Homeopathische zelfmoord

James Randi, de Amerikaanse illusionist en scepticus die onder anderen Uri Geller en diverse Amerikaanse gebedsgenezers ontmaskerde, moest eens voor een Senaatscommissie getuigen over de werkzaamheid van homeopathie. Aan het begin van zijn verhoor stuurde Randi een notulist naar de huisapotheek van Capitol Hill om twee dozen van een homeopathisch slaapmiddel te kopen. Hij liet de man alle zestig tabletten in een glas werpen, deed er water bij en dronk de ontstane brei in een paar slokken op.

‘Op de bijsluiter staat dat je twee van die pillen per etmaal mag slikken en bij een overdosis een arts moet raadplegen,’ sprak Randi tot de senatoren: ‘Onzin. Homeopathie heeft in het geheel geen effect. Het beste bewijs is dat ik na het drinken van deze cocktail al uw vragen zal beantwoorden zonder in te dommelen.’ Aldus geschiedde.

Vandaag, zaterdag 30 januari 2010, zullen honderden Britse kwakzalverij-bestrijders Randi’s demonstratie herhalen. Ze zullen publiekelijk handenvol suikerklontjes en liters toverdrank uit de homeopathische warwinkel tot zich nemen. Deze homeopathische ‘massazelfmoord’ van de Merseyside Sceptics Society heeft hopelijk een meer dan homeopathisch effect op de publieke opinie. Artsen en apothekers verschaffen deze middelen omdat patiënten erom vragen, niet omdat ze zelf geloof hechten aan de claims van de homeopathie. Boots, de grootste Britse producent van homeopathische geneesmiddelen, heeft onlangs toegegeven ook niet in die middelen te geloven en ze enkel te leveren omdat er vraag naar is.

De homeopathie dankt zijn populariteit aan de gedachte dat er wel ‘iets in zal zitten’ omdat sommige mensen er baat bij hebben. Dat is zeker het geval bij middelen die als homeopathisch worden verkocht maar het niet zijn, zoals Arnicazalf. Echte homeopathische middelen zijn uiterst sterke verdunningen van stoffen die meestal ook nog geen geneeskrachtige werking hebben. De Latijnse namen verbergen dat het gaat om bijvoorbeeld bedorven eendenlever, hondenpoep of uitlaatgas en zelfs absurde middelen als ‘licht van de planeet Venus’ of ‘vaginaal ultrageluid’ die alleen in de fantasie van homeopaten bestaan. Zelfs als ze werkzaam waren, zouden ze door de verdunningstechniek alle werkzaamheid verliezen. Zoals een hoofdredacteur van The Lancet het in 2005 uitdrukte: ‘Homeopathie is niet meer dan leidingwater’.

Sommige mensen hebben baat bij homeopathie door het placebo-effect, anderen schrijven een spontane genezing toe aan hun homeopathische behandeling. Die effecten zijn uitvoerig onderzocht, vastgesteld en beschreven in grote onderzoeken. Is homeopathie daarom schadelijk? Nee, behalve wanneer een homeopathische behandeling bij ernstige ziekte de plaats inneemt van een echte behandeling, in het ergste geval tot de dood erop volgt. Voorts introduceert de homeopathie pseudowetenschappelijke denkwijzen en praktijken die de volksgezondheid alleen maar kunnen schaden. Dat is de echte boodschap van vandaag. De ludieke zelfmoord van de activisten moet voorkomen dat lijders aan ernstige ziekten daadwerkelijk zelfmoord plegen door op homeopathie te vertrouwen.