Kunst

Hollandse surfers

Kunst: Dutch Under

Tussen de bedrijven door wordt dit jaar herdacht dat in 1606 Nederlandse zeelui voet aan wal zetten op Australische bodem, waardoor wij (dankzij een creatieve pennenstreek) «400 jaar vriendschap» kunnen vieren. De relatie is zeker innig. Tot 1948 waren Australië en het Koninkrijk der Nederlanden buurlanden; na 1948 emigreerden zo’n 160.000 Nederlanders erheen. Zij pasten zich zo goed aan dat hun aanwezigheid in de Australische samenleving vrijwel onzichtbaar is. Assimileren in een vreemde omgeving, dat kunnen wij Nederlanders kennelijk heel goed.

Een kleine tentoonstelling in Amstelveen van het werk van vijf jonge Australische kunstenaars met een Nederlandse achternaam, Geurts, Hazewinkel, Paauwe, Van Royen en Vermey, kinderen van emigranten, probeert te onderzoeken of er in hun werk iets van een «Nederlandse» echo te bespeuren is. De exposanten zijn gerijpte kunstenaars van hoge kwaliteit, ze boeren goed op de Australische kunstmarkt en hebben serieuze internationale contacten, ze presenteren zich even vanzelfsprekend in Maleisië, Gabon, Berlijn of Rome als in Amstelveen. Eigenlijk houdt alleen David van Royen zich echt bezig met zijn identiteit als tweede-generatie-Nederlander. Hij toont een serie scherpe, bijna klinische portretten van zijn ouders, thuis in Perth. Nederlandse kijkers zien onmiddellijk de sporen van het oude land: de kerstroos op het tafeltje, het Perzisch tapijtje, de stoeltjesklok. Ze zien ook de Australische verworvenheden – het prettige huis, het zwembadje, het uitzicht over het subtropische landschap – maar daar ging het Van Royen niet om: in de afwachtende, zoekende houding van zijn ouders spreekt een alzheimer-achtig gevoel van onzekerheid, van verlies, van misplaatst-zijn. Niet dat zij zich niet tevreden voelen, daar, maar hun blik lijkt gericht op iets wat weg is. Zij denken aan iets anders.

Voor het overige is het getoonde werk vooral internationaal-westers, en Australisch. James Geurts (1970) is bijvoorbeeld een surfer_-extraordinaire,_ een uiterst vriendelijke en uiterst ontspannen jongen die geen echt vast adres heeft, maar met een busje alle surfstranden van Australië afrijdt en onophoudelijk op zoek is naar de trance die wordt veroorzaakt door het wachten, alleen op het water, tot de komst van de ideale golf, gevormd door wind, tij, stroming, diepte, temperatuur, enzovoort: «It’s the sixth dimension, waves, you know?» Zijn prachtige foto’s maakt hij aan en in zee; hij ontwikkelt, bewerkt en monteert ze in zijn busje en ze zijn letterlijk gevormd door chemische invloeden van zeezout en zand. Van het land waar zijn vader werd geboren geen spoor, en dat is logisch: je vertrekt tenslotte niet voor niets uit het land van mest en mist.

Dutch Under. Canvas International Gallery, Fokkerlaan 46, Amstelveen, tot en met 8 april. Woe-zat 14.00-18.00 uur, of op afspraak: 020-4286040