Huppelend achter de stoomwals muziek

Onder improviserende musici in Nederland is een merkwaardige traditie ontstaan in het verzinnen van titels. Vermoedelijk heeft Misha Mengelberg ooit de toon gezet door zijn cd’s bijvoorbeeld Bospaadje Konijnenhol te noemen. Tegengesteld aan deze nonsense-titels (Kneushoorn, Ktoel of Kafel) kreeg je ook no-nonsense-titels: Linea Recta (Paul Termos), Ostinato I en II, Stomp of Streepjes (Guus Janssen). Een enkele uitzondering daargelaten zijn de titels een eigen leven gaan leiden los van de muziek: ze zijn vaak zo onzinnig dat vragen naar het hoe of waarom verloren moeite is.

Het hoeft dan ook niet te verbazen dat op de nieuwe cd van het trio Cor Fuhler, Han Bennink en Wilbert de Joode achter de titel ‘Stoomwals’ een licht, speels muziekje schuilgaat. De huppelende walking bass en de klaterende loopjes op de piano roepen de tinteling van een mooie zomerdag op. Alles behalve een stoomwals. In 'Balladeon’ zit het drietal elkaar in de haren. Vanuit een rommelig intro waarin vooral het slagwerk enorm zit te freaken, probeert de piano iets op gang te brengen. Tenslotte krijgt hij de anderen toch mee in iets wat op een nummer gaat lijken. Net op het moment dat de muziek handen en voeten lijkt te krijgen steekt de piano zelf een spaak in het wiel in de vorm van een alles versjterend glissando omlaag.
Veel nummers op Bellagram vormen een spel met de traditie. Vaak wordt er gerefereerd aan bekende jazzvormen, herkenbare thema’s en licks. Soms breekt even die intense weemoed door die zo kenmerkend is voor de oude jazz. Een smachtende melodie die de echte blues vertolkt. Het sentiment dat het drietal neerzet is echt, maar het moment duurt te kort om daadwerkelijk een gemoedstoestand bij de luisteraar te bewerkstelligen: snel gaan ze door met een opgewekt vlot deuntje dat het voorafgaande relativeert.
Het thema uit het titelstuk 'Bellagram’ zou zo uit een jaren-vijftigmusical kunnen komen. Een niets-aan-de-hand-muziekje dat het trio in een eigen vorm giet zonder het laconieke karakter te verliezen. Binnen dat conventionele kader maakt de piano echter omzwervingen die veertig jaar geleden ondenkbaar waren geweest. Terwijl het slagwerk een steady ritme neerzet, de contrabas het harmonische verloop bewaakt, gaat pianist Cor Fuhler zijn gang. Opvallend in zijn spel is de goede dosering. Afhankelijk van de situatie kiest hij nu eens dichtgeplamuurde akkoorden of volgepropte loopjes, dan weer een enkele noot of een ragfijn melodietje.
Het fascinerende van deze cd is dat Fuhler, Bennink en De Joode die oude jazzvormen tegelijkertijd becommentariëren én nieuw leven inblazen. Daaruit blijkt dat zij alledrie rasmuzikanten zijn die niet alleen bestaand materiaal prachtig kunnen vormgeven, maar daarbinnen ook voortdurend aanknopingspunten zien om een heel eigen klankwereld te ontwikkelen. Han Bennink, die alles bespeelt wat los en vast zit, van de vloer tot aan zijn eigen tanden toe. Wilbert de Joode die zijn contrabas strijkt, plukt en klopt op zoek naar het juiste geluid. En Cor Fuhler die naast de piano een arsenaal aan eigen instrumenten bespeelt - een mondharmonica, een orgeltje en de zogenaamde keyolin (een viool die via toetsen bespeeld wordt) - en daarmee een heel eigen kleur toevoegt. Vaak is dat een beetje stoffige, armetierige kleur die een camp-achtige charme heeft. Het resultaat is een mooie, gevarieerde cd. Titels als 'Snelrecht’ of 'Cordial 68224’ neem je dan op de koop toe.

  • De jaarlijkse JazzMarathon in Groningen brengt bekende artiesten uit Europa en Amerika, onder wie John Zorn, James Carter, Davis Murray en David Douglas. Natuurlijk spelen ook Nederlandse musici als Tony Overwater, Michiel Braam, Guus Janssen. John Engels heeft een carte blanche. Oosterpoort, 16 t/m 18 oktober. Info 050-3680248.
  • Studenten van verschillende Europese conservatoria presenteren de opera Thésée van Jean Baptiste Lully, met William Cristie als dirigent en Javier López Pinón als regisseur. De voorstelling reist door heel Europa en staat op 21 oktober in Vredenburg (Utrecht). Tijdig reserveren: 030-2314544.