Anansi. Katia Ledoux als Makuba en Zwakele Tshabalala als Anansi © Bart Grietens

Zo heb ik het gebouw van de Nationale Opera & Ballet (de Stopera) nog nooit vanbinnen gezien: mensen van alle leeftijden, huidskleuren, dun en dik en groot en klein, en met zo te zien heel verschillende interesses. De gloednieuwe familie-opera Hoe Anansi the stories of the world bevrijdde is geen verplicht lesje inclusie, de verschillen zijn hier een inspiratiebron, vanaf het eerste begin als een oude grijze trommelaar iedereen te voorschijn roept.

Maarten van Hinte schreef een grappig, springerig libretto, soms in het Nederlands, soms in het Engels, soms in beide talen door elkaar, over de spin Anansi, het mythische slimme dier dat uit Ghana met de slaven meekwam naar Suriname. Die neemt het nu op tegen de machtige tijger Tigri, die alle verhalen van de wereld heeft verzameld en weigert ze terug te geven. Anansi heeft al zijn inventiviteit nodig om hem te weerstaan, want Tigri probeert ook hem in te palmen met lekker eten en een zacht bedje.

De Zuid-Afrikaanse componist Neo Muyanga heeft daar verbazingwekkend uiteenlopende muziek bij geschreven. Links op het toneel zit een klein strijkorkest met een paar blaasinstrumenten, die prachtige neo-klassieke muziek maken; rechts zitten een paar slagwerkers die net zulke mooie Surinaamse klanken laten horen. Regisseur Kenza Koutchoukali laat het allemaal gewoon een rommeltje zijn. Voor haar hoeft Anansi niet op een spin te lijken; Zwakele Tshabalala is gewoon een toffe zwarte jongen met een petje op. De jas van Agris Hartmanis, die de hooghartige Tigri speelt en zingt, is felrood, geen tijgerstreep te bekennen. Het is op het toneel geen beestenboel, maar een wereld vol herkenbare jonge en oude mensen waar de rijken alle bezittingen van de armen hebben geconfisqueerd.

Het meest verbluffend is voor mij de dans. Choreograaf is Shailesh Bahoran, maar misschien hebben de twintig jonge dansers er zelf ook veel voor meegebracht. Ze zijn op zich al een kakelbont gezelschap (decor en kostuums: Dieuweke van Reij). De klassiek geschoolde dansers zijn even virtuoos als de streetdancers, soms wedijveren ze met elkaar; meestal gaat de ene manier van dansen makkelijk over in zijn tegendeel en loopt alles door elkaar. Het schept het beeld van een wereld als een soort van onbereikbaar ideaal, maar in het theater toch even helemaal aanwezig.

Het publiek kan dit uitstapje naar een ideale wereld ontzettend waarderen, mijn kleinzoons hadden na afloop maar één klacht: dat ze hun handen stuk hadden geklapt. Misschien kom je over de slimme spin Anansi niet zoveel nieuws te weten. Hij heeft een hartelijke en slimme vrouw, Makuba (Katia Ledoux) die hem helpt overal een oplossing voor te vinden, hij papt aan met een luipaard (Carla Nahadi Babelegoto) en heeft veel over voor een heuse prinses, Vixen, gespeeld door stersopraan Claron McFadden, die ons vanaf het balkon en vanuit de zaal toezingt.

Zij hoeft uiteindelijk niet met Tigri te trouwen als Anansi al die verhalen heeft bevrijd. Mooie verhalen, verhalen over slangen, horzels en mensen, niet alleen over de tijger, waarin iedereen zich kan herkennen.

T/m 21 november, dno.nl