‘ik ben in alle staten’

‘DIEP IN MIJN HART wilde ik het al heel lang: een woonboot met beesten. Sinds 15 september woon ik op dit bootje. Ik kom uit een huis van tweehonderd vierkante meter. Dit is vijfenvijftig vierkante meter. Ik heb er vrede mee, het is vol en af.

Ik lig hier heerlijk: vlak bij de Albert Cuyp-markt, vlak bij de Amstel. En langs de route van één rondvaartboot. Dat leek me heel gezellig, een keer in het half uur zo'n bootje. Maar binnen twee dagen hadden ze door dat ik hier woonde en werd mijn boot “gegidst”. In alle talen, ik geloof tot en met het Japans. Wheel of Fortune is immers een wereldwijde succesformule. Zat ik lekker met mijn terrasdeuren open, hoorde ik keihard in een microfoon roepen: “Now we are passing the houseboat of the host of the Wheel of Fortune of the Netherlands. His name is Hans van der Togt. It’s the boat you see on the left-hand side…” Ik dacht: My God! Dit moet ik natuurlijk niet hebben. Twee dagen later kwamen er twee boten tegelijk langs, vol met Nederlanders. Al die mensen begonnen te roepen: “Hansie, Hansie!” Toen ben ik naar de directrice van Canal Cruise gestapt: “Mevrouw, ik heb een levensgroot probleem.” Maar die dame zegt: “U bent een attractie. Wij gidsen ook de huizen van Hans van Willigenburg en André van Duin.” Ik zeg: “Maar in een huis zit je ver weg, onzichtbaar.” Ik ben heel vriendelijk gebleven. Ze heeft een briefje met mijn klacht aan haar gidsen geschreven. De volgende dag was het over. We zwaaien nu naar elkaar, de gidsen en ik, en daar blijft het bij.’
Hans van der Togt, jij bent een bekende Nederlander. Je koopt een woonboot waarmee je behoorlijk in het zicht ligt. Je hebt ooit zelf op een rondvaartboot gegidst. Die overlast is toch ongeveer het eerste waaraan je denkt?
‘Om eerlijk te zijn: daar heb ik nooit over nagedacht. Ik heb heel naïeve kanten. En toen ik zelf op een rondvaartboot werkte, midden jaren zeventig, bestond dat gedoe met bekende Nederlanders nog niet.’
UIT DE MOND van een andere beroemdheid zou het gespeeld en koket klinken: de onbevangenheid waarmee Hans van der Togt (geboren in 1947 in Maastricht, jeugd in Heemstede) de wereld benadert. Vijfentwintig jaar omroeper en Bekende Nederlander hebben bij hem nog niet hun tol geëist. Van der Togt spreekt aardig over de mensen om hem heen, ook over zijn chefs, die begin dit jaar de dagelijkse uitzendingen op prime time van zijn programma Rad van fortuin vervingen door wekelijkse uitzendingen op de zondagavond. Met Studio Sport op het andere net was dat een sterfhuisconstructie.
Van der Togt: 'Dat was inderdaad niet leuk. Maar ik ben gebleven tot het einde, enkele maanden later. Ik ben zelfs niet op zoek gegaan naar iets anders. Waarom niet? Daarop kan ik enkel antwoorden dat ik iemand ben die vreselijk van dag tot dag leeft. Vooruitkijken vind ik weinig zin hebben, zowel zakelijk als privé. Ik ben geen plannenmaker en geen ideeënman. Ik ben een uitvoerder.’
Het kan verkeren. Vlak voor ons gesprek werd Hans van der Togt verrast met zijn comeback op RTL4.
'Ik zal het je maar direct vertellen - ik mág het je ook vertellen, dat heb ik Joop gevraagd. Gistermiddag zat ik heel prettig op de wc toen de telefoon ging. Joop van den Ende. “Hans, hoe is het?” “Wel goed, ik kom net onder de douche vandaan. Ik moet vanavond in Show Bizz City werken.” Joop zei: “Zit je goed?” Ik had meteen een vermoeden, ook omdat hij niet zo vlug privé opbelt. “Ik kan je vertellen”, ging hij verder, “dat ik vanaf januari een heel fantastische quiz voor je heb.”
Ja, ik ga een groot, nieuw quizprogramma presenteren: Millenniumspel. Het is een kennisquiz over politiek, cultuur en sport, met vragen en filmpjes over deze hele eeuw. Alles is in huis bij Van den Ende bedacht. De quiz wordt vanaf 2 januari elke zaterdag op RTL4 uitgezonden, twee uur lang. Twintig afleveringen, met een optie voor nog eens twintig. Echt, ik ben in alle staten.
Waar ik het meest gelukkig mee ben, is dat het programma op een wat hoger niveau ligt dan Rad van fortuin. Niet dat ik op Het rad afgeef. Dat was een heel goede formule en met dat raden van woorden stak je nog best wat op. Maar voor mijn gevoel ga ik nu een stapje hoger. Het wordt geen Twee voor twaalf hoor, dat zou ik ook niet willen. Daar vind ik geen fuck aan. Ik weet nooit iets. Ja, opzoeken zeker. Aan een quiz moet je thuis op de bank mee kunnen doen, en met mijn intelligentie kan ik Per seconde wijzer nog net aan.’
Dat wordt nog wat, met de geschiedenis van deze hele eeuw.
'Ik wil me daar een beetje in gaan verdiepen. Ik ben me al aan het inlezen. Er blijken best wel boeken te bestaan die deze eeuw bestrijken, al schijnt de hausse pas rond het jaar 2000 te komen.’
HANS VAN DER TOGT blijft dus Bekende Nederlander. Radio Noordzee is dom geweest. Van der Togt had er een programma, maar het station stuurde hem dit jaar de laan uit. 'Ik was niet langer het populaire gezicht van RTL4, en Noordzee vond me te duur geworden.
Opeens zat ik thuis. Ik houd van mijn vak en het is ook het enige wat ik kan, dus ik miste het best. Mijn leven draaide het afgelopen half jaar om mijn twee honden. Ik ben erg blij met ze, maar ik hoorde wel van kennissen en vrienden dat ze het een beetje eng vonden worden: “Jij lult alleen nog maar over je Tommy en je Joe-Joe, het enige wat je doet, is uren in parken en op stranden lopen met ze.” Ik ben hun moedertje geworden, mijn kinderwens is eindelijk vervuld. Ik heb geen hobby’s, hè. Kon ik maar macraméën of fimo-kleien. Wel ben ik een beetje bourgondisch. Laat mij maar gezellig uit eten gaan en stappen met wat vrienden. Een feestganger ben ik niet, eerder een Einzelgänger. Eigenlijk vind ik honden leuker dan mensen.
Ik heb erg moeten wennen aan het alleen wonen. De afgelopen jaren had ik met mijn voormalige vriend behalve een huis ook een politieboot van twintig meter lang. Daar voeren we mee door Frankrijk, naar de Balearen. We waren al gewaarschuwd dat het vaak mis gaat met koppels die boten kopen, vanwege alle ruzies die je krijgt bij het aanleggen in haventjes en over al dat geldverslindende geklus. Het is echt een verschrikkelijk gedoe, zo'n varende boot. En om nou te zeggen dat ik makkelijk een schroevendraaier pak… Ik ontving de gasten, deed de catering.
Mijn ontslag bij RTL4 viel min of meer samen met grote veranderingen in mijn privéleven. Besluiten nemen in mijn werk mag dan niet mijn sterkste punt zijn, privé heb ik dit jaar verschillende wezenlijke knopen doorgehakt: scheiding, politieboot verkocht, woonboot gekocht, honden genomen. Het een kwam wel uit het ander voort. Mijn voormalige vriend was allergisch voor dieren, en mijn bovenhuis was niet geschikt voor honden.’
HEEFT HIJ de afgelopen maanden thuis niet tóch een beetje zitten fantaseren over de toekomst. 'Nee, echt niet. Wel heb ik allerlei noodscenario’s door mijn hoofd laten gaan. Maar je bent zo beperkt als bekende kop. Ik kan moeilijk bij Albert Heijn aan de kassa gaan ziten, dan krijg je hele lange rijen. Ik hoorde van iemand over een beroep waarin je heel anoniem bent: metrochauffeur. Die heeft helemaal niets met de passagiers te maken. Ik dacht: dat zou ik, als de spaarcentjes op raken, eventueel kunnen gaan doen. Ik heb geïnformeerd: je moet een cursus volgen van zo'n zes weken en een rijbewijs halen, en het kan in deeltijd.
Maar ik heb zo niet hóeven denken. Van den Ende heeft me in september gewoon weer een nieuw driejarig contract aangeboden, toen het vorige afliep. Dat vind ik een heel chic gebaar, want hij wist absoluut niet hoe hij het moest gaan invullen. Andere mensen roepen dan: “Terecht! Je hebt negen jaar goed voor dat bedrijf gewerkt en ineens ben je, van de ene dag op de andere, op straat gezet.” Maar niet door Van den Ende, dat was door RTL4.’
Zijn er programma’s die je per se niet zou willen presenteren?
'Vegas Nights, dat nieuwe programma van Veronica. Ik hou best van seks, maar het wordt in deze tijd zo overdreven en overdadig gepresenteerd. En dan is Vegas Nights wel het ordinairste van het ordinairste, “vrouwonvriendelijk” is heel zacht uitgedrukt. Mooie meiden die prijskaartjes op hun tepels hebben hangen, met bedragen die ze kunnen winnen als ze een vraag goed beantwoorden. Ik zou sowieso niet voor Veronica willen werken. Ik houd van een beetje stijl en allure. En ook niet voor de EO. Verder maakt het me niet uit, al heb ik een voorkeur voor de Vara.
Tot gisteren wist ik enkel dat ik Het rad nog dertig keer per jaar zou spelen met de bezoekers van Show Bizz City in Aalsmeer, waar het decor nu staat. Daar heb ik wat meer vrijheid en het is wat theatraler dan op tv. Het publiek is heel enthousiast. Het geeft me een verloren-zoongevoel, want ik ben alweer een tijd van het scherm. Ook bedrijven bestellen wel eens een Rad van fortuin met mij erbij. Daar hangt natuurlijk een apart prijskaartje