Hummie van der tonnekreek

Ook haar naam wordt genoemd als nieuwe hoofdredacteur van HP/De Tijd. Als ze het wordt, gaat het Audax- weekblad nog gouden tijden tegemoet. Want de goed geklede, goed gebekte en goed gehersende Hummie van der Tonnekreek kan HP/De Tijd precies die anarchistische impuls geven, die het zo hard nodig heeft.
ZE GELDT ALS verreweg de beste bladenmaker en daarnaast als een van de meest superieure stilisten van de roddelpers. Onovertroffen nieuwvormingen als “verzoeningsvakantie” en “liefdesbaby” zijn van haar hand, evenals menig vilein fotobijschrift. Dat de naam van de vijftigjarige “koningin van de gossip” Hummie van der Tonnekreek nog eens zou worden genoemd als een van de kandidaten voor het hoofdredacteurschap van HP/De Tijd, is een klinkende overwinning op het intellectuele dedain voor popular culture.

Die opwaardering van het genre is ook ingegeven doordat het hand over hand toeneemt. Roddelen is niet meer weg te denken uit de media, getuige tv-programma’s als Showtime en De vijf uur-show, en bijvoorbeeld ook de Vrij Nederland-rubriek Groot nieuws. In elk geval dwingt de blonde, niet zelden in flamboyant tijgerprint gehulde hoofdredacteur van de Audax-titels Weekend en Avant Garde, tevens adviseur van Aktueel, respect af. Ze heeft er hard aan gewerkt om dat respect ook te krijgen.
Net als andere intelligente, voormalige MMS-meisjes heeft ze een “gigantische compensatiedrift”. Ze studeerde onlangs af als meester in de rechten, om de associatie aantrekkelijk-maar-dom voorgoed af te straffen. Meer nog streed ze voor erkenning door consequent in debat te gaan met de “serieuze” pers over haar branche.
Daarbij betrapte ze haar critici op menige drogreden of schijnheiligheid. Zoals de gewoonte van “keurige” dagbladen om uitgebreid te berichten over de huwelijksperikelen van de Engelse kroonprins Charles en zijn gade Diana, terwijl Weekend. Story en Prive op veroordeling kunnen rekenen als ze achter de vriendinnetjes van onze eigen prinsen aangaan.
In werkelijkheid, onthulde Van der Tonnekreek, bestaat de scheiding tussen de serieuze en de boulevardpers in Engeland en de Verenigde Staten niet. Daar is het usance dat “ordentelijke journalisten lekken bij het tuig van de richel van de tabloids”. Hier te lande schrijft men die over, maar heft men tegelijk het vingertje.
EEN VAN HAAR SCRIPTIES ging over de afweging van grondrechten. Critici van de roddelpers, zoals de totaalweigeraar Youp van “t Hek, en ook John Jansen van Galen, die het grondrecht van de privacy met vuur verdedigt tegen het beroep op de vrijheid van meningsuiting, werpt ze voor de voeten dat zij wel opkomen voor bekende Nederlanders die niet in ’‘de bladen” willen, maar zwijgen als anonieme slachtoffers van oorlogen en rampen keer op keer op pijnlijke, intieme momenten worden gefotografeerd of gefilmd. Onder het mom van wereldnieuws geldt voor “gewone” burgers dit grondrecht plotseling niet.
In haar verdediging van het genre ontpopt Hummie van der Tonnekreek zich als een scherpzinnig waarnemer, net zo scherpzinnig als haar gave voor nieuwsgaring tussen de regels door. Zo leidde zij de scheiding tussen Sarah Ferguson en prins Andrew af uit een bijzin in een Engelse krant, nog voordat de tabloids ermee kwamen.
Scherp was ook haar ontzenuwing van de negatieve associaties die steevast aan roddelen vastzitten - volgens Van Dale: kwaadspreken, lasteren en het met leedvermaak doorvertellen van iets slechts over iemand aan anderen. Zoals het een goed journalist betaamt, stelde zij de vraag naar het waarom van die connotaties. Het blijkt dat de lage status van “de bladen” samenhangt met de lage status van vrouwen, de belangrijkste lezers.
Etymologisch komt “gossip” van “godsib”: de “wijze peetmoeder”, later “verwante” en nog later “goede vriendin”. Oorspronkelijk betekende roddelen derhalve het bespreken van menselijke relaties, en dat betekent het volgens Hummie van der Tonnekreek nog steeds. De negatieve bijklank is ook te vinden in het werk van pre-feministische antropologen. Steevast rapporteerden zij dat de mannen van het dorp de Belangrijke Kwesties bespraken, terwijl de vrouwen bij de wasplaats stonden te klessebessen over ijdele zaken als ziekte, dood, geboorte en liefdesperikelen.
