Film - Remember

Houden van nazi’s

‘Handen omhoog: wie houdt van nazi’s? Persoonlijk kan ik geen genoeg van ze krijgen.’

Medium film 20  20remember 48050677 st 5 s high

Met deze zin begint de Amerikaanse bestsellerauteur Chelsea Cain haar introductie bij een recente heruitgave van Ira Levins thriller The Boys from Brazil (1976). Cains stuk is tamelijk oppervlakkig, maar dat over de nazi’s klopt: wie is er nou niet gek op die lui, in ieder geval zoals ze worden verbeeld in de populaire cultuur? Daar is Levins thriller een schoolvoorbeeld van. De plot waarin de beruchte dokter Josef Mengele jaren na de oorlog een Vierde Rijk wil stichten door een kloon van Hitler tot leven te wekken, is briljant in zijn eenvoud, in zijn potsierlijkheid.

Iets soortgelijks gebeurt in Atom Egoyans nieuwe film Remember, waarin twee hoogbejaarde mannen die Auschwitz hebben overleefd een plan ten uitvoer brengen om een kampbeul, die ergens in Amerika of Canada onder een verzonnen naam leeft te vermoorden. Het is een merkwaardige film: het gaat over de werking van geheugen, over het belang of noodzaak van blijvende herinnering aan de gruwelijkheden van de oorlog, maar dat idee van ‘houden van de nazi’s’ – als ultieme slechterik, als symbool van het kwaad – speelt evenzeer mee. Dat maakt Remember tot een mix van entertainment en een stille overpeinzing van de verschrikkelijke gebeurtenissen in de concentratiekampen. Zoals in The Boys from Brazil blijkt deze combinatie ook in Remember te werken.

Dat twee uitstekende acteurs de hoofdrollen vertolken draagt bij aan het plezier van het kijken. Christopher Plummer is de aan alzheimer lijdende Zev Guttman wiens vrouw Ruth pas overleden is. In het tehuis voor bejaarden staat zijn beste vriend Max (Martin Landau) hem constant bij, want Zev vergeet álles. Na de begrafenis onderneemt Zev een reis om op zoek te gaan naar Otto Wallisch die Blockführer was toen de families van Zev en Max in Auschwitz werden vermoord. Het doel is Wallisch uit te schakelen, een daad blijkbaar goedgekeurd door het Simon Wiesenthal Center. Zev heeft een brief van Max bij zich die hij om de zoveel uur moet lezen om te kijken wat hem ook al weer te doen staat.

De reis leidt langs vier mannen die mogelijk Otto Wallisch zijn. De derde ontmoeting is met de zoon van ‘Otto Wallisch’, een Amerikaanse politieagent die na de dood van zijn vader in de ban is geraakt van het nazi-gedachtegoed. De agent is éng; wat jodenhaat betreft een geval van zo vader, zo zoon. In het huis waar de confrontatie tussen Zev en de zoon plaatsvindt is er een verschrikkelijke hond. Dat brengt Levins thriller opnieuw in gedachten – honden die mensen verscheuren blijken een effectieve visuele metafoor voor wat de nazi’s in de kampen deden.

Slaagt Egoyan erin het eerste uur een beschouwende sfeer van verdriet en herinnering te hanteren, in het laatste deel van zijn film neemt ‘plot’, mét een verrassende wending, het volledig over. Wie bereid is hierin mee te gaan – en met Ira Levin in gedachten te ‘houden’ van deze nazi’s – ziet een schitterende film.


Te zien vanaf 19 mei

Beeld: Martin Landau en Christopher Plummer in Remember. Regie Atom Egoyan (Paradiso Filmed Entertainment)