Engeland siddert voor de yobs

Hoeksteentekort

Engeland siddert voor de yobs, die al lang niet meer alleen in de onderklasse zijn te vinden. Oorzaak: gebrek aan een gewoon gezinsleven

LONDEN – «This is the funniest thing I have ever seen. This is funny. You scuffy tramp.» «The f***. This guy’s gonna burn. We’re gonna kill him.»

«Oh my God, this is f****** awful this. Watch this. F****** hell.»

«Set him alight. Set him on fire.»

«Jesus, he’s on fire, he’s on fire, he’s on fire.» «Make it look good dude. F***.»

«This is what you call a hot tramp on the go.»

Het had een scène kunnen zijn uit A Clock work Orange, maar het was een dialoog tussen twee achttienjarige jongens uit Radcliffe terwijl ze een 41-jarige man die zijn roes lag uit te slapen in een bushokje in brand staken. Het was een dieptepunt van de yobcultuur die het Verenigd Koninkrijk in de greep houdt en die soms de dood ten gevolge heeft.

Geweld is hier geen modeverschijnsel. Rond de kerstdagen van 1762 wandelde James Boswell door de straten van Londen, en hij vatte zijn ervaringen als volgt samen in zijn dagboek: «The rudeness of the English vulgar is terrible.» Vooral jongeren bleken ongemeen ge welddadig. In de negentiende eeuw ontstond dan ook het begrip «yob», het omgekeerde van «boy». De yob was een agressieve, onplezierige en ongecultiveerde afgevaardigde van de on derklasse wiens vocabulaire een aaneenrijging van scheldwoorden vormde, als hij al niet communiceerde met zijn vuisten.

Maar toch, in de periferie van het moderniseringsproces ging het vanaf 1870 de goede kant op, toont Clive Emsley aan in Hard Men: Violence in England since 1750. De dialectische metamorfose van Tokkie tot Trotski leek haalbaar.

Van dit beschavingsoptimisme is weinig meer over, nu de huidige yobcultuur epidemische vormen heeft aangenomen. Het land is weer terug bij af. De schokkende moord op de tweejarige peuter James Bulger, twaalf jaar geleden in Liverpool, door twee tienjarige jongens blijkt geen uitzondering te zijn geweest, maar een voorbode. Negentig procent van de bevolking is ervan overtuigd dat asociaal ge drag is toegenomen. Dat hangt samen met het onderzoek Time Trends in Adolescent Health, waaruit blijkt dat de emotionele problemen bij pubers sinds 1986, de gloriedagen van het thatcherisme, sterk zijn toegenomen.

Deze zomer staat het leger weer klaar om in te grijpen bij slagvelden, die doorgaans op vrijdagavond plaatsvinden na het sluiten van de kroegen, waar de ontvangst van de loonstrook wekelijks op dionysische wijze wordt gevierd. «Getting hammered» is thans niet alleen acceptabel, maar sociaal wenselijk, en is doorgesijpeld tot in de hogere regionen van de klassenmaatschappij, getuige de «posh yobs», zo als de leden van het geheime drink gezelschap de Bullingdon Club in academisch Oxford.

De problemen concentreren zich niet meer alleen in de stadions, kroegen of desolate stadswijken, hoewel Moss Side in Manchester zich nog altijd het hoofdkwartier van het tokkiëristisch Engeland mag noemen, maar in de vele buitenwijken en slaapsteden. Ook roofmoorden komen relatief minder voor, al baarde de moord op een pizzakoerier in het Londense Islington door een dertienjarige roverhoofdman wel opzien. Over het algemeen is het oorzaakloos geweld dat, conform de «24 x 7-economie», op elk moment binnen het etmaal kan plaatsvinden.

