Hoofdcommentaar: De PvdA ontdooit met Máxima

Ergens moeten we Jorge Zorreguieta nog dankbaar zijn ook. Wat de oorlog op de Balkan, de vuurwerkramp in Enschede en de gereanimeerde kwestie-Aantjes niet konden bewerkstelligen, is de Argentijnse potentaat wel gelukt: de politieke verhoudingen van Nederland staan eindelijk weer eens helemaal op scherp, met een sterrol voor de wedergeboren PVDA. Het is een waar spektakel om te zien hoe de sociaal-democraten op de klanken van de Máxima-tango zijn ontwaakt uit hun neoliberale winterslaap en opeens weer helemaal in de ban zijn van de geest van Den Uyl en diens strijd tegen de duistere machten op deze aardkloot.
Het was natuurlijk niet zonder symboliek dat uitgerekend PVDA-kamerlid Noorman-Den Uyl, de dochter van Joop en Liesbeth Den Uyl, afgelopen zondag het voortouw nam in wat moet worden beschouwd als een verenigd PVDA-offensief tegen de laatste resten van de vorstelijke soevereiniteit.
De PVDA functioneert sinds jaar en dag als de grootste steunpilaar van de Nederlandse monarchie, maar met de affaire-Zorreguieta is daar behoorlijk de klad in gekomen. Beatrix heeft het sociaal-democratische oergeduld dan toch werkelijk weten te tarten met haar geheime, hoogst premature vijfsterrenontvangst ten paleize van de potentaat uit de pampa’s. Pogingen van premier Kok (daarbij volgens hardnekkige geruchten bijgestaan door Tweede Kamer-voorzitter Jeltje van Nieuwen hoven en Senaat-voorzitter Frits Korthals Altes) om Beatrix ertoe te bewegen het Huwelijk der Huwelijken zo ver mogelijk buiten Nederland te laten voltrekken, stuitten op de ongenaakbare tegenstand van de vorstin, die zich volgens het van haar bekende patroon heeft vastgebeten in Amsterdam. Maar in plaats van voor de zoveelste keer mee te geven, besloot de PVDA dat het nu welletjes was.
Zo beleven we nu opeens een heftige scheuring in de oranje-rode familie en komen oude geesten uit de fles. Net als ten tijde van de Greet Hofmans-crisis heeft het zwaartepunt van de informatievoorziening zich verplaatst naar de oosterburen, alwaar Der Spiegel deze week weet te melden dat «de Nederlandse geheime dienst» de handel en wandel van pa Zorreguieta ten tijde van diens wilde jaren in de Videla-junta ter plekke aan een minutieus onderzoek onderwerpt — hetgeen vanuit Den Haag vanzelfsprekend weer hartstochtelijk wordt ontkend. Het Hamburgse weekblad doet wat lacherig over de «calvinistische correctheid» van de Hollanders ten aanzien van Máxima’s stamboom, maar ver hult niet dat er inderdaad sprake is van een denderende politieke crisis.
De inmiddels gedeponeerde aanklacht van oud-Unesco-ambassadeur Maarten Mourik tegen Jorge Zorreguieta heeft volgens Der Spiegel het beoogde effect gesorteerd: het «weldenkende gedeelte» van de Neder landse samenleving is tegen de komst van pa Zorreguieta gekant en gaat de confrontatie met de vorstelijke wil aan.
«Ik wil niet dat een fascistische Zuid-Amerikaanse macho via de achterdeur invloed op onze samenleving krijgt», zo citeert het blad Maarten Mourik. Diens aanklacht, opgesteld door de van Öcalan bekende advocate Britta Böhler, zit stevig in elkaar en maakt gegeven de jurisprudentie van de zaak-Bouterse wel degelijk een kans om gehonoreerd te worden door de rechtbank.
Duidelijk is in elk geval dat Jorge Zorreguieta als minister van Landbouw geen figurantje was in het geweld van het Videla-tijdperk, maar, integendeel, beschouwd moet worden als een van de grote gangmakers van de Argentijnse Nacht und Nebel. Juist de agrarische politiek van het Videla-regime, gericht op de liquidatie van het verzet van de keuterboertjes, was van hoogst bloeddorstige aard.
En zo lezen we in de Volkskrant opeens een stuk over de duistere Argentijnse connecties van de prins dat voor driekwart is overgenomen uit het oeuvre van Wim Klinkenberg, de Bernhard-biograaf wiens pionierswerk normaal gesproken vanwege regelmatige overschrijding van de politieke pijngrens nooit genoemd wordt en die daarom dan ook onlangs postuum werd vereerd met de eerste Willem Oltmans-wisselbeker voor onafhankelijke journalistiek. Ook dat is een signaal dat er een escalatie van het conflict is opgetreden.
De affaire-Zorreguieta introduceert dan eindelijk eens wat Zuid-Amerikaanse flamboyantie in het ijzige landschap van het poldermodel. De PVDA is in elk geval ontdooid.