Kunst

HOE EEN KUNSTENAAR DOET

KUNST Richard Hawkins

Van een tentoonstelling vind je meestal enerzijds dit en anderzijds dat. Dat betekent niet altijd dat je oordeel op een gemiddelde uitkomt. In zeldzame gevallen is er geen midden, dan ben je tegelijkertijd enthousiast én verveeld – ongemengd. Of Two Minds, Simultaneously, de overzichtstentoonstelling van de Amerikaanse kunstenaar Richard Hawkins in galerie De Appel in Amsterdam, doet denken aan zo’n plaatje in een psychologiehandboek waarop je óf de witte vaas in het midden ziet, óf de twee zwarte gezichten links en rechts. Zelf zegt Hawkins dat niets bij hem zuiver A of puur B is, en dat de titel verwijst naar zijn afkeer van binair denken en zijn voorkeur voor fluïde grenzen en schemergebieden. Precies het tegendeel dus. Het klopt allebei.

In de ruim tien jaar dat Hawkins als beeldend kunstenaar werkzaam is, heeft hij een scala aan middelen en werkwijzen gehanteerd, sommige daarvan gedurende een bepaalde periode, andere door alle perioden heen. Of Two Minds, Simultaneously oogt als een exposé van artistieke mogelijkheden. Er zijn collages. Er is schilderkunst (abstract én figuratief). Er zijn sculpturen. Er is keramiek. Er zijn wat constellaties van gevonden voorwerpen. En er zijn nieuwe media in de vorm van inkjet-prints. Die dateren overigens uit het midden van de jaren negentig, waarmee ze tot de vroegste werken behoren. Hoe recenter het werk, hoe traditioneler de middelen, lijkt het wel. ‘Na het ontstaan van de veelbesproken serie [inkjet-prints] Disembodied Zombies (…) nam Hawkins rond de eeuwwisseling vrij plotseling het penseel ter hand (…)’, heet het in de toelichting.

Deze archaïsche wijze van uitdrukken bevestigt de vermoedens die gaandeweg de tentoonstelling rijzen: dat hier meer aan de hand is dan een expositie van artefacten, van dingen en hun ogenschijnlijke inhoud. Het lijkt erop dat hier een kunstenaar de kunstenaar speelt, dat deze tentoonstelling een exercitie is in Hoe Een Kunstenaar Doet. Ook de onderwerpen die Hawkins bezighouden wijzen daarop. Seksuele voorkeur en genderverwarring, een indiaanse voorouder, de klassieke Oudheid, het verlangen naar een in zichzelf besloten niet-representatieve schilderkunst, de seksindustrie in Zuidoost-Azië – het zijn zaken waar elke kunstenaar mee te maken krijgt. Dan zijn er de referenties uit de hoge (J.K. Huysmans, Plato, Deleuze) en lage cultuur (westerns en horrorfilms). Doet dit er allemaal toe? Ja, absoluut. Maar ook totaal niet. Want Hawkins’ werk is zeer genietbaar. Boeiende schilderijen, prima collages (met name de serie Urbis Paganus), vermakelijke sculpturen. Hawkins weet hoe het moet. Weet misschien wel te goed hoe het moet. Het is allemaal zo beheerst, met zo veel talent en kunde gedaan, zo adequaat, zo keurig en braaf eigenlijk, dat het je uiteindelijk gaat ergeren.

Tja, zo doe je dat dus, kunst maken, constateer je gelaten én bewonderend.

Richard Hawkins, Of Two Minds, Simultaneously, De Appel, Amsterdam. Tot 3 maart 2008