Europese heldendaden

Hilhorst

President Wahid heeft generaal Wiranto afgezet als legerleider vanwege de wandaden van het Indonesische leger op Oost-Timor. Hij wil de bevelhebber ook ontslaan als minister. Volgens de verslaggeefster van het NOS-journaal wil Wahid het buitenland bewijzen dat zijn regering mensenrechtenschendingen voortvarend bestrijdt. Het klinkt gewoon. Pas in tweede instantie roept het commentaar vragen op. Bedoelt ze dat Wahid zijn bevelhebber alleen de laan uitstuurt om de westerse criticasters gunstig te stemmen? Wil ze beweren dat er in Indonesië geen stemmen waren die evenzeer schoon schip eisten?


Mijn dochter praat tegen stoplichten. Ze scheldt ze zelfs uit. Als het verkeerslicht na zo’n woordenstroom op groen springt, kijkt ze me trots aan. Dat heeft ze weer mooi voor elkaar gekregen. Bij een kind van vijf is zoiets vertederend. Haar inzicht in oorzaak en gevolg vertoont echter zorgwekkende overeenkomsten met de logische vermogens van de verslaggeefster. Als westerse regeringen hebben aangedrongen op maatregelen tegen de schenders van de mensenrechten en Wahid Wiranto straft, moet het tweede wel voortvloeien uit het eerste.


Het is een zin die de meeste kijkers alweer vergeten zijn voor Erwin Krol enthousiast wisselvallig weer aankondigt. Toch is het geen onschuldige zin. Hij past in de misvatting dat alles op de wereld uiteindelijk het gevolg is van het Westen. Als wij onze afkeuring ergens over uitspreken en zelfs dreigen met sancties kan geen land, geen partij of geen politicus dat lichtvaardig naast zich neerleggen. Dat onze interventie averechtse effecten kan hebben, is in deze optiek ondenkbaar.


Ik heb altijd gedacht dat deze westerse arrogantie typerend was voor onze inmenging in niet-westerse conflicten. Getuige de storm van protest die door Europa waait over de mogelijke regeringsdeelname van de partij van Jörg Haider in Oostenrijk, is niets minder waar. Haider is onmiskenbaar xenofoob en weinig democratisch. Dat staat ook niet ter discussie. De vraag is of de Europese dreigementen uiteindelijk meer goed doen dan kwaad. Helaas valt dat te betwijfelen. Uit een enquête van de Oostenrijkse krant Der Standard blijkt dat 53 procent van de Oostenrijkers de partij van Haider democratisch genoeg acht om mee te regeren. Bij de verkiezingen in oktober kreeg de partij van Haider 27 procent. In de peilingen staat hij nu op 33 procent. Het valt te betwijfelen of de Europese dreigementen de Oostenrijkers op andere gedachten weten te brengen. Het omgekeerde lijkt waarschijnlijker. Als mede onder druk van Europa de formatiebesprekingen alsnog mislopen, komen er nieuwe verkiezingen. Haiders partij wordt dan naar alle waarschijnlijkheid de grootste. Haider kan dan kanselier worden.


Dat betekent niet dat de Europese landen machteloos moeten toekijken. Ze moeten er streng op toezien dat als Haiders partij op het pluche terechtkomt, ze geen maatregelen nemen ten aanzien van vluchtelingen en vreemdelingen die strijdig zijn met de Europese verdragen en afspraken. Zodra de Oostenrijkse regering over de schreef gaat moet de Unie harde sancties treffen. De dreiging van Haider kan zelfs een goede aanleiding zijn om eens kritisch naar de Europese verdragen en afspraken te kijken. Garanderen die inderdaad een faire behandeling van vluchtelingen en vreemdelingen in de Europese Unie? Was het maar waar. Het manmoedige verzet tegen Haider maskeert dat xenofobie ook de rest van de Unie niet vreemd is. Het bijstellen van die Europese regelingen is op lange termijn meer waard dan een o zo goed bedoeld protest tegen Haider.



PIETER HILHORST