Hypocrisie

Stel, ik ben een kunstenaar die zijn eigen broek niet kan ophouden (en dat zijn de meesten). Ik heb een voorkeur voor de PVV, ik ben bang voor alle religies en in het bijzonder de islam, ik getuig daarvan middels mijn kunst - zou ik dan van een kunstcommissie een subsidie toebedeeld krijgen?

De voorzitters van de meeste kunstraden waren en zijn links, meestal PvdA. Zouden die zeggen: ja, laten we hem drie ton geven voor een groot beeldhouwwerk van een hoofddoek dat in het centrum van Rotterdam moet komen te staan. Dat beeldhouwwerk verbeeldt, ik citeer even uit zijn aanvraag, ‘de onderdrukking van de vrouw in het islamfascisme’, et cetera et cetera.
Ik denk het niet.
Nu ben ik een links kunstenaar. Ik stem PvdA, of SP (meestal) en ik heb de laatste keer GroenLinks gestemd. En ik heb een aanvraag ingediend voor een beeldhouwwerk van een lekkende olietanker, een protest tegen de et cetera et cetera (beeldhouwwerk is van duurzaam materiaal). Zou ik met dit laatste kunstwerk meer kans op subsidie maken? Ik denk het wel.
Ik stel me ook vaak voor dat ik in een commissie zit. Daar komt kunstenares Agnes Agema, zuster van Fleur, en toevallig ben ik heel links. Agnes komt met een ontwerp voor een designstoel: het is een elektrische stoel voor fundamentalistische moslims, en ik denk dat ze alle moslims bedoelt, hoewel dat nergens staat - en de stoel is heel leuk, met allemaal vrolijke kleurtjes en een markante geitenkop aan het hoofd, et cetera et cetera. Esthetisch helemaal in orde. Maar ethisch? Wat moet ik dan doen als commissielid of als jurylid van de designprijsvraag? Kan ik mijn eigen ideologie verloochenen? 'Natuurlijk’, zeg ik tegen de pers. Maar is dat zo?
Waarom zou ik dat trouwens doen? Ik heb juist een ideologie om ernaar te leven. Het vormt mijn principes.
Stel ik heb twee filmscenario’s. Ik wil een bewonderende biopic maken over Jan Marijnissen of een bewonderende biopic over Geert Wilders. Beide biopics kosten twee miljoen euro. Aan welke biopic zou u, lezer van De Groene, het geld geven? Stel dat u voor uzelf zegt: ja, ik zou eerder geld geven aan die biopic van Marijnissen, is dat dan toch niet vreemd? In hoeverre laat u dan meespelen dat Jan vroeger, net als ik hoor, alleen niet zo lang, maoïst is geweest en dus de meer dan zeventig miljoen afgeslachte Chinezen in feite sanctioneerde?
Zou u, als u uw keuze schriftelijk moest motiveren, het woord 'integer’ gebruiken? Zoals in de zin: 'Jan Marijnissen is een integerder mens dan Geert Wilders.’ Zo ja, waar baseert u dat dan precies op?
Ik zat wel eens met Theo van Gogh bij vergaderingen om geld voor films te vragen. Conform mijn kameleontische karakter nam ik altijd een wat slijmerige attitude aan, want ik wilde die film graag maken, maar Theo weigerde te slijmen. Integendeel. Hij begon zo'n vergadering altijd door de laatste filmproducten van de commissieleden flink te kraken. 'Ga jij mij beoordelen, X X, terwijl je zelf niets kunt en de ene flop na de andere produceert? En jij, Y Y, ik heb begrepen dat jij je ziel hebt verkocht aan Joop van den Ende. Kun je mij dan vertellen wat je hier doet? En wie hebben we daar? Ah, mevrouwtje Z Z. Zat uw overspelige verloofde niet onlangs in de commissie waardoor u op miraculeuze wijze plotseling tonnen subsidie ontving?’ Zo ging het nog een tijdje door. Theo kreeg pas zijn eerste subsidie nadat hij was vermoord.
Ik heb voor Theo’s houding nu meer bewondering dan toen, hoewel de afwijzingen hem er ook niet van hebben weerhouden die films te maken - we hadden ze misschien mooier, en dus beter kunnen maken. Maar Van Gogh kon moeilijk tegen de hypocrisie die in ons stelstel zit.
Die hypocrisie is tegenwoordig usance geworden.