Televisie: ‘Traag naar de hemel’

Hoogbejaarde nonnekes

Traag naar de hemel © www.filmacademie.ahk.nl

Ging het hier vorige week over een jonge vrouw die zingend orale bevrediging van een orerende jongeman opeist (Lekker met Merol), deze keer dan maar over hoogbejaarde nonnekes in een Mechels klooster – want voor je het weet heb je een naam als blad of recensent. Traag naar de hemel is een afstudeerfilm van de nfta, uitgezonden door de EO, die de Roomsen Alva’s bloedbaden in Mechelen en Naarden niet meer nadraagt. Het is geen uitzonderlijke film, maar hoezeer ik het advies van mentoren aan pupillen op kunstopleidingen (‘dicht bij jezelf blijven’) ook begrijp, het is vaak een verademing als jonge mensen in het ego-tijdperk juist een blik op ‘de ander’ en ‘het andere’ richten. Het onderwerp mag vaker zijn gekozen in tijden van roomsheid-deemstering en het levert van zichzelf al gauw iets licht-roerends en melancholieks op, maar dan moet je het wel vakkundig maken.

En well-made is deze halfuursfilm van Marlies Smeenge en medestudenten. Het openingsshot is al raak: tussen grote moderne gebouwen zien we een namaakgrot met een grasveldje ervoor en Jezus ernaast. Boven in de grot Maria of Bernadette: Lourdes in Vlaanderen. We komen op die plek gek genoeg niet meer terug. We blijven voornamelijk binnen het klooster van de norbertinessen, waar in de bloeitijd zo’n vijftig zusters woonden (we zien een fraaie groepsfoto) van wie er nog drie over zijn: Benedicta, Bernadette en Norberta. Een minigemeenschap in een veel te groot pand, waarvan veel ruimtes er blinkend schoon en akelig leeg bij liggen. We horen biddende stemmen, zien drie dames op een rijtje voor de altaartafel zitten en plots loopt een hondje het beeld binnen, nageltjes luid klinkend op het zeil. ‘Kom maar es braaf hier’, en dwergkeesje Skippy gaat liggen.

Het gezelschap is compleet. Het is een geestige scène, zoals er meer in zitten. De Filmkrant oordeelde het problematisch dat muziek en poster intenties van een luchtiger film verraden, maar ik vind de dosering van het gewone, het intrinsiek tragische en het komische juist geslaagd. Natuurlijk moet je lachen als de oudste bij het repareren van kindeke Jezus voor de kerststal ‘verdomme’ zegt omdat het niet lukt, en natuurlijk lach je mee als in een Vlaamse soap een flauwe grap over seks wordt gemaakt en je de dames daar om hoort lachen in plaats van gegeneerd zwijgen of zelfs protesteren – maar zou dat de voornaamste inzet van de makers zijn, dan was het vertrouwen van de vrouwen beschaamd. De bisschop die op bezoek komt, de priester die de mis voor Kerst opdraagt, het kerstdiner met drie familieleden en kaarten toe – het heeft een extra dimensie doordat dit alles, net als het leven, niet lang meer zal duren.

Dat wordt er niet ingepeperd. De twee oudsten in paniek: de jongste komt later thuis dan verwacht. ‘De chemovloeistof druppelde langzamer door.’ Zonder enige pathetiek. ‘Tot volgend jaar’, roept de jongste tegen vertrekkende familie. Zo nadrukkelijk dat uitroepteken vraagteken wordt.


Marlies Smeenge, Traag naar de hemel, EO 3 Lab, zondag 4 augustus, 23.15 uur, NPO 3