Beste boeken 2010

Hoe geld mensen verandert

Rond Kerst wil de betere boekhandelaar vaak zijn kolossale stapels bestsellers van vette, gouden ‘Dit Mag U Niet Missen’-stickers voorzien, om zijn klant er nog eens op te wijzen wat de hits van het jaar waren, en dat hij/zij wellicht zijn/haar leeshuiswerk nog niet gedaan heeft.

Laurent Binet, HhhH, Vertaald door Liesbeth van Nes, € 19,95
Laurent Binet, HhhH, Vertaald door Liesbeth van Nes, € 15,95 (e-book)
Laurent Binet, HHhH, € 25,50
Jonathan Dee
, The Privileges, € 21,30

Medium 9789029086851

Twee van de interessantste boeken die in 2010 verschenen, wat mij betreft, hoorden niet bij die bestsellers, maar stonden wel in direct verband ermee. In de schaduw van Jonathan Franzens onvermijdelijke Freedom verscheen The Privileges van Jonathan Dee, een relatief onbekende Amerikaanse auteur met een handjevol boeken op zijn naam. Dee werkt op dezelfde manier als Franzen, door een gezin centraal te stellen en de krachten van de moderne maatschappij op ze te doen inwerken. Het openingshoofdstuk is waarschijnlijk het beste dat ik dit jaar heb gelezen, waarin Dee de huwelijksdag van de twee hoofdpersonen, Adam en Cynthia Morey, vanuit in razend tempo wisselende perspectieven beschrijft, de nerveuze echtelieden, de zenuwachtige best man, de nostalgische ouders, de onzekere huwelijksgasten die met evenveel bewondering en ironie naar het jonge stel bij het altaar staren.
In de delen daarna volgen we het huwelijk, de ‘epische liefde’ tussen Adam en Cynthia blijft ondanks alle flirts en uitdagingen een permanente waarde, terwijl hun bankrekening naar gigaproporties stijgt en hun twee kinderen zich daarnaar gaan gedragen. Die invoelende Grote Liefde is al opmerkelijk, aangezien de veelvuldig verschijnende romans over het New Yorkse 'good life’ (denk aan Jay McInerney, Claire Messud, Michael Cunningham) meestal een verhaal vertellen van overspel en verval. Bij Dee is de zedenschets hooguit een bijverschijnsel; wat hem boeit is de manier waarop geld mensen verandert, hoe geld de ethiek en de dwarsverbanden binnen het gezin doet verschuiven. Scherp, niet-moralistisch en volkomen menselijk.
Nummer twee: de vertaling van HhhH (Himmlers hersens heten Heydrich) van de jonge Franse schrijver Laurent Binet, een roman die bijna niet te lezen is zonder aan het belangrijkste Franse boek in tijden te denken, De welwillenden van Jonathan Littell. Net als Littell schrijft Binet over de holocaust, maar waar Littell zijn verhaal door en door fictionaliseerde, tot een travestie opblies, houdt Binet zich strikt aan de feiten. In korte, snelle hoofdstukjes schrijft hij over SS-kopstuk Heydrich, over de Tsjechische verzetslieden die een aanslag op hem plegen, en over zichzelf, die probeert de gebeurtenissen zo waarheidsgetrouw mogelijk te benaderen. Het gevolg is dat HhhH veel ingrijpender is dan De welwillenden; de feiten zijn zuiver en documentair, nergens geeft Binet je de kans om onder de onvermijdelijkheid van de geschiedenis uit te komen. Eng goed.

Laurent Binet, HhhH, Himmlers hersens heten Heydrich. Vertaald uit het Frans door Liesbeth van Nes. Meulenhoff, 346 blz., € 19,95; Jonathan Dee, The Privileges. Random House, 258 blz., € 13,99