IJzige droomdoos

Vuilbekkende journalisten en gemankeerde avonturiers, patserige nep-helden en kille charlatans: 2014 heeft veel literaire helden voortgebracht. Hier de hoogtepunten volgens onze vaste medewerkers.

Medium vdi9789023474982

1800 pagina’s telt Hee hoor mij ho simultaan op de brandtorens, de verzamelde gedichten van H.H. ter Balkt. Op het omslag staat een foto van een bij, sinds Pindarus en Horatius een veelgebruikt symbool voor de dichter, die nijver honing puurt uit tal van bloemen om die als voorraad vloeibaar goud op te slaan in perfect geconstrueerde raten. Maar zowel de natuur als de poëzie wordt, als we Ter Balkt mogen geloven, bedreigd door kille charlatans, onder wie makers van conceptuele kunst de kroon spannen. Een van de laatste gedichten breekt de staf over een installatie waarin levende bijen zijn verwerkt: ‘Estetica, stekeblind, ging van huis;/ er vond een grote bijentelling plaats/ in herberg “De Uitgehongerde Bij”,/ ook wel genoemd Q’s ijzige droomdoos.’

De dichter spoort niet alleen zijn lezers aan tot actie, maar wendt zich ook tot de cycloon die in 1925 Borculo verwoestte: ‘blaas/ de knekelhuizen weg van de akkers,/ ach poëzie, kom in Laagland terug’. Dwars, geestig, geworteld in de literaire traditie, schreef Ter Balkt de afgelopen vijftig jaar een oeuvre bij elkaar dat in rijkdom, originaliteit en politiek engagement zijn weerga niet kent. Wie anders had kunnen inzien dat varkens ‘de dichters onder de dieren’ zijn, dat de maand juni ‘zijn mand als een mond met vlammende zon beschildert’ en dat in het tijdperk van de Merovingers ‘orenaannaaiers in de vermomming van ketellappers en schapen’ langs de deuren zwierven? Vrolijke boosheid, onthutsende metaforen, grondige lessen in vaderlandse geschiedenis, obstruse geleerdheid en subtiel klankspel, dit alles opgeslagen in een verbluffende variëteit aan versvormen – er is geen dichter die het hem na zou doen. Lees het Antwerpse rondeel van de tondelzwam en leer het van buiten:

Tondelzwammen op de stam,
o wij tongeloze monden!
Wevers, volders, dof van gram
tondelzwammen op de stam
o wij tongeloze monden,
volgehorend als de ram,
wevers, volders dof van gram
lonten voor de gele vlam,
o wij tongeloze monden,
tondelzwammen op de stam!


H.H. ter Balkt, Hee hoor mij ho simultaan op de brandtorens