Het werk moet er zijn

Brief gehad van jonge auteur met een probleem dat ook het mijne had kunnen zijn.
‘Mijn probleem is het volgende: ik ben een schrijver. Het is mij gelukt een boek uitgegeven te krijgen. Maar mijn boek wordt niet besproken en verkoopt dus niet. Toch heb ik een volgend boek af gekregen. Dat werd nog wel uitgegeven, maar werd ook niet besproken en ook niet verkocht. Nu wil mijn uitgever mijn nieuwe boek niet meer uitgeven.
Wat moet ik doen?’
Ik antwoordde ongeveer het volgende.
Tegenwoordig wordt je aangeraden om je boek dan maar op 'internet’ te zetten.
Dat is onzin. Niemand leest op internet boeken. Misschien dat de E-reader en de iPad in de toekomst iets gaan betekenen, maar voorlopig nog niet.
Boeken die alleen op internet verschijnen hebben geen status. Net zo min als boeken die in eigen beheer worden uitgegeven eigenlijk geen status hebben. Daarom worden ze zelden tot nooit besproken.
Ook wordt je aangeraden lid te worden van Hyves, MySpace, Twitter - ik weet niet hoe al die sociale netwerken heten - en vervolgens moet je dan vrienden maken die eventueel je boek zouden willen kopen.
Dat zet eveneens geen zoden aan de dijk. Daarbij: je moet dan als auteur ook sociaal willen zijn. Ik geloof niet dat zulks goed is voor een auteur. En ook: als je genoeg vrienden hebt die je boek zouden willen kopen, dan kun je rustig naar een uitgever stappen en zeggen: 'Ik heb gegarandeerd een afname van duizend boeken, geef mij uit.’ Die uitgever doet dat dan, want hij verdient dan geld aan jou.
Wie goed schrijft en niet meer uitgegeven wordt, heeft pech. Hij zal iets moeten verzinnen om in de aandacht te komen, of genoegen moeten nemen met het ontbreken van de status als gevestigd auteur.
Kun je dat de uitgever kwalijk nemen? Nee. De auteur? Ook niet. Hij schrijft goed en heeft zijn best gedaan. Op wie moet je dan kwaad zijn? Eigenlijk op de kranten die je niet bespreken. Maar dan nog. Ikzelf mag mij verheugen op een aantal heel goede besprekingen, maar ook ik lijd onder een slechte verkoop van mijn boeken. Ik kan daar niets aan doen. De wereld is niet rechtvaardig, en ik moet daar genoegen mee nemen.
Het klinkt tegenstrijdig maar ook 'cultuur’ is maar tot op zekere hoogte maakbaar. Sterke cultuur hoeft niet de beste te zijn. Hoewel ik Nico Dijkshoorn een bijzonder aardige vent vind, ken ik zo uit mijn hoofd dertig courante dichters die echt beter zijn dan hij maar die niet verkopen omdat zij de aandacht van De Wereld Draait Door ontberen. En als zij wel bij DWDD waren verschenen, dan waren er velen onopgemerkt gebleven omdat het nu eenmaal nerveuze, overspannen, egocentrische, autistische, vervelende, onzekere persoonlijkheden zijn die traag spreken, liever fluisteren dan schreeuwen en zich anderszins ook geen houding weten te geven.
Moet je dan maar je werk als dichter of schrijver opgeven?
Nee.
Het werk moet er zijn. Het moet bestaan. Het moet ergens navorsbaar zijn. Dat is het belangrijkste.
Uitgevers moeten natuurlijk commercieel denken. Maar de beste uitgevers zullen ook, als echte ondernemers, literaire risico’s durven nemen. De meeste verzaken dat. Het enige wat slecht lopende schrijvers dan kunnen doen, is steeds weer nieuwe uitvindingen doen: in hun taal, in hun verhaal, in hun poëzie, in hun romans en verhalen.
Je moet je eigen onontkoombaarheid scheppen.
Het kan best zijn dat je daar in deze tijd in faalt. Niets zegt dat het falen van nu voor eeuwig is.