DVD The Films of Budd Boetticher

IEDEREEN VERLIEST

Met afstand de beste dvd van het jaar: The Films of Budd Boetticher, een collectie van vijf westerns uit de late jaren vijftig gemaakt door een van de merkwaardigste regisseurs uit de geschiedenis van Hollywood. Oscar ‘Budd’ Boetticher (1916-2001) maakte naam als regisseur van B-films voordat hij begin jaren vijftig de kans kreeg met grotere budgets en sterren te werken. Het was meteen raak: The Bullfighter and the Lady (1951) was niet alleen exemplarisch voor Boettichers vermogen een strak, spannend verhaal te vertellen, ook was de film een voorbode van Boettichers liefde voor Mexico en stierengevechten. Sterker, Boetticher, een sportman in hart en nieren, was zélf een matador. Dat werd een obsessie. En dat betekende uiteindelijk ook zijn artistieke ondergang.
Toch is zijn nalatenschap essentieel in de filmhistorie. Ooit, zo schreef cineast Paul Schrader in de jaren zeventig in een essay, zullen de films van Budd Boetticher die van Josef von Sternberg, Alfred Hitchcock, Ernst Lubitsch en Howard Hawks overstijgen. Dat moment is misschien nu aangebroken, met de release van de dvd-collectie met Boettichers westerns, liefdevol gerestaureerd en voorzien van commentaar door onder anderen Clint Eastwood, Quentin Tarantino en Taylor Hackford, een oude vriend van Boetticher.
De vijf films in de collectie, bekend als de Ranown-westerns (combinatie van de namen van producent Harry Joe Brown en acteur Randolph Scott), hebben vrijwel allemaal dezelfde structuur: tegen de achtergrond van een weids berglandschap verschijnt een eenzame cowboy, Scott, rijdend op zijn paard. Het conflict waar het verhaal om draait, wordt snel en zonder opsmuk geïntroduceerd. Een prachtig voorbeeld van Boettichers compacte, intelligente stijl is Comanche Station (1960). In het eerste kwartier van deze onvergetelijke film wordt geen woord gesproken terwijl Scott, een premiejager, met Comanche-strijders onderhandelt. Dan zien we waar het om gaat: een witte vrouw komt te voorschijn. Scott is er om haar vrij te kopen. De rest van de film draait om het ontwikkelen en verdiepen van Scotts personage, een eenzame revolverheld die nergens thuis hoort, gedreven door wraakgevoelens (zijn vrouw werd ooit door dezelfde stam gekidnapt), maar geen moment wijkend van zijn eigen strikte, zelfopgelegde morele code.
Boetticher werd in de jaren zestig in Frankrijk bejubeld als filmauteur, dat wil zeggen de regisseur als kunstenaar die alle touwtjes in handen heeft, zodat het eindproduct een weerspiegeling van zijn psychologische opmaak is. Maar interessant genoeg verwerpt Schrader deze benadering in zijn essay. In plaats daarvan stelt hij voor de Ranown-films te beschouwen als primitivistische uitingen van archetypen. Bekeken door deze bril zijn Boettichers werken vooral morality plays waarin personages, zoals Scott in Comanche Station, worden geconfronteerd met de dunne scheidslijn tussen goed en kwaad. En de uitkomst van de strijd tussen licht en donker is bijna altijd dezelfde. Schrader wijst op Jim Kitses die in Horizons West (1967) schrijft: ‘De moraal in Boettichers film is altijd: iedereen verliest.’
Deze gitzwarte visie, en ook een rampzalige film die Boetticher in de jaren zestig probeerde te maken over Carlos Arruza, zijn vriend en een beroemde Mexicaanse stierenvechter, betekenden het einde. Hollywood keerde Boetticher de rug toe.
Dit alles schetst de contouren van een pijnlijke episode uit de filmgeschiedenis, maar veel wordt goedgemaakt door het postume eerherstel dat Budd Boetticher inmiddels te beurt is gevallen. En door de blijvende waarde van de Ranown-westerns, eindelijk op dvd.

The Films of Budd Boetticher is te koop bij online-winkels