Hoe komt Hu vrij?

Peking - Voormalige winnaars van de EU Sacharov Prijs voor Vrijheid van Meningsuiting willen stevige actie vanuit Brussel voor de vrijlating van de Chinese dissident Hu Jia.

De prijswinnaar van 2008 zit een gevangenisstraf uit van drieënhalf jaar en werd eind vorige maand in het ziekenhuis opgenomen met ernstige leverklachten. Familieleden denken dat hij mogelijk aan kanker lijdt, maar de autoriteiten weigeren hun de onderzoeksresultaten te geven. Om de druk op Peking op te voeren willen parlementariërs Hu Jia’s portret aan het parlementsgebouw in Brussel schroeven. Daar hangt al een foto van de Birmese oppositieleider Aung San Suu Kyi.
Dat is weliswaar een klassieke wijze om dictatoriale regimes aan te klagen, maar of dat in het huidige trotse China efficiënt is om mensen als Hu Jia vrij te krijgen wordt hier en daar sterk betwijfeld: ‘Contraproductief zelfs’, oordeelt een Europese diplomaat. ‘Als China zich gekrenkt voelt, geeft het juist niet waar je zo luid om roept. En, off-the-record, activisten in het buitenland lijken zich dat veelal terdege te beseffen.’
Joshua Rosenzweig van mensenrechtenorganisatie Dui Hua, die veelal achter de schermen met Peking onderhandelt, veegt dat argument niet zonder meer van tafel. ‘Het doel van alle actiegroepen is tot een algeheel betere mensenrechtensituatie in een bepaald land te komen’, zegt hij. ‘Om dat te bereiken wordt vaak publicitaire druk uitgeoefend vanwege individuele gevallen. Zo werkt dat nu eenmaal in de media. Dat die mensen daarmee kunnen worden vermalen in het politieke schuifwerk en juist daardoor achter de tralies blijven zitten is een niet-denkbeeldig gevaar.’
Zelfs Olivier Basille van het Sacharov Netwerk maakt zich zorgen of het recente werk van zijn organisatie wel echt bijdraagt in de uiteindelijke vrijlating van Hu Jia: ‘Die vraag moeten we ons inderdaad stellen en helaas valt daar niets over te zeggen met enige stelligheid. In dit geval kregen we echter een verzoek om actie van Hu Jia’s vrouw. Dat konden we niet naast ons neerleggen.’
De grondlegger van Dui Hua, de Amerikaan John Kamm, vraagt zich af of de ene aanpak wel echt te prefereren valt boven de andere. ‘Je weet toch nooit wat uiteindelijk in Peking het licht aan en uit doet gaan. Ik praat al twintig jaar in China over mensenrechten, maar waarom de ene dissident vrijkomt en de andere gevangen blijft is me nog altijd een mysterie. Misschien maakt het allemaal uiteindelijk niets uit.’