Iedereen heeft het gemunt op journalisten in Midden-Amerika

San Salvador – Recent richtte een autobom grote schade aan bij de krant Expreso in Ciudad Victoria, in de noordelijke Mexicaanse staat Tamaulipas. Grote delen van die staat wordt letterlijk bestuurlijk gecontroleerd door het drugskartel Los Zetas, dat ook de media vertelt wat ze moeten schrijven en wat ze moeten verzwijgen. Wie zich daar niet aan houdt, krijgt te maken met autobommen, of met moordaanslagen op de journalisten.

Toevallig een dag later presenteerde de Mexicaanse afdeling van de mensenrechtenorganisatie Article 19 haar nieuwe rapport: in 2011 vonden er 172 gewelddadige aanvallen op journalisten en media in Mexico plaats. Dat is dus bijna om de dag.

De burgeroorlogen in Midden-Amerika zijn al lang geschiedenis. Maar voor journalisten is de regio nog steeds extreem gevaarlijk, doordat er nu een ander gewelddadig conflict speelt: de drugsoorlog.

Mexico en Midden-Amerika zijn volgens Reporters Zonder Grenzen zelfs een van de gevaarlijkste gebieden in de wereld voor journalisten geworden. Alleen al in Mexico zijn in 2011 elf journalisten vermoord. Drie zijn er spoorloos verdwenen en meer dan tien hebben als gevolg van bedreigingen het land verlaten. In het kleine Honduras zijn de afgelopen twee jaar liefst zeventien journalisten vermoord.

De meeste slachtoffers zijn gevallen omdat ze zich bezighielden met de berichtgeving over de drugskartels en aanverwante criminele activiteiten. Maar ook over de corruptie van autoriteiten. Niettemin is de internationale aandacht voor dit geweld minimaal; reden voor de Nederlandse organisatie Free Press Unlimited in San Salvador een grote bijeenkomst van journalisten uit de hele regio te organiseren. De bijeenkomst viel samen met de dertigste verjaardag van de moord op vier Ikon-journalisten in El Salvador in 1982.

Tot nu toe kwam het leeuwendeel van het geweld tegen journalisten in de regio van de kant van de georganiseerde misdaad, maar dat is veranderd, aldus Omar Rábago van Article 19: ‘De laatste paar jaar zien we steeds meer gevallen van agressie door de staat, dat wil zeggen de politie en het leger. Bovendien is er een steeds grotere grijze zone, waarin we eigenlijk niet kunnen achterhalen of de schuldige een criminele groep was dan wel het leger of de politie.’

‘Het belangrijkste wat wij kunnen bijdragen is aandacht vragen’, aldus directeur Leon Willems van Free Press Unlimited. ‘We zijn hier ook om alle verhalen te verzamelen die we dan weer kunnen doorgeven aan diplomaten en op congressen om helder te maken: mensen, er moet echt iets gebeuren in Centraal-Amerika, want het gaat hier helemaal de verkeerde kant op.’

De verhalen zullen op 3 mei gepresenteerd worden op de Dag van de Persvrijheid in Amsterdam, waar Mexico en Midden-Amerika centraal zullen staan.