Iedere vier minuten een verkrachting in Zuid-Afrika

Johannesburg - Het was een maand waarin Zuid-Afrika zichzelf weer eens als vanouds op de kaart zette: een gewapende roofoverval op een Amerikaanse ceo, een sportheld die zijn vriendin vermoordde en een gruwelijke groepsverkrachting. De Amerikaan kreeg de minste aandacht, want hij overleefde de autokaping.

De zaak-Oscar ‘Blade Runner’ Pistorius gaat nog wel even voortduren. De paralympisch kampioen wordt beschuldigd van moord met voorbedachten rade. Zijn aanhangers beweren dat de fatale schoten een ongelukje waren, dat Oscar meende een indringer in huis te hebben betrapt. Van Pistorius’ status als rolmodel zal hoe dan ook weinig overblijven.

En dan dat derde incident. De zeventienjarige Anene Booysen werd begin deze maand in Bredasdorp in de Westkaap-provincie het slachtoffer van een misdaad die veel verder ging dan groepsverkrachting. Het meisje werd ‘s ochtends vroeg (ze was uit geweest) door een bewaker aangetroffen met gebroken vingers en gebroken benen en ingewanden die deels uit haar buik waren getrokken. Ze leefde nog, maar overleed in het ziekenhuis.

Anders dan in India, waar na de groepsverkrachting van Jyoti Singh Pandey hevige protesten uitbraken, reageerden Zuid-Afrikanen vooral gelaten op het nieuws. Er waren wat lauwe protestbijeenkomsten en Radiostation 702 liet een dag lang met regelmatige tussenpozen een irritant piepje horen, dat symbool stond voor de verkrachting die hier gemiddeld iedere vier minuten plaatsvindt, 131.400 per jaar. Nog niet de helft daarvan wordt aangegeven en slechts 4501 van die gevallen wordt veroordeeld.

Verkrachting is in Zuid-Afrika een akelig gewoon fenomeen. Een onderzoek onder 1738 mannen in de provincies KwaZulu-Natal en Oostkaap wees uit dat 27,6 procent van hen wel eens een vrouw had verkracht. Bijna negen procent van die groep had deelgenomen aan een groepsverkrachting en 46,3 procent had meerdere verkrachtingen op zijn geweten. Je hebt vele subcategorieën, waaronder babyverkrachting, kinderverkrachting, groepsverkrachting en correctieve verkrachting voor lesbiennes. Sociologen en psychologen dragen talloze redenen aan voor dit seksueel geweld, waaronder sociale en economische ongelijkheid, frustraties, alcohol en drugs, machismo, gewelddadige geschiedenis, onderdrukking en een geringe pakkans.

En nu? Iedereen keek verwachtingsvol naar president Zuma. Tijdens zijn recente State of the Nation noemde de verkrachting van Anene 'schokkend, wreed en onmenselijk’ en sprak hij zich uit voor zware straffen. Maar dit is een president die in 2006 zelf werd aangeklaagd wegens verkrachting. Zuma werd toen vrijgesproken, maar hij benadrukte tijdens de rechtszaak dat het in zijn Zulu-cultuur de plicht van een man is om een vrouw te bevredigen als hij merkt dat zij seksueel opgewonden is.