Buitenland: Beiroet

Hezbollah richting Europa

BEIROET – Hezbollah, ‘de partij van God’, met een geweer als embleem in haar vlag, zoekt toenadering tot de Europese Unie. Dat zegt Hassan Houdrouj, die zitting heeft in Hezbollahs Politieke Raad. ‘Wij zien dat veel landen, vooral na 11 september, het niet eens zijn met de Verenigde Staten.

Deze ontwikkeling wordt door ons aangemoedigd en dit proces wordt vol verwachting gevolgd. Als Hezbollah kijkt naar de houding die Europa aanneemt ten aanzien van de situatie in Palestina valt het op dat men daar veel objectiever naar deze regio kijkt’, aldus Houdrouj.

Eind vorig jaar had de Britse ambassadeur in Libanon een ontmoeting met Hassan Nasrallah, de secretaris-generaal van Hezbollah.

Ook andere Europese delegaties hebben de afgelopen tijd besprekingen met Hezbollah gevoerd.

Volgens een woordvoerder van de organisatie zijn er ‘contacten’ met ambassadevertegenwoordigers van ‘Frankrijk, Noorwegen, Zweden en Duitsland. We zijn bereid elke Europese delegatie te ontvangen voor een dialoog.’

De Britse ambassadeur te Beiroet, Richard Kinchen, wil zich momenteel niet uitlaten over de dialoog met Hezbollah.

Na zijn ontmoeting eind vorig jaar met Nasrallah zei hij: ‘Wij denken dat er genoeg goede redenen zijn om te praten met Hezbollah.

Het doel van goede diplomatie is om een grotere mate van overeenstemming te creëren en we hopen dat we hiermee door kunnen gaan. Maar er is wel degelijk een aspect van Hezbollah dat naar de maatstaven van de Engelse wetgeving als terroristisch moet worden beschouwd en we hebben serieuze twijfels over het feit dat Israël door Hezbollah niet als staat wordt erkend.’

De organisatie wordt onder meer beschuldigd van gijzeling van tientallen westerlingen in de jaren tachtig en het opblazen van de Amerikaanse ambassade en het hoofdkwartier van de Amerikaanse en Franse mariniers in Beiroet in 1983, waarbij meer dan driehonderd mensen het leven verloren, en de kaping van een TWA-toestel in 1985 waarbij een van de passagiers werd doodgeschoten.

In oktober 2000 gijzelde de groepering drie Israëlische soldaten en een kolonel.

Hezbollah geniet veel respect bij een deel van de Libanese bevolking en in de rest van de Arabische wereld. De organisatie wordt gezien als de bevrijder van Zuid-Libanon. Israël viel het gebied in 1982 binnen, en trok zich in mei 2000 onder druk van Hezbollah terug.

Het militaire verzet tegen de vóórtdurende Israëlische bezetting van een strook land in Zuid-Libanon is tot nu toe Hezbollahs belangrijkste activiteit geweest. In april van dit jaar bestookte Hezbollah Israël nog met raketten.

‘Het idee dat Hezbollah’s acties zullen stoppen als Israël zich eenmaal heeft teruggetrokken is een mogelijkheid. Ik wil benadrukken dat er veel redenen zijn die Hezbollah dwingen zich te blijven verzetten tegen Israël; ons probleem met Israël stopt niet na de Shebaa Farms’, zegt Hassan Houdrouj.

Tot voor kort hield Hezbollah staande dat diplomatie in de Israël omringende gebieden geen effect heeft, omdat militaire macht het enige is waar Israël naar wil luisteren.

Die houding lijkt nu te veranderen. ‘Hezbollah probeert om de Arabische landen te laten inzien dat het noodzakelijk is een eenduidig standpunt in te nemen ten opzichte van Israëls agressie’, zegt Houdrouj.

Wij denken dat de Arabische landen invloed kunnen uitoefenen op de internationale gemeenschap. We zijn niet uit op oorlog. We willen een duidelijk standpunt bepalen op basis waarvan we kunnen samenwerken met de Europese Unie.’

Hezbollah: een respectabele partij?

