De witte vlag

Hilhorst

Zestig jaar waren ze getrouwd. Een journalist van de plaatselijke krant wilde het geheim weten van hun langdurige verhouding. De man antwoordde kortaf: «Gewoon doen wat je gezegd wordt.» Zijn vrouw lachte. Ze wisten allebei dat hij de waarheid loog. Natuurlijk was hij haar altijd ter wille, maar dat was slechts de helft van het verhaal. Mensen die al te gretig getuigen van hun onderdanigheid komen meestal weinig te kort. Het is de logica van zo’n vreselijke wand tegeltje met gekrulde letters: «Hij mag van mij zeggen dat hij de baas is.»
Laura Doyle, een huisvrouw uit Californië, heeft de aanval geopend op het feminisme. De campagne om vrouwen assertief te maken heeft een spoor getrokken van gebroken huwelijken en ongelukkige levens. In haar boek The Surrendered Wife, dat binnenkort ook in Groot-Brittannië verschijnt in een oplage van honderdduizend exemplaren, roept zij vrouwen op om de strijd te staken en zich over te geven. Mannen moeten weer gewoon de baas zijn. Dansen gaat nu eenmaal soepeler als de een leidt en de ander volgt. Pogingen om het leven in eigen hand te nemen zijn zielige uitingen van controledwang, voortkomend uit angst, pijn en teleurstelling. Overwin die neurose en maak je man niet langer het leven zuur. Geen vent wil met zijn moeder naar bed, dus gedraag je ook niet zo. Doyle belooft vrouwen het gelukkige leven waarvan ze altijd droomden. Het enige wat ze moeten leren is om hun mond te houden als hun echtgenoot iets onzinnigs doet, de ogen te sluiten als hij als wild een auto rijdt en de benen te spreiden als hij zin heeft.
Vooral dat laatste advies is bij femi nistes slecht gevallen. Zoals ook haar advies om manlief een slippertje niet na te dragen — zeur niet dat hij het niet mag, zorg dat hij het niet wil — op weinig instemming kon rekenen. Toch benadrukt Doyle dat ze absoluut geen terugkeer naar de jaren vijftig bepleit. En dat is het ook niet. Ze geeft namelijk de strijd tussen de seksen niet op, maar bepleit een nieuwe strategie voor vrouwen om hun zin te krijgen. Eigenlijk vertolken feministes die ervan overtuigd zijn dat moderne mannen niet eens een deurmat als partner willen, veel meer het jaren-vijftiggeloof van harmonie tussen man en vrouw.
De crux van het betoog van Doyle is dat vertrouwen verplicht. Wie zich durft over te geven, heeft hoge verwachtingen van haar partner. Dat werkt, zo weten we uit de pedagogiek, beter dan wantrouwen en kritiek. Maar Doyle blijft dus van mening dat de man moet worden opgevoed.
Haar boek laat zich lezen als een spoedcursus passieve agressiviteit. Eigenlijk precies zoals die man die zegt dat hij altijd doet wat hem gezegd wordt. Juist door toe te geven dwing je de ander om rekening met je te houden. Gabriel van den Brink heeft dat de machtsaanspraak van de masochist genoemd. Het is het o zo gedwee inspelen op het schuldgevoel van de ander. Maar dat schuldgevoel ontstaat alleen als de ander meent dat een gelijke inbreng eigenlijk beter zou zijn. Doyle rekent dus niet af met de tweede feministische golf, maar maakt er juist slinks gebruik van. Zonder notie van gelijkheid tussen de seksen zou haar masochistische machtsaanspraak niet worden verstaan en haar witte vlag geen wapen zijn.