Hope and change in Indonesië

Jakarta - Natuurlijk, het is irritant dat je in Jakarta nergens heen kunt gaan zonder in de file terecht te komen. Dat er geen alternatief zoals een metro of tram bestaat. ‘Maar bekijk het eens positief: steeds meer inwoners kunnen blijkbaar een auto kopen’, zo dacht aspirant-vice-gouverneur Nachrowi Ramli er tijdens een debat een optimistische draai aan te geven. Het fileprobleem als blessing in disguise? Nachrowi werd vrijwel unaniem uitgelachen.

Jakarta kiest donderdag een nieuwe gouverneur. Dat is niet alleen interessant omdat die aan het hoofd komt te staan van ‘s lands economisch centrum waar tien miljoen mensen wonen en jaarlijks 53 miljard euro wordt omgezet. Het is vooral een race tussen oude en nieuwe politiek. Zittend gouverneur Fauzi Bowo (64) leunt samen met Nachrowi (61) op steunbetuigingen van politieke partijen en moskeeën. Ze vertolken de rol van de ouderwetse 'big men’ met statige blik, nette traditionele shirts, gebalde vuisten in de lucht. Hun publieke optredens ademen arrogantie: stem op ons, dom volk, en houd verder je mond dicht. Beide mannen sneerden onlangs tegen toehoorders dat ze ‘beter konden verhuizen’ als ze niet van plan waren op hen te stemmen. Naderhand verklaarde hun campagneteam dat dit ‘luchtig bedoeld was’.

Daartegenover staat Joko Widodo (‘Jokowi’) die het afgelopen half jaar een Obama-anno-2008-sfeer van hoop en verandering heeft gecreëerd, inclusief messianistische verhalen op internet (hij is zó bescheiden en eerlijk!). Het houthakkersbloesje waarin hij campagne voert werd een mode-hit, gekocht door tienduizenden aanhangers. De 51-jarige oud-zakenman kreeg als burgemeester van de Javaanse stad Solo veel lof omdat hij voor meer groen, beter openbaar vervoer en minder corruptie zorgde. Jakarta daarentegen was dit jaar volgens de Reken­kamer de corruptste stad van het land. Jakarta heeft een jaarbudget van twee miljard euro. ‘Een enorm bedrag’, zei Jokowi tijdens een debat. ‘Waarom zien we daar niet wat meer van terug?’

Het tekent Indonesië als bruisende democratie dat een outsider als Jokowi zonder steun van de geestelijke elite of politieke partijen op voorsprong staat in de peilingen. Kiezers gaan inmiddels meer af op reputatie en argumenten dan op stemadviezen van ingehuurde boy bands of de imam. Negatieve campagnes (‘Jokowi is geen moslim!’) hebben geen effect. Toch zien sommigen Fauzi’s team ervoor aan om kiezers om te kopen of te frauderen tijdens het stemmen tellen. Zo wordt het toch nog spannend.