een badinerende ondertoon heeft gekregen. Het moet onmenselijk moeilijk zijn in het modernistische tijdperk koning of koningin of kroonprins te zijn.
Aan de functie van de monarchie zijn miljoenen woorden gewijd. Haal je alles door een zeef, dan is de conclusie bijna onontkoombaar: de monarchie is hoogstens nog een bindmiddel, een antiek ornament. Beatrix meende als prinses dat zij de laatste Nederlandse vorstin zou zijn. En Charles verzuchtte eens: 'U heeft er geen idee van hoe moeilijk het is, het is heel, heel moeilijk…’
De kans dat Charles zal (of: moet) afzien van de Britse troon, is groot. Hij wil zo langzamerhand niets liever dan met rust gelaten worden. Diana hebben ze hem tegen wil en dank opgedrongen, de troon kan hem gestolen worden. Zijn Camilla niet. Zijn 'normale’ vorming op de Schotse sportieve kostschool Gordonstoun - ordinaire knul onder de knullen - tastte zijn verlangen naar de troon ernstig aan.
Dan maar William. Gewone knul onder de knullen op Eton, superkostschool. Maar wil hij straks wel? Of kiest hij voor de vrijheid en niet voor de gevangenis?
En wie ontkent het nog? Willem-Alexander heeft het ook moeilijk met zijn bestemming.
Aan Wim Kok werd vorige week de vraag gesteld of Willem-Alexander wat hem betrof met Emily mocht trouwen. Aan Tony Blair werd zondag gevraagd of Charles nog wel koning kon worden. Kok zei dat hij daar liever niet op in wilde gaan. Maar Blair moest overtuigend 'ja’ zeggen en werd door David Frost waarschijnlijk gedwongen in geweten te liegen. Zó moeilijk is het.
Deze onstuimige week heeft onderstreept dat enkele monarchieën op drift zijn geraakt. Hebben ze nog enige zinnige functie? En vooral: wil die door geboorte belaste prins nog wel?
Nog even Diana’s broer. Zijn lijkrede zat stilistisch goed in elkaar. En stak vol onzin. Sinds wanneer kan een oom of een tante zich intensief bemoeien met kinderen als de vader nog springlevend is? En zou William niet zelf willen uitmaken met wie hij wil verkeren? Misschien minacht hij een oom die binnen een uur de wereldjournalistiek de schuld van alles gaf.