Televisie

Honderd procent human interest, nul procent literatuur

Televisie AKO-literatuurprijs

De bekoring van Hans Münstermann las ik vóór bekroning. Geen meesterwerk, wel mooi. Kwalificaties van een ondeskundig tv-mannetje die alleen dienen om lelijks te kunnen zeggen over de prijsuitreiking. Terwijl er, buiten vpro’s Boeken dat zich tot non-fictie beperkt, geen enkel literatuurprogramma meer op de televisie is (waardoor Nederland, dunkt me, weggevallen is uit de rij van Beschaafde Naties), laat de ako haar literatuurprijs coveren door rtl4, onderafdeling Boulevard, de weekdagelijkse rubriek voor roddel, achterklap en trivia inzake Bekend Neder- en Buitenland, lichte muze, royalty, ‘topcriminaliteit’, ‘topadvocatuur’, ‘topsport’ en politiek (waarin we geen ‘top’ kennen). Misschien belandde ako daar omdat de publieken geen belangstelling meer toonden; misschien omdat leesbevordering wordt beoogd bij lezers van Privé, Story en Weekend; misschien juist omdat dit vederlichte programma ook bekeken wordt door hoogopgeleiden, potentiële boekwinkelklanten, die serieuze boekenprogramma’s blijkens rampzalige kijkcijfers mijden, terwijl ze steevast kankeren op het lage niveau van de televisie.

Maar huiveringwekkend is het. Bij de première vorig jaar las primusdonna Albert Verlinde de gedachten van winnaar Jan Siebelink tijdens de lofrede (hou je mond maar, hier met die cheque). Dit jaar vroeg koninginnekijker Peter van der Vorst bij het laureatendiner (in een Schiphol-hangar met varkenshaasjes van Martinair) aan Frits van Oostrom of die zijn contacten bij het koninklijk huis had aangewend om juryvoorzitster Laurentien te beïnvloeden. Grapje, dat afgestraft werd door de mediëvist, maar tekenend voor het niveau. Niet de gehele Boulevard was aan boeken gewijd – minstens zo belangrijk de aandacht voor de nieuwe ondergoedlijn van volkszanger Jan Smit (Verlinde toonde trots een door Smit gedragen onderbroek en speculeerde over de omvang van diens geslacht).

Terug naar Schiphol. Daar wordt voor de bekendmaking Stefan Breys en Hans Münstermann gevraagd of ze elkaars boeken gelezen hebben. Stefan niet, Hans wel. Hun kansen? Hans weet dat je die Vlaamse rakkers in de gaten moet houden – wat de meest inhoudelijk-literaire opmerking is die tijdens de uitzending valt. Wat ze met het geld doen als ze winnen? Hans zegt dat het wel naar de garderobe van zijn vrouw zal gaan, dan is hij weer voor korte tijd van dat probleem af. Geestig bedoeld, maar naar de geest vooral passend in 1960, het jaar waarin zijn vrouwvriendelijke boek grotendeels speelt. Even later over naar Laurentien, vlak voor de bekendmaking. Hans wint. Zijn blijdschap valt volledig weg bij die van zijn echtgenote, categorie Amerikaanse Oscar-hysterie. Over haar vernemen we dat ze actrice is, wat wellicht verklaart dat ze vakkundig op de camera speelt. Hans mag naar Laurentien voor de prijs. Peter stort zich op de veel interessantere mevrouw Münstermann, die zelf na een tijdje een eind aan haar finest hour moet maken door te zeggen dat de aandacht nu wel naar haar man mag gaan. Dat werd inderdaad tijd: we zien op het nippertje hoe die de prijs krijgt.

Volgend jaar aandacht voor kind, kat en cavia van essayist, filosoof en romancier, exclusief bij Boulevard. Die avond zit Münstermann bij Pauw & Witteman. De bekoring gaat over een vrouw die man en kinderen verlaat. Autobiografisch? Jawel, de hoofdpersoon is de moeder van de auteur. Waarna Witteman uitsluitend geïnteresseerd blijkt in de relatie tussen moeder en zoon Münstermann. Honderd procent human interest, nul procent literatuur. Eindelijk begrijp ik waarom ik nooit een roman schreef: niets meegemaakt, alleen maar televisie gekeken.

Tips dan maar: Sonja over de maatschappelijke invloed van de televisie. Waardig afscheid door inhoud en vakmanschap. Nog zes zaterdagen. En natuurlijk Waltz, mooie dramaserie over de doodsstrijd van een circus, van scenarist Robert Alberdingk Thijm en regisseur Norbert ter Hall. Met prachtrol van Aart Staartjes, in wie ik al die voortreffelijke acteurs eer. Uniek samenwerkingsverband van nps, Vara en vpro. Nog zes vrijdagen.