Hoe het voelt om vrij te zijn

Rapper Sticks van de Fakkelbrigade vertelde me ooit in een interview hoe hij Bevrijdingsdag ziet: ‘Met z’n allen tussen de dranghekken onze vrijheid vieren.’ Ik ervaar Bevrijdingsdag de laatste jaren als The Day After.

De kater na minstens twee weken gezeur en provocatie van sufferds die hun existentiële onvrede op de dodenherdenking projecteren. Want op 4 mei willen we graag alle doden naast de slachtoffers van de nazi-holocaust herdenken. Zo graag, dat het pijn doet. En als dat herdenken niet mag, precies tijdens die twee minuten op vier mei, dan gaat er iets stuk in ons verlichte, humanistische hartje.

In 2012 en 2013 stonden herdenkingsstrijders nog boos te stampvoeten op de graven van gesneuvelde Duitse Wehrmacht-soldaten in het Achterhoekse dorpje Vorden. Het Nationaal Comité 4 & 5 mei had kritiek op de herdenking van Duitse soldaten als verzoeningsgebaar, en dat was onaanvaardbaar voor deze nieuwe verzetshelden.

Dit jaar was het de beurt aan Platform Bewust Moslim om te zaniken. De organisatie wilde per se op 4 mei een herdenking voor de Palestijnse slachtoffers van de ‘schaduw-holocaust’ organiseren. Het initiatief is niet alleen een dikke vinger naar de nationale dodenherdenking, het besmeurt ook de Palestijnse slachtoffers. Doden als inzet bij een laf provocatiespel: alleen een Platform Bewust Lafhartig kan zoiets verzinnen.

Mogen herdenken wie je wilt, zonder daarop aangesproken te worden door de gedachtenpolitie. Mijn zaliger grootmoeder zou, terecht, een cactusvrucht in mijn gezicht hebben gedrukt als ik het had gewaagd om zo’n armoedige definitie van vrijheid te geven.

Tussen het zielloze, pseudo-liberale gejammer door zag ik vorige week een indrukwekkende documentaire van Natascha van Weezel. Van Weezel laat in Elke dag 4 mei zien hoe het trauma van de nazi-holocaust ook op het leven van derde generatie joodse jongeren doorwerkt. De jongeren die aan het woord komen functioneren prima, genieten van hun sociale leven, maar de meesten zijn opgegroeid met de erfenis van angst en verlies.

In een oud filmpje op YouTube legt zangeres Nina Simone vrijheid uit als ‘to feel no fear’. Ook als volwassenen worden de joodse jongeren uit de documentaire soms overvallen door angsten uit hun familieverleden. Je plots kwetsbaar voelen door een ongrijpbaar sluipend gevaar: dat is onvrijheid.