Hoe kannibaals

Sandro Veronesi
Kalme chaos
Uit het Italiaans (Caos Calmo, 2006) vertaald door Rob Gerritsen, Prometheus, 415 blz., € 24,95

Er zijn romans, steeds meer lijkt me, die gebaseerd zijn op één idee, en soms kan dat; in de vorm van een korte novelle meestal beter dan in het groot. Kalme chaos is een dikke roman, maar is dan ook gebaseerd op twee ideeën. Op een zomerdag is Pietro Paladini (43) met zijn broer aan het surfen als twee vrouwen dreigen te verdrinken; elk van beide broers redt er een. Bij thuiskomst blijkt de vrouw met wie Pietro op het punt staat te trouwen juist gestorven te zijn, een coïncidentie die te denken geeft. Om te voorkomen dat zijn dochter van tien daar al te zeer over gaat piekeren, blijft hij de eerste schooldag na de zomer in zijn auto de hele dag op haar wachten. Als directeur van een pay-tv-firma kan hij zich dat permitteren, en hij heeft telefoon. Ook de dag erna blijft hij wachten en dat drie maanden lang, tot het winter wordt. Wat hij niet begrijpt is dat hij noch zijn dochter – maar misschien zij door hem – geen verdriet voelt. Dat wordt door de smart van anderen gecompenseerd, want iedereen komt bij hem langs om uit te huilen: schoonzus, broer, collega’s en superieuren.

Dat is idee twee: zijn bedrijf is betrokken bij de grootste fusie in de wereld, tussen een Europees consortium en een Amerikaans eenmansbedrijf. Hoewel hij er als directeur middenin zit, kan hij op afstand volgen hoe kannibaals het er op hoog niveau aan toe gaat, en hoe op lagere echelons levens en carrières ontsporen – zo neemt het hoofd personeelszaken ontslag om missionaris in Zimbabwe te worden. Paladini laat fabelachtige carrièrekansen voorbijgaan.

Op het laatst komt zelfs de vrouw langs die hij gered heeft, een Zwitserse chocoladefabrikante. Ontstaat er uit de reeks voortkabbelende scènes en gemakkelijk door de lezer zelf in te vullen levensverhalen een derde idee? Is het de plek? ‘Een klaagmuur zonder muur.’ Geeft de titel een hint? Met ‘kalme chaos’ wordt het gewemel aangeduid van kinderen en auto-ouders bij het uitgaan van de school: zo is het leven. Later vindt de hoofdpersoon op internet 2180 sites waarin ‘quiet chaos’ voorkomt: niet één biedt een oplossing. Blijven er alleen deze twee ideetjes over: een vader wacht drie maanden voor de school van zijn dochter (die daarom gepest wordt, blijkt achteraf); een directeur volgt hoe een wereldfusie in het honderd loopt, en de lezer kan volgen hoe twee parallelle lijnen elkaar ooit zullen raken.