Domme voorspoed

Hilhorst


Soms verdwijnen woorden uit de politieke discussie, zonder dat het fenomeen dat ze beschreven is verdwenen. Verkokering is zo’n term. Het was een populair begrip om het failliet van de overheid mee te demonstreren. De oplossing voor dit pijnlijke manco was óf een terugtredende overheid — als je niks doet kun je ook niet langs elkaar heen werken — óf decentralisatie — dicht bij de problemen is de winst van samenwerken duidelijker. De euforie over beide strategieën is inmiddels verdampt. Zoals dat vaker gaat wordt daarom ook van verkokering weinig meer vernomen. Over problemen waarvoor geen oplossing voorhanden is, zwijgen we liever. Begrijp me goed, dit zwijgen is geen actieve stilte. Het is geen complot om burgers te misleiden. Maar erover spreken heeft weinig zin als er toch niets aan gedaan kan worden. Doorpraten wordt dan zeuren.


Een diagonale lezing van de krant leert echter dat verkokering verre van verdwenen is. In het ene bericht wordt melding gemaakt van de onverdroten pogingen van minister Netelenbos om haar plan te realiseren voor tolpoorten rond de grote steden in de Randstad, in het andere bericht staat dat Amsterdamse schooldirecteuren kinderen naar huis gaan sturen uit protest tegen het lerarentekort. Eerder heeft minister Hermans geld vrijgemaakt om de secundaire arbeidsvoorwaarden van leraren te verbeteren. Ruimere tegemoetkoming in de reiskostenvergoeding behoort nadrukkelijk tot de mogelijkheden. Er is niet veel fantasie voor nodig om te zien dat leraren van buiten de stad gecompenseerd gaan worden voor de kosten van het razen langs de tolpoortjes. Gezien de krapte op de arbeidsmarkt zal dat ook in andere sectoren gebeuren. Eerder hebben ook de verpleegsters al de noodklok geluid. Als de kosten kunnen worden afgewenteld op de werkgevers komt er van het terugdringen van de files natuurlijk niets terecht. Het netto resultaat is dan gewoon dat er meer wegen en tunnels worden gebouwd. Dat is immers de prijs waarmee Netelenbos de steden heeft proberen om te kopen. Ironisch genoeg wordt een deel van deze infrastructuur dan betaald uit het geld voor de bestrijding van het personeelstekort in de collectieve sector.


Maar niet alleen ministeries zitten elkaar dwars. Ook binnen een departement werken plannenmakers driftig langs elkaar heen. Het is in Zoetermeer nog niet doorgedrongen dat het lerarentekort deels is veroorzaakt door het eigen beleid. De drieste plannen om de klassen te verkleinen hebben de nood immers alleen maar vergroot. De gevolgen zijn bekend. Leerkrachten die belast zijn met het begeleiden van de zwakste leerlingen, moeten inspringen voor zieke collega’s. Het resultaat is dat wie er ook ziek is, de kneusjes altijd de klos zijn. Soms worden kinderen domweg naar huis gestuurd. De Vereniging Openbaar Onderwijs heeft eerder voorgesteld om dan maar de schoolweek terug te brengen tot vier dagen. Dat dit slecht is voor de onderwijsresultaten wil de vereniging op de koop toe nemen. Klassenverkleining, bedoeld om het onderwijspeil te verhogen, draagt zo pijnlijk genoeg bij tot een verlaging van het onderwijspeil.


De PvdA roept manmoedig dat investeringen in onderwijs, zorg en politie noodzakelijk zijn. Zolang de sociaal-democraten echter geen oog hebben voor averechtse effecten van beleid kunnen ze niet garanderen dat deze financiële impulsen ook leiden tot substantiële verhoging van de kwaliteit van de publieke sector. Of geld gelukkig maakt valt dus nog te bezien. Voorspoed maakt politici namelijk niet slimmer en heft de verkokering niet op.



PIETER HILHORST