Als Libanon volledig is bevrijd van de Israëlische bezetting zou Hezbollah het moeilijk kunnen krijgen. Libanon is een seculier land met zeventien religieuze groeperingen. Wat wordt Hezbollahs plaats in het politieke spectrum? De organisatie lijkt gedoemd een reguliere politieke partij te worden, en zal de wapens moeten neerleggen. Het is onvermijdelijk dat Hezbollah zich bezighoudt met de rol van de groepering in de toekomst, maar er openlijk over speculeren doet ze niet graag.

Het lijkt erop dat Hezbollah door samenwerking met de EU wil proberen de VS onder druk te zetten. De Amerikaanse Judith Harik, die onlangs een boek voltooide over de manier waarop Hezbollah is geïntegreerd in de Libanese samenleving, is niet verrast door deze ontwikkeling. Volgens Harik probeert Hezbollah uit alle macht respectabel te worden.

Het is belangrijk voor Hezbollah om tegenover de Europeanen een mate van legitimiteit te kunnen doen gelden. Hassan Houdrouj benadrukt dan ook dat de organisatie allerlei sociale activiteiten ontplooit. Ze heeft ziekenhuizen en scholen opgezet, en deelt aan buitenlandse bezoekers gretig zeer professioneel uitgevoerde glansfolders uit. Hezbollah zorgt voor werkgelegenheid en hulp in dorpen waar de mensen maar weinig mogelijkheden hebben. Als liefdadigheidsinstelling onderhoudt de organisatie al banden met Europa.

Harik: ‘Amerika probeert zijn overwicht over het Midden-Oosten te monopoliseren en dat leidt tot spanningen tussen Europa en Amerika waar het de regio betreft. Dit zijn gemakkelijk verklaarbare, rivaliserende gevoelens over hegemonie in de wereld. Vanzelfsprekend heeft Hezbollah dit in de gaten en ze begrijpt dat dit in haar voordeel zou kunnen werken. Politiek gezien zouden de Europeanen gebruikt kunnen worden om een tegenwicht te vormen tegen Amerika, en het ligt voor de hand dat Hezbollah meer openstaat voor Europa.’

Hezbollah heeft internationaal te kampen met een imagoprobleem. De organisatie weet goed hoe belangrijk de media zijn en beschikt over een eigen professioneel radio- en televisiestation, een eigen krant en een populaire website. Ondanks dit is het niet waarschijnlijk dat een Europees land op een hechte relatie met Hezbollah zit te wachten. Dat heeft de organisatie vooral te danken aan haar slechte, met terreur verbonden reputatie.

‘Ik denk dat Hezbollah een beetje op moet passen met deze besprekingen met Europa. Ze zijn een verzetsbeweging en een politieke partij, maar ze moeten zich wel binnen het keurslijf van de Libanese politiek blijven bewegen. Ze kunnen niet in het wilde weg met Europese ambassadeurs besprekingen gaan voeren om hun politieke ideeën voor de toekomst te verkondigen. Diplomatie is iets voor de overheid en hun relatie met de regering is tamelijk gespannen’, zegt Harik.

Uiteindelijk is het Hezbollahs wens om een islamitische staat te stichten. Maar door de omstandigheden in Libanon en de Libanese politiek van dit moment biedt dit streven geen reële mogelijkheden. Hezbollah realiseert zich dat die wens, die belangrijk blijft in haar ideologische overtuiging, tijdelijk aan de kant moet worden gezet.

‘Er is iets met islamisten en hun verzetsbewegingen wat we heel goed in ons hoofd moeten houden’, zegt professor Hamzeh, specialist in islamitische groeperingen en Hezbollah. ‘Wellicht verdwijnen ze voor een tijdje van het toneel, maar islamisten hebben een ontzettend groot doorzettingsvermogen. En een ding is zeker: ze zijn niet van plan de westerse manier van leven te accepteren.’

Met de Amerikanen is geen enkel contact. Op dit moment is Amerika totaal niet geïnteresseerd in een dialoog met Hezbollah, en vice versa. Professor Sadowski van de Amerikaanse universiteit in Beiroet is daarover zeer duidelijk: ‘Je hebt twee partijen nodig voor een dialoog. De enige mogelijkheid die ik zie om Nasrallah en de Amerikaanse ambassadeur met elkaar te laten praten, is dat een van beiden in een cel zou zitten.’