‘Frankrijk is gewoon een cartoon uit The New Yorker geworden’, schreef iemand op Twitter. Het was een paar weken geleden, toen al die beelden opdoken van stoïcijnse Fransen die tegen de achtergrond van rellen gewoon hun ding bleven doen. Mensen op een terras die naast een brandende barricade rustig een wijntje dronken. Mensen in een vol restaurant terwijl voor het raam een behoorlijk vuur woedde. Een jonge vrouw die bevallige foto’s van zichzelf liet maken voor een fikkend fietsenhok. Dat laatste tafereel werd gefilmd door een Franse nieuwszender, in de studio vond een commentator die vrouw zeer symbolisch, een teken van deze tijd, al zei hij niet waarvoor ze dan zo tekenend was. Toen de camera van de jonge vrouw wegdraaide en protesterende mensen begon te filmen, maakte de commentator bezwaar: nee, nee, hij wilde terug naar die vrouw! Liever het symbool dan de rauwe werkelijkheid.

Die ‘cartoon uit The New Yorker’ was natuurlijk een verwijzing naar de cartoon van een hondje dat in een brandend huis van zijn kopje koffie geniet (al stond die nooit in The New Yorker). This is fine, denkt het hondje terwijl het vuur hem almaar dichter omringt en uiteindelijk verzwelgt.

‘Tot nu toe gaat alles goed’, zegt een man in de openingsscène van La haine terwijl hij van een flat valt. De ellende zal pas beginnen als hij de grond raakt. Er zijn veel meer voorbeelden. Er is die foto van iemand die zijn gras maait terwijl achter hem een enorme bosbrand woedt. Of die bijna identieke foto, alleen speelt er dan iemand golf. Hoe meer catastrofes, hoe meer rellen, en die gaan komen, hoe meer dit soort beelden zullen verschijnen. Beelden van mensen die hardnekkig hun leven blijven leiden zoals ze altijd al deden. Het leed, de wanhoop van anderen, alle aangekondigde rampen, zijn voor hen slechts achtergrondruis.

Main character energy: misschien was dat wel de symbolische betekenis die de Franse commentator zocht. En als hij op TikTok zat, zou hij hebben geweten wat dat is. Doen alsof het leven een film is en jij de ster ervan, daar komt hoofdpersoon-energie op neer. Al het andere is slechts decor. Het kan zowel een opdracht zijn om meer te gaan stralen, als een verwijt naar mensen die denken dat alles om hen draait. En dan is er nog het ironische gebruik van de term, in dat geval plaatsen mensen filmpjes van zichzelf terwijl ze heel saaie dingen doen, in de metro zitten, over straat lopen, hashtag themaincharacter, want er is heus wel een plot. Bij de jonge vrouw voor het fikkende fietsenhok kan elke interpretatie van toepassing zijn, wie weet maakte ze wel een grap. Maar het was de studiocommentator die haar heel even ook écht tot hoofdpersoon verhief.

Een jonge vrouw die bevallige foto’s van zichzelf liet maken voor een fikkend fietsenhok

Het is zo logisch allemaal. We kijken meer films, series en reclames dan ooit. Neoliberale politici en zelfhulpgoeroes vertellen ons voortdurend dat het leven is wat je er zelf van maakt (jij bent de auteur van je eigen verhaal!). Politiek baseert zich, net als reclame, steeds meer op storytelling. Op sociale media is het bestaan sowieso performatief: mensen spelen zichzelf, verkopen zichzelf. De grens tussen fictie en werkelijkheid vervaagt. Natuurlijk zien mensen het leven steeds meer als een film! Maar moet je daar ook de hoofdpersoon van zijn?

‘Mama’, vroeg mijn zoontje eens, hij was toen vier, ‘waarom gaat het leven alleen over ons en niet over anderen?’ Van nature hebben peuters nu eenmaal tonnen hoofdpersoon-energie. Alleen leek mijn zoontje dat eerder beklemmend te vinden dan fijn. Een week later had hij een nieuwe vraag: ‘Mama’, zei hij hangend in het klimrek, ‘hoe weten we eigenlijk dat dit niet allemaal een droom is?’

Ik antwoordde dat ik het ook niet wist. Elon Musk schijnt te geloven dat we in een hologram leven, de Scientology Kerk denkt dat een galactische dictator genaamd Xenu onze zielen aan een vulkaan heeft geketend (of zoiets) en op TikTok is het leven een film; wie weet wat echt is en wat niet? Ik weet alleen dat je uiteindelijk altijd op een werkelijkheid botst, of het nu in de vorm van een bosbrand is of het klimrek waar mijn zoontje net niet vanaf viel.

Inmiddels is op TikTok alweer een nieuwe trend ontstaan. Gebruikers plaatsen filmpjes van zichzelf met daarbij not the main character. Want als ze eerlijk zijn, weten ze heus wel dat ze slechts een bijfiguur zijn, de grappige beste vriend, of de zeurende zus, of degene die er in een slasher als eerste aangaat. Sommigen beschouwen zich zelfs als een non player character: iemand die er in het geheel niet toe doet.

Waarschijnlijk maak ik alles weer veel te groot, dat doe ik wel vaker, net als die Franse commentator zie ik dingen graag als symbolisch, liefst voor een hele cultuur. Main character energy is maar een meme, en bovendien is het zo ook wel duidelijk dat we met de opwarming van de aarde omgaan als Fransen op een terras. Maar om het af te maken, ik kan het niet laten, toch een advies: wees een bijfiguur. Al was het alleen maar omdat die het dreigende gevaar op de achtergrond meestal wél ziet.