Opvallend is het aantal vrouwelijke yobs. Hoewel het yobbisme niet bekend staat om zijn geëngageerde denkbeelden is het gevoelig gebleken voor feministische invloeden. Britse meisjes voeren de wereldranglijst op het gebied van «binge-drinken» veilig aan. Eén van de jongste ontvangers van een anti-social behaviour order (asbo, een preventieve maatregel zoals een straatverbod, waarvan overtreding kan leiden tot vijf jaar cel) bleek een elfjarig meisje te zijn dat een jaar lang een buurt in Hastings had geteisterd. Bleef het daar maar bij. In Bourne End (Buckinghamshire) vond een elfjarig verlegen meisje de dood nadat ze door enkele even oude meisjes uit haar klas was aangevallen. Een paar weken geleden werd het land opgeschrikt nadat een vijfjarige jongen in het Devil’s Ditch-bos nabij het dorpje Dewsbury (West-Yorkshire) bijna met zijn nek aan een eik was opgehangen door twee meisjes en drie jongens, allen elf en twaalf jaar oud. In een prijzige buitenwijk van Bradford is een vijftienjarig meisje zonder aanleiding vermoord door drie meisjes (vijftien tot negentien jaar).

De nieuwste mode is «happy slapping»: het met de mobiele telefoon filmen en vervolgens rondsturen van misdaden. In Noord-Londen leidde dit zelfs tot de aanranding van een elfjarig meisje door drie veertienjarige jongens. Een op de vijf jongeren zijn het slachtoffer van een happy slap. De scholen staan machteloos. Leraren zijn tegenwoordig blij als ze heelhuids thuiskomen, zeker in Londen, waar één op de tien scholieren een wapen draagt. In Zuid-Londen is een half jaar geleden een 28-jarige lerares in een schoollokaal verkracht door een vijftienjarige leerling, die al twee keer eerder met de zedenpolitie in aanraking was geweest. In Urmston zag een 48-jarige lerares zich genoodzaakt voor haar huis waarschuwingsschoten te lossen in de richting van een groep yobs die haar het leven onmogelijk maakte. Ze moest zes maanden de cel in. De volkswoede daarover werd versterkt nadat een achttienjarige yob op dezelfde dag dienst verlening bleek te hebben gekregen omdat hij zijn zesjarige buurjongen in het achterhoofd had geschoten. Voor de grap. Tegen de verveling.

Om de yobs op te sporen maakt de politie gebruik van CCTV-beelden, maar Big Brother heeft ook geleid tot de opkomst van «hooded yobs», ofwel «hoodies». Dat zijn jongeren, met name van Jamaicaanse komaf, die zelfs een sweater met een capuchon dragen, al dan niet over een baseballpetje getrokken, als de spoorrails kromtrekken van de hitte. In Lower Broughton is kort geleden een 48-jarige vader van vier kinderen in coma geslagen door een groep hoodies, waarna de lokale politiecommissaris wanhopig concludeerde dat suburbia in de greep is van «angstaanjagende jongeren».

Nog minder ge luk had een 56-jarige vader van twee die onlangs in Saltash (Cornwall) het leven liet na een aanval van veertien- en vijftienjarige hoodies. De levensbedreigende neefjes van Robin Hood kunnen overigens ook, onbedoeld, een positieve invloed op de cultuur hebben. Zo vormen ze het thema van het nieuwste prachtwerk Hooded van het kunstenaarsduo Gilbert & George op de Biënnale in Venetië.

Wat doet de regering ondertussen, behalve het langer openhouden van de kroegen, het uitdelen van asbo’s en het preventief sturen van agenten naar basisscholen? Sinds de verkiezingen hobbelen er twee verantwoordelijke staatssecretarissen rond, de ene van «Antisocial Behaviour, Community Building and Active Citizen ship», de andere van «Respect». Beiden hebben het boek Respect: The Formation of Character in an Age of Inequality van Richard Sennett gelezen en dagdromen over de Respectable Society van weleer. Hun baas, minister Charles Clarke van Binnenlandse Zaken, is overgegaan tot de «name and shame»-tactiek. Namen, foto’s en adressen van yobs worden tegenwoordig als «clear yob warning» in lokale kranten geplaatst. Sommige ge meenten hebben het project «shop-a-yob» om armd, waarbij het winkelend publiek middels afbeeldingen wordt geattendeerd op los rondlopende yobs. Er zijn al winkelcentra overgegaan tot het weren van hoodies. Een zestienjarige jongen uit Collyhurst is, gesteund voor mensenrechtenorganisatie Liberty, naar de rechter ge stapt omdat hij in het kader van een asbo vijf jaar lang geen hoodie meer mag dragen. Wat de regering ook heeft gedaan is het sluiten van een succesvol heropvoedingskamp in Exeter.

