Hillary’s omgekeerde wereld

‘Het is de hoogste tijd dat wij hier in Peking uitspreken en de wereld te verstaan geven dat het niet aanvaardbaar is om vrouwenrechten te scheiden van mensenrechten. Het is een mensenrechtenschending om baby’s voedsel te onthouden, hen te verdrinken, te verstikken of hun ruggengraat te breken om de eenvoudige reden dat zij als meisje worden geboren, of wanneer vrouwen en meisjes als slaven verkocht of tot prostitutie gedwongen worden.’

Aldus Hillary Clinton op de Vierde Wereldvrouwenconferentie in Peking in 1995. Zij was toen first lady van president Bill Clinton, die in zijn verkiezingscampagne had beloofd tough on China te zullen zijn en Peking stevig aan te spreken op de mensenrechtenschendingen in eigen land en op de Chinese steun aan repressieve regimes in Azië en Afrika. Het was veelzeggend dat Clinton die taak bij nader inzien aan zijn welbespraakte maar politiek machteloze vrouw overliet. Hij kon het zich toen al niet veroorloven om China voor het hoofd te stoten. De verknooptheid van beide economieën, de cruciale rol van China bij het intomen van Kim Jong-ils nucleaire ambities en de nog altijd gespannen militaire situatie in de Straat van Taiwan maakten een confrontatie over mensenrechten onwenselijk.
En hoe anders was de toon die Hillary Clinton als minister van Buitenlandse Zaken afgelopen week op staatsbezoek in Peking aansloeg. ‘Natuurlijk zullen we kwesties als de mensenrechten en Tibet aan de orde blijven stellen, maar ons aandringen op die zaken mag niet de aanpak van de economische wereldcrisis, de mondiale klimaatveranderingscrisis en de veiligheidscrisis dwarsbomen. Als je in hetzelfde schuitje zit, moet je het rustig houden tijdens het overvaren.’ Daarom ging ze op zondag ook niet publiekelijk naar de kerk, zoals George Bush tijdens zijn bezoeken placht te doen, maar ‘privé’ en zonder camera’s erbij.
De oorzaak van dit verschil in toon is eenvoudig in geld uit te drukken: 727 miljard dollar. Dat is het bedrag dat de Chinezen momenteel hebben geïnvesteerd in Amerikaanse staatsobligaties. En de Amerikanen willen nog meer Chinees geld zien, want het aangekondigde economische stimuleringspakket van president Obama moet ook nog ergens van betaald worden. Clinton kwam naar Peking met de pet in de hand, aldus de China-watcher en voormalig directeur van de Amerikaanse Kamer van Koophandel in China, Jim McGregor: ‘Vroeger kwamen Amerikaanse leiders de Chinezen de les lezen, nu komen ze ze opvrijen. De machtsverhouding tussen de VS en China is de laatste tien jaar flink en de laatste drie maanden zelfs dramatisch verschoven.’
Dat maakte premier Wen Jiabao duidelijk door op zijn beurt de Amerikanen de les te lezen. Hij zei dat hij ‘verontrust’ was over de Amerikaanse overheidstekorten en dat hij erop rekende dat Washington zijn ‘beloften nakomt, kredietwaardig blijft en de Chinese investeringen veiligstelt’. Hillary Clinton moet zich soms in de omgekeerde wereld wanen. Ze kan er maar beter aan wennen.