Hummie Van der Tonnekreek denkt kortom na en leest regelmatig een boek. “Roddelen smeedt een eenheid in de kleinste sociale eenheden”, vertelde ze in een interview. “Het is praten over je leven. Je hebt er intimiteit en vertrouwen voor nodig. Iedereen is expert op het gebied van geluk of teleurstelling. Je bent nooit te dom om het daarover te hebben.”
Natuurlijk rechtvaardigt de Weekend- hoofdredacteur met het door haar stug volgehouden onderscheid tussen roddel en laster haar stiel, zoals ze ook in elk vraaggesprek gewag maakt van haar betrokkenheid bij wereldproblemen als armoede, milieuvervuiling en machtsongelijkheid. Toch heeft ze onomstotelijk gelijk in haar pleitrede: waarom zou roddel “op niveau” voor intellectuelen wel mogen en roddel voor het gewone volk niet? Bovendien zeggen alle hoofdredacteuren van roddelbladen dat echte laster “niet verkoopt”.
HAAR FASCINATIE voor roddel schrijft Hummie van der Tonnekreek toe aan haar belangstelling voor “liefde en haat en alles wat daartussen ligt”. Immers, “succes verveelt, geld verveelt, werk verveelt. Alleen het leven zelf blijft over. Dat maakt het roddelen erover zo mooi.” Ze mag graag uitweiden over de baat die haar lezers hebben bij de roddelbladen. “We proberen de wereld kleiner te maken. Jouw verhaal wordt verteld door een bekende Nederlander. In de herkenning wordt er iets van je eigen eenzaamheid weggenomen.”
Te midden van sommige andere coryfeeen van de roddelpers valt Hummie van der Tonnekreek op doordat ze minder verdient. Anders dan Henk van der Meyden (mede- eigenaar van het Scheveningse Circustheater van Joop van den Ende) en Willem Smitt is ze geen multimiljonair. Als verslaggeefster toonde ze nog wel eens compassie en in persoonlijke contacten is ze ontwapenend en goed van vertrouwen, maar als hoofdredacteur is ze bikkelhard. De Engelse tabloids zijn haar grote voorbeeld, al beseft ze dat de Nederlandse samenleving te weinig taboes kent om schandaaljournalistiek mee te bedrijven.
Echtscheiding, homoseksualiteit, overspel, abortus en aids kunnen de Nederlander langzamerhand niet meer schokken. Ook niet als politici in de door Van der Tonnekreek bedachte rubriek “Haagse geheimen” over de tong gaan. Volgens Frits Bolkestein heeft de kiezer recht op informatie over het prive-leven van kamerleden en ministers, omdat persoonlijke problemen hun openbare functioneren beinvloeden. Hummie van der Tonnekreek voegt daar nog aan toe: “Politici hebben ook invloed op mijn prive-leven. Je zult maar opeens een Betuwelijn door je achtertuin krijgen. En als je als burger een zinnige vraag stelt, zoals: Zou u zelf onder de aanvliegroute van Schiphol willen wonen? wordt die afgedaan als borrelpraat. Dan moeten we, zogenaamd in naam van het algemeen belang, onze mond houden.”
ZELF OMSCHRIJFT ze de schok die de rubriek “Haagse geheimen” bij de parlementaire pers teweegbracht als het doorbreken van een monopolie. Er wordt “ontzettend veel geroddeld in politiek Den Haag. Maar het is een gesloten circuit.” Zo bezien is de rubriek, in weerwil van haar bewust apolitieke karakter, een zegen voor de bevolking.
Ze zou als anarchist, wars van machtsmisbruik, graag wel over politieke kwesties schrijven. Ze vindt het frustrerend dat dit niet past in de formule van Weekend. “Aan wereldhervorming zal ik in dit blad nooit doen”, licht ze toe. “Je mag de lezer, die denkt dat hij een roddelblad koopt, niet overvallen met een manipulerende tekst.”
Die redenering geeft te denken. Het getuigt van enige beroepsblindheid om politiek gelijk te stellen aan partijpropaganda. Bekeken vanuit “de bladen” is publiciteit altijd gekoppeld aan eigenbelang en promotie. Kennelijk is het de gossipkoningin na al die jaren Weekend ontgaan dat er tussen wereldhervorming en manipulatie nog een heel terrein van verslaggeving, achtergrondverhalen, commentaar en analyse ligt.
Niettemin zou je het onder het rk-bewind van Gerard Driehuis wat saai geworden HP/De Tijd een levendige, slimme en kundige vrouw als Hummie van der Tonnekreek gunnen. Ze zou er wellicht de politieke en economische onthullingsjournalistiek nieuw leven in kunnen blazen. In het openbare leven is aan schandalen geen gebrek. En gaan ook die niet uiteindelijk over liefde, haat, afgunst, hebzucht, geluk en teleurstelling? Kortom, over het leven zelf?