Wat is er mis in het green and pleasant land? De voornaamste oorzaak is volgens yobbologen de teloorgang van een gewoon gezinsleven, compleet met een eettafel waaraan men God bij het vallen van de duisternis gezamenlijk dankt voor de onvolprezen Britse keuken. Nergens in Europa maken ouders meer werkuren dan in het Verenigd Koninkrijk en zijn er meer gebroken gezinnen. Scheiden is niet veel moeilijker meer dan de aanschaf van een broodrooster. Gebroken gezin of niet, kinderen worden te vaak opgevoed door ouders wier volwassenheid zich alleen uit in de leeftijd. Opvoeders gedragen zich met al hun roze kleren (vrouwen), supersize trainingspakken (mannen) en een onverzadigbare fascinatie voor celebrities (beiden) steeds meer als kinderen. Er bestaat meer devotie voor de nieuwe bikini van Elizabeth Hurley dan voor een proper schoolkostuum van het eigen kroost. «We have to accept that growing up is about taking on the task of forming other human lives», mopperde de aartsbisschop van Canter bury onlangs tegen dovemansoren.

Gebrekkig opvoeden uit zich niet alleen in geestelijke, maar ook in fysieke verwaarlozing. Veertig procent van de vijfjarigen heeft rotte tanden en een miljoen Britse kinderen kampt met serieus overgewicht, cijfers die de regering er niet van weerhielden een lobbyist van de chocolade-industrie tot ridder van de laatste restjes wereldrijk te promoveren.

In deze «survival of the unfittest» worden kinderen soms letterlijk door kinderen opgevoed. Ook de hitparade van het aantal tiener moeders voert het Verenigd Koninkrijk aan. In de Zuid-Londense wijk Lambeth is zelfs één op de tien tienermeisjes op enig moment zwanger, terwijl het vaderschap er een zieltogend bestaan leidt. De regering probeert hier iets aan te doen door scholieren reeds op dertienjarige leeftijd klassikaal de zegeningen van orale seks te verkondigen en geluiden van huilbaby’s ter afschrikking op te nemen in de lessen maatschappijleer, voorzover die nog op het curriculum staan. Seks op jonge leeftijd is echter niet alleen een kwestie van romantische vergeetachtigheid, maar ook strategie. Een baby opent deuren naar een handvol uitkeringen, opleidingen en, belangrijker, «zelfstandigheid» in de vorm van een betaalbare sociale huurwoning.

Op televisie sterft het ondertussen van de tragikomische opvoedprogramma’s als The House of Tiny Tearaways, Little Angels en Who Rules the Roost? Minder berekend op een wereld waarin volwassen zich gedragen als kinderen, én andersom, is het rechtssysteem. De Spaanse mensenrechtencommissaris van de Raad van Europa beweerde onlangs dat Britse rechters kinderen onder de dertien ten onrechte verantwoordelijk houden voor hun daden door ze als volwassenen te berechten. Deze inmenging in binnenlandse aangelegenheden zorgde voor boze reacties, onder meer in The Sunday Telegraph, die in een hoofdcommentaar schreef: «Hij zou eens een twaalfjarige straatrover uit Zuid-Londen moeten ontmoeten en vervolgens omwonenden ervan overtuigen dat de kleine schat niet verantwoordelijk is voor zijn daden.»

Op zich heeft de Spanjaard gelijk, maar voor de Youth of Britain gelden zo langzamerhand andere normen.