#1

Hoe moeilijk is stemmen per post?

In de weken voor de Tweede Kamerverkiezingen zal Aukje van Roessel bloggen over de campagne, die in deze tijden van corona goeddeels digitaal zal zijn. Aflevering 1: Poststemmen.

het sorteercentrum van Postnl in Nieuwegein 20-12-2016 © ANP/Harold Versteeg

Op het coronabankje bij mij om de hoek hoor ik van de proef in de stad Den Haag met het stemmen per post. Twee vrouwen uit mijn buurt vertellen er vol enthousiasme over. Dat wil zeggen: ze zijn vol vuur over hoe erg het wel niet was, hoe moeilijk allemaal. Een en al verwijt klinkt er in hun stemmen. Alleen over het vervoer en het natje en droogje dat ze kregen zijn ze vol lof. Eerlijker gezegd: ze hadden in deze coronatijd eindelijk weer eens een leuk uitje.

Om de landelijke verkiezingen van 17 maart zo veilig mogelijk te maken, heeft minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken de gang van zaken rondom het stemmen aangepast. Zo kan er al twee dagen voor 17 maart worden gestemd, dus ook op maandag 15 en dinsdag 16 maart. Daarvoor moet je wel in de eigen gemeente checken in welke stembureaus je dan terecht kunt. Ook kun je iemand machtigen. In tegenstelling tot andere jaren kan een gemachtigde voor drie andere kiezers een stem uitbrengen, vroeger stond dat maximum op twee. En er kan dus ook per post worden gestemd, maar alleen door mensen ouder dan zeventig jaar.

De dames op het bankje, dat nu al bijna een jaar lang bij mooi weer het trefpunt is in mijn buurt, zijn dus ouder dan zeventig. Met hun relaas maken ze echter geen reclame voor zeventig-plussers, vrees ik. Ze halen stembiljet en stempas door elkaar, klagen over de vele enveloppen die ze krijgen, dat die enveloppen te klein zijn, dat er op twee kanten tekst stond – ik kom er niet tussen, maar ik denk dat ze het toen over de stempas hadden –, dat ze die stempas in een envelop moesten doen en die dan weer in een envelop waar ook het stembiljet in moest, dat het stembiljet zo groot was waardoor ze hun partij niet konden vinden, en ga zo maar door.

Wie moe is van de vorige zin snapt hoe ik me voelde toen ze door elkaar heen pratend erover aan het vertellen waren. Gelukkig scheen de zon.

De twee vertelden ook nog dat er iemand met een camera rondliep tijdens de proef. Ook daardoor waren ze afgeleid, bekennen ze. Terug thuis vind ik het item via de app van TV West. Van de vier die aan het woord komen, ken ik er drie. Het was blijkbaar écht een ‘buurt’- uitje. Het moet gezegd: als de journalist hen vraagt wat ze er van vinden, hoor ik dezelfde klachten. Consequent zijn de dames in ieder geval wel.

De een: ‘Ik moest heel hard duwen op de envelop om de lucht eruit te krijgen.’ Blijkbaar heeft ze in haar leven nooit een envelop met iets meer dan één velletje hoeven versturen. De ander: ‘Het stembiljet is zo groot, ik kan mijn partij niet vinden’. Ja, wat wil je als in Nederland maar liefst 37 partijen mee kunnen doen aan de verkiezingen, dat kun je de minister niet kwalijk nemen.

De Partij voor de Dieren heeft begin deze maand in een kort geding geëist dat álle stemgerechtigden hun stem per post kunnen uitbrengen. Alleen ouderen die mogelijkheid bieden zou niet eerlijk zijn. Dat kort geding kwam er nadat een motie van die strekking het niet had gehaald in de Tweede Kamer. Uiterlijk eind deze week, vrijdag 19 februari, doet de rechtbank uitspraak.

Het nieuwsitem op TV West eindigde met de constatering dat tijdens de proef meer dan de helft van de uitgebrachte stemmen ongeldig was. Dat belooft niet veel goeds. Maar doet mij ook hopen dat de rechter de Partij voor de Dieren geen gelijk geeft. En niet alleen omdat het niet haalbaar zal blijken te zijn dat nog te regelen vóór 17 maart, waardoor de verkiezingen zouden moeten worden uitgesteld en dat is niet goed. Het huidige kabinet zou nóg langer demissionair zijn.

Maar stel de rechter geeft de PvdD gelijk en bij de verkiezingen gaat een groot deel van alle stemgerechtigden per post stemmen. En meer dan de helft van die poststemmen blijkt ongeldig. De procedure zou immers ook voor zeventig-minners wel eens te ingewikkeld kunnen zijn. Wat zou dit voor gevolgen kunnen hebben voor het accepteren van de uitslag? Ik vrees een piek in het wantrouwen in dat andere Den Haag, die van de politiek op het Binnenhof.