Opheffer

Ik bagatelliseer

«Jongelui, toon eens wat meer respect voor oude mensen!»

Wie zegt dat? Dat zegt weer zo’n kloot. Die mag zelf eens wat meer respect voor ons tonen. Want hoe denkt die man over mij, hè? We zullen hem eens een lesje leren, we schoppen hem.

«Wat vindt u, ouders, ervan dat uw zoon iemand heeft doodgeschopt?»

«Als die man dood is, zal dat wel de wil van Allah zijn geweest.»

Tot zover mijn samenvatting van wat er is gebeurd in Venlo, waar een man door een paar jongens — Nederlanders, van wie één van Marokkaanse afkomst — in elkaar werd getrapt. Het vervelende aan dit verhaal is dat iedereen zielig is. Jongens die waarschijnlijk niet weten wat respect betekent, een slachtoffer dat het goede met iedereen voor heeft en het opneemt voor oude mensen, een ouderpaar dat zich ontheemd voelt en zich vastklampt aan zijn geloof, een alcoholische moeder.

Tragisch is ook dat de oplossingen die je hoort even dom zijn als de daad zelf: «Gooi dat tuig eruit» «Straf ze zwaarder», et cetera.

Eveneens tragisch zijn de analyses die erop worden losgelaten: «Het komt voort uit het politiek correcte denken waardoor we de dingen niet hebben benoemd…» Zelfs de jaren zeventig krijgen de schuld.

Als je niet-politiek-correct had gedacht— wat houdt dat trouwens in? — hadden die jongens dan níet een man doodgeslagen?

Wie hebben er trouwens des tijds politiek correct gedacht? Links? Links was alert op discriminatie, links vond dat je fatsoenlijk moest zijn, dat je een groep opgeschoten jongens geen Marokkanen moest noemen als je Nederlanders van Marokkaanse afkomst bedoelde, links was voor zuiver taalgebruik en meende dat de sociale omstandigheden bepalend waren voor je gedrag — dit was in sommige gevallen misschien niet verstandig, maar het wordt nu voorgesteld alsof dat doodzonden zijn. Op een enkele linkse fanaat na heb ik in mijn omgeving van linkse schrijvers, journalisten en intellectuelen eigenlijk nooit fanatisme meegemaakt waarbij heel erg politiek correct werd gedacht. Integendeel. Ook journalisten voor linkse kranten zijn vaak een beetje rechts als het erop aankomt. Dus «de media» waarover zoveel wordt gesproken, hebben volgens mij minder schuld dan algemeen wordt verondersteld.

Wel heb ik het omgekeerde meegemaakt, toen we werkelijk rechtser werden. Toen werden we meedogenlozer — binnenskamers. Als journalist hoorde ik overal zachte en milde tonen waar een flinke toeter op zijn plaats was geweest. Dat is niet eens zo lang geleden. Na 11 september ging ik een reportage maken over de Javastraat in Amsterdam en sprak ik mensen die een portret van Saddam Hoessein in hun kamer hadden hangen. Bin Laden was in die kringen ook populair. Daar werd eigenlijk mild op gereageerd.

«Om hoeveel mensen gaat het nu eigenlijk?» werd mij gevraagd.

«Ik weet het niet.»

«Zou je dat dan niet eerst eens uitzoeken?»

«Tuurlijk… Hoe doe ik dat?»

Dus gebeurde er niets. Achteraf gezien niet goed, maar we wilden geen fouten maken. Mild zijn was een deugd: er zijn hier geen grote rassenrellen geweest. Zeggen we dat Fortuyn de zaak «bespreekbaar» maakte, dan bedoelen we dat hij toeterde, zonder dat grote massa’s met knuppels de straat op gingen. Dat kan nog altijd gebeuren, maar het gebeurde tijdens Fortuyn in elk geval niet.

Nu is er weer iemand zomaar vermoord. Dat is erg, maar we zijn niet mild meer — integendeel.

Ik kan er niets aan doen, maar ik ben geneigd die moord te bagatelliseren — omdat de reactie me niet bevalt. De moord is erg, hij staat misschien voor het feit dat wij ons niets aantrekken van onze medemensen, of het nu Marokkanen zijn of Nederlanders. Het is de vraag of we ons iets van de an der móeten aantrekken. Ikzelf heb daar geen zin in, bijvoorbeeld.