Economie

HWN'ers bedrogen

‘Verzoekt de regering de belastingen te verlagen’ - in de afgelopen jaren zijn er door PVV'ers talloze moties met dit of een vergelijkbaar dictum ingediend. De rest van de Tweede Kamer heeft ze nooit al te serieus genomen.

Terecht, zo blijkt. Want ook de PVV'ers nemen die moties niet al te serieus: het komende jaar zullen de lasten voor de burgers en bedrijven harder dan ooit stijgen.
Geert Wilders begon zijn oppositie tegen Balkenende-Bos op 1 maart 2007 door dat kabinet meteen tot ‘een ramp voor Nederland’ te verklaren. Want: 'Om te beginnen kan de hardwerkende burger fluiten naar een belastingverlaging.’ Sterker nog, het kabinet-Balkenende-Bos koos er juist voor om hogere uitgaven aan zorg te betalen uit hogere lasten. Met name voor het jaar 2008 werden de lasten verhoogd, met ruim vijf miljard, waardoor de reële koopkracht op voorhand bevroren werd. Dit kon de economie afkoelen, maar dat was toen geen bezwaar. Oververhitting dreigde, want de werkloosheid was uitzonderlijk laag. Maar vanaf het begin van 2008 liep de olieprijs onverwacht omhoog. In de koopkracht was geen buffer om de hogere prijzen aan de pomp op te vangen. Het protest en gemopper was niet van de lucht. Die ruim vijf miljard was politiek onhandig, zo leerde ik, hoewel het economisch wel verstandig was.
Voor de Nederlandse economie is 2012 duidelijk anders dan 2008. Terwijl toen de economie volop draaide, is de economie nu aan het sputteren. Het vertrouwen bij consumenten en producenten is laag, de onzekerheid over de eurocrisis en een mogelijk Grieks bankroet is groot, de wereldhandel in goederen en diensten lijkt te stokken, enzovoort. Toch besluit het kabinet-Rutte voor het komende jaar de lasten met vijfenhalf miljard te laten stijgen. De Macro-Economische Verkenning van het Centraal Planbureau laat zien dat de lasten in 2012 nog iets harder stijgen dan in 2008, hoewel 2008 een goed jaar leek te worden en 2012 een zwaar jaar. Politiek handig wordt de lagere koopkracht geweten aan de voortdurende crisis, en niet aan de hogere lasten, maar economisch verstandig is het niet.
Het zou verstandig zijn om het komende jaar de lastenstijgingen te beperken en het tekort minder te reduceren. Maar dat vereist dat er geloofwaardige plannen zijn waardoor in latere jaren de inkomsten toenemen of de uitgaven afnemen. Dergelijke geloofwaardige plannen voor hervorming van economie en overheid heeft de gedoogcoalitie niet. De woonmarkt, de arbeidsmarkt, het belastingstelsel, de financiële sector: er zijn geen wezenlijke veranderingen. De gedoogcoalitie van rechtse partijen gokt op een combinatie van bezuinigingen en lastenstijgingen. Dubbelslecht is het resultaat: de Nederlandse economie wordt niet structureel sterker maar wordt verder verzwakt door lastenstijging op het verkeerde moment.
Zonder een groot idee over de economie en overheid lijkt elke poging om te bezuinigen bovendien willekeurig en wankel. Zo wil het kabinet een bezuiniging op het persoongebonden budget met negenhonderd miljoen, waarbij de rekenmeesters bij het Centraal Planbureau de bezuiniging op hooguit zeshonderd miljoen ramen en een bezuiniging zonder enige opbrengst niet kunnen uitsluiten. Tegelijkertijd blijft de stroom van subsidies voor de eigen woning zwellen. De Miljoenennota raamt die uitgaven voor de komende vijf jaar. Ze zullen jaarlijks met bijna vier procent en in vijf jaar met twee miljard stijgen. Verder wil het kabinet zeven van de 22 rijksbelastingen afschaffen om de administratieve lasten te verminderen. Ondertussen verandert er weinig aan de belastinguitgaven. Deze kosten 37 miljard, maar worden niet tot de uitgaven gerekend. De tientallen uitzonderingen in belastinggrondslagen, van hypotheekrenteaftrek tot landbouwvrijstelling en van rode diesel tot teruggaaf voor taxi’s, leiden tot een administratieve rompslomp én tot hogere belastingtarieven die werken en investeren ontmoedigen. Waarom wel (veel minder dan) negenhonderd miljoen op het pgb korten en ondertussen de subsidies voor de eigen woning met tweeduizend miljoen laten stijgen? Waarom wel belastinkjes schrappen en ondertussen de tientallen belastinguitgaven ongemoeid laten? Willekeurig en wankel.
Het verwijt dat de gedoogcoalitie niet de Nederlandse economie of overheid hervormt en versterkt, zou de reactie kunnen uitlokken dat het stelsel van pensioenen wel verandert. Maar het akkoord is in gang gezet door de beslissing van het vorige kabinet om de pensioenleeftijd te verhogen, en is verder onderhandeld door de sociale partners. Het kabinet kan de pensioenhervorming moeilijk op zijn conto schrijven, en de PVV wil dat niet eens.
Misschien hebben de Hard Werkende Nederlanders de moties tot lastenverlaging van de PVV ook niet al te serieus genomen. Maar ze zullen van Mark Rutte en consorten toch meer hebben verwacht, of eigenlijk, minder. Het is nog verre van zeker dat de bezuinigingen gehaald worden. Maar het is zeker dat lasten niet omlaag maar omhoog gaan. Een beetje HWN'er moet zich bedrogen voelen.