hilhorst



hilhorst



Censuur



Desirée, de ex-vrouw van Morris Zapp, heeft in Small World van David Lodge een feministische bekentenisroman geschreven over haar jaren met male chauvinist pig Morris. Tot zijn grote schrik wordt het een internationale bestseller. Op één van zijn vele vliegreizen — Zapp is een frequent bezoeker van pretentieuze wetenschappelijke congressen — ontdekt een bevallige Italiaanse dame dat hij de hoofdpersoon is uit het boek van Desirée. Vanaf dat moment wil ze koste wat het kost met hem naar bed. Zo’n onbesuisde macho is niet te versmaden. Morris begint de aangename bijwerking te ontdekken van de afrekening van zijn ex. Soms is het niet zo erg om een slechte naam te hebben.


Politici klagen vaak dat ze voor alles en nog wat worden uitgemaakt. Toegegeven, het is niet leuk om zakkenvuller te worden genoemd. Het is niet prettig als iedereen je permanent verdenkt van verborgen agenda’s. Het stemt mismoedig als gesprekspartners bij voorbaat verwachten dat je toch je eigen zin doordrijft. Maar soms is het prettig dat de clichébeelden bestaan. Als de politiek de firma list en bedrog is, maakt dat politici slim en intrigerend. Bovendien is harde kritiek het beste bewijs dat je bestaat. Ik word geslagen dus ik ben.


Jaren geleden organiseerde De Balie een serie van drie gesprekken over omslagen in het denken over de verzorgingsstaat. Op de avond over het WAO-debâcle blikte Elco Brinkman met andere hoofdrolspelers terug op de vroege jaren negentig. Achter de sprekers hingen spotprenten uit die tijd. Na afloop kwam Brinkman naar me toe en vroeg of hij die ene cartoon, waarop hij stond afgebeeld als een bezetene die met een kettingzaag de WAO te lijf gaat, niet mocht hebben.


De PvdA-fractie was afgelopen weken bevangen door een brinkmaniaans verlangen naar zelfkastijding. Anders kan ik niet verklaren waarom ze heeft geëist van Marjet van Zuijlen dat ze in actieve dienst geen dagboeken meer publiceert. Sommige collega’s vonden zelfs dat Marjet als fractiesecretaris moest aftreden om Retour Nijmegen-Den Haag. Confuus van alle consternatie deed Van Zuijlen onmiddellijk wat van haar gevraagd werd. Terwijl ze een dag eerder nog volhield niets te hebben geschreven wat niet al bekend was. Na de fractievergadering begreep ze dat dat precies het probleem was. Haar collega’s waren niet boos over de kritiek. Melkert wil zich gráág een beetje in autoritaire richting ontwikkelen; hij is liever gevreesd dan geliefd. En voor Van Gijzel is ‘hyena’ een geuzennaam. Nee, de collega’s voelden zich beledigd dat dit alles was wat het jonge Kamerlid over hen te berde te brengen had. Hoe konden zij na Van Zuijlens breed uitgemeten onbenulligheden nog volhouden dat politiek spannend is en de politicus sexy?


Zoiets moet het zijn geweest. Het alternatief is immers helemaal absurd. De sociaal-democraten hebben zich toch niet echt aangevallen gevoeld door deze halfbakken aantijgingen van Van Zuijlen, die ze bovendien allemaal alweer heeft ontzenuwd? Het openlijk bekritiseren van collega’s is in de PvdA toch niet echt een doodzonde? Hoe kun je anders ooit nog zinnig debatteren over de opvolging van Kok of de noodzakelijke revitalisering van de partij na twee decennia van puinruimen en bezuinigen? Deze afgedwongen zelfcensuur moet voortkomen uit een diepe egokrenking van Marjets collega’s. Ze hadden gehoopt net zo opwindend slecht te worden neergezet als Morris Zapp. Dat moet de oorzaak zijn, want een democratische partij die daadwerkelijk allergisch is voor kritiek valt toch niet serieus te nemen?



PIETER HILHORST