Hezbollah is groot en zal altijd in Libanon blijven

Hezbollah is groot

Hezbollah is niet meer weg te denken uit Libanon. Gezien haar omvangrijke aanhang moet er een plaats voor de Partij van God worden gevonden in het politiek en religieus verdeelde Libanon.

BEIROET – Met Hezbollah valt niet te spotten. De groepering die door Syrië en Iran wordt gesteund en door het Westen wordt bestempeld als terroristische organisatie, liet dat begin maart weer eens zien tijdens een gigantische demonstratie in Beiroet. Een oproep van de charismatische secretaris- generaal, sjeik Hassan Nasrallah, was voor honderdduizenden gedisciplineerde aanhangers van Hezbollah genoeg om naar het centrale plein in de Libanese hoofdstad te komen en hun loyaliteit te betuigen.
Het ging onder meer om de ontwapening van Hezbollah. Voor de «Partij van God» is dit een onmogelijke eis, hoewel niet alleen de internationale gemeenschap maar ook heel wat Libanezen dit graag zo snel mogelijk zouden zien gebeuren.
Nasrallah legde zijn weigering om de wa pens neer te leggen zo uit voor Al Manar, het populaire televisiestation van Hezbollah: «Wij zijn bereid in de ogen van Bush voor altijd een terroristische organisatie te blijven, maar we zijn niet bereid de veiligheid van ons land, onze mensen, hun bloed en hun eer op te geven.» Deze redenering is niet nieuw. De «voortdurende Israëlische dreiging» wordt door Hezbollah keer op keer aangevoerd als reden om geen afstand te doen van de wapens.
«De zionistische agressie is een feit en we moeten ons daartegen blijven beschermen. Libanon is een zwak land. Het is niet in het Libanese belang om Hezbollah te ontwapenen», zegt dr. Ahmed Malli, lid van Hezbollahs politieke raad, desgevraagd: «De invasie door de vijand (de interventie van Israël in 1982 — dm) is de reden voor Hezbollahs bestaan. Ons doel is om Libanon vrij te houden van hun inmenging.» Op dit moment gaat het bijvoorbeeld om de Sheeba Farms, een omstreden stukje land dat door Israël is bezet. Maar ook de onbekwaamheid van het Libanese leger om het land te verdedigen tegen de superieure Israëlische krijgsmacht en de toekomst van de 365.000 stateloze Palestijnse vluchtelingen in Libanon maken het onmogelijk het zogeheten «verzet» te beëindigen, zegt Malli.

Hezbollah bevindt zich in een unieke positie. De leden vochten van 1982 tot 2000 een guerrillaoorlog met Israël uit. Het is de enige militie die na het einde van de Libanese burgeroorlog in 1990 de wapens behield. Hun politieke hoogtepunt bereikten ze in mei 2000 toen Israël zich uit Libanon terugtrok. Door velen in de Arabische wereld worden ze nog steeds op handen gedragen als degenen die het land bevrijdden.
Dit verzetsidee heeft een grote aantrekkingskracht op de aanhangers van Hezbollah, zeker op de jongeren. Het is de vraag of Hezbollah deze aanhang zal behouden als ze ooit hun wapens opgeven. Want meer dan twintig jaar na de oprichting van de door grootayatollah Khomeini en ayatollah Khamenei geïnspireerde verzetsgroep heeft Hezbollah zich geïntegreerd in de Libanese politiek. De groepering concentreert zich al jaren op sociale en economische projecten. Vooral in het door de Libanese regering genegeerde zuiden heeft zij veel aanhang. Hezbollah speelt daar een belangrijke maatschappelijke rol. Hun scholen en ziekenhuizen zijn onmisbaar en van aanzienlijk betere kwaliteit dan die van de overheid. Ze hebben een militaire, sociale, en politieke vleugel die moeilijk van elkaar zijn te onderscheiden. Men schat dat Hezbollah op dit moment vijf- tot zeshonderdduizend aanhangers heeft. De kans is groot dat Hezbollah in de komende verkiezingen goed zal scoren.
Tegelijkertijd blijft Hezbollah een beweging die gelooft in geweld. Ze wordt onder meer beschuldigd van de gijzeling van tientallen westerlingen in de jaren tachtig, van het bombardement op het hoofdkwartier van de Amerikaanse mariniers in Beiroet in 1983, van de kaping van een TWA-toestel in 1985 en van aanslagen op joodse doelwitten. Volgens de Amerikanen heeft Hezbollah in alle delen van de wereld goed georganiseerde cellen, maar het blijft moeilijk te bepalen hoe hun wapenarsenaal er precies uitziet. Maar dat Hezbollah over honderden, misschien wel duizenden raketten beschikt die tot ver in Israël reiken, is zeker. Vast staat eveneens dat Hezbollah met drie- tot vierhonderd fulltime strijders en duizenden loyale reservisten een goed getrainde machtsfactor is. Volgens analyses bedraagt het jaarlijkse budget meer dan een miljard dollar. In eerste instantie kwam dat geld vooral uit Iran. Hoewel de steun uit Iran zeker niet te verwaarlozen is, wordt gezegd dat Hezbollah zich sinds 1992 min of meer zelf kan bedruipen door eigen investeringen en ondernemingen.

Resolutie 1559 van de VN, waarin niet alleen het vertrek van de Syrische troepen maar ook de ontwapening van Hezbollah wordt geëist, heeft de groepering nu echter in een moeilijke positie gebracht. Hezbollah beseft dat het terugtrekken van de Syrische troepen een realiteit is, maar piekert er niet over resolutie 1559 te steunen. Hezbollah beschouwt de resolutie als een Amerikaans/joods complot tegen het Ta’if-akkoord waarmee de vijftien jaar durende Libanese burgeroorlog uiteindelijk werd beëindigd.
«Hezbollah wil op een nette manier af scheid nemen van Syrië en kan zich niet permitteren Damascus openlijk te beledigen», aldus Timur Goksel, jarenlang adviseur van de VN in Zuid-Libanon. «Natuurlijk maken ze zich zorgen over hun eigen positie, maar uiteindelijk kan Hezbollah wel degelijk bestaan zonder de Syrische steun», zegt hij. Lange tijd is Hezbollah door Syrië als voorpost gebruikt om hun belangen in de strijd tegen Israël te behartigen. Vanuit Zuid-Libanon oefende Hezbollah druk uit op Israël en vuurde ze zo nu en dan katoesja’s richting Israël om het verlangen van Syrië om de bezette Golanhoogte terug te krijgen kracht bij te zetten.
Volgens Goksel heeft resolutie 1559 de toestand gecompliceerd door het vertrek van Syrië te combineren met de ontwapening van Hezbollah. «Dat was een blunder en dat realiseert men zich ook steeds beter. Hoewel Hezbollah goed weet dat ze op een bepaald moment zullen moeten ontwapenen, heeft het geen zin om dat nu door te willen drukken», zegt hij. Bovendien vraagt Goksel zich af wie dat zou moeten doen. De VN, het Libanese leger? «Als ze het niet zelf willen, is het onmogelijk. Niemand kan Hezbollah ontwapenen», lacht hij. «Dit zijn inwoners van Zuid-Libanon en de Bekaa Vallei, met kalasjnikovs en een paar granaten onder hun bed. Die kun je niet zomaar ontwapenen.»
Iemand die graag zou zien dat Hezbollah zo snel mogelijk ontwapent, is Farid Al Khazen, voorzitter van de politicologiefaculteit van de Amerikaanse Universiteit in Beiroet en lid van de oppositiepartij Qornet Shewan. «Overtuigende argumenten om de wapens te houden zijn vandaag de dag ver te zoeken. Ze hadden een rechtvaardiging tijdens de Israëlische bezetting, maar die is voorbij», zegt hij: «Het is in het belang van Hezbollah om te ontwapenen en verder te integreren in de politiek. Een andere optie zou zeer schadelijk kunnen zijn voor Hezbollah en Libanon als geheel. Hezbollah heeft een groot probleem met de VS en de EU. Ze zullen Libanon hard nodig hebben; ze moeten zich goed realiseren dat hun toekomst in Libanon ligt en niet in Iran of Syrië.»
Volgens Khazen, zelf een christelijke maroniet, heeft niemand in Libanon een probleem met Hezbollah als politieke partij: «Maar de unieke, bevoorrechte positie die ze nu hebben is onacceptabel. Hezbollah heeft haar hoogtepunt gehad. Vanaf nu gaat het alleen nog maar bergafwaarts met ze. Natuurlijk maken ze zich zorgen, ze zijn geïsoleerd, staan in een hoek en hebben weinig steun, afgezien van hun eigen aanhangers.» Maar tegelijkertijd is de oppositie verdeeld, voegt Khazen eraan toe. Sommige oppositieleden willen dat Hezbollah nu ontwapent, anderen zouden liever nog even wachten.
Hoewel de oppositie sinds de dood van ex-premier Rafiq Hariri een constante dialoog voert met Hezbollah, is het verloop daarvan niet erg succesvol. «De deur staat open voor Hezbollah. Er zijn steeds besprekingen, maar ze lopen meestal op niets uit», zegt Walid Eido, medestander van Hariri. Hezbollah heeft er een handje van om de oppositie «agenten van Israël» te noemen, een grove beschuldiging in Libanon. Eido: «Maar ik denk dat Hezbollah zich op tijd zal realiseren dat ze de wapens moeten neerleggen. Een burgeroorlog hebben we al eens eerder geprobeerd en daar zit niemand op te wachten.»

Hezbollah weet zich op dit moment geconfronteerd met de grootste uitdaging sinds het einde van de Libanese burgeroorlog. De Partij van God zal zich aan de nieuwe Libanese realiteit moeten aanpassen en tegelijkertijd moeten proberen de internationale gemeenschap tevreden te stellen. «Het idee dat Hezbollah met geweld ontwapend zou kunnen worden is een droom», zegt Nizar Hamzeh, hoogleraar politicologie en auteur van het recent verschenen boek In the Path of Hezbollah. «De driehoek Syrië-Iran-Hezbollah moet eerst zelf tot die conclusie komen. Als Hezbollah ermee in zou stemmen is het ontwapenen snel en makkelijk; zo niet, dan hebben we een groot probleem. Als er iets misgaat zit iedereen in de grootste problemen. Maar ik ben ervan overtuigd dat Hezbollah elke situatie aankan en zich aan alle mogelijke scenario’s zal weten aan te passen. Hezbollah uit de jaren tachtig is niet dezelfde als Hezbollah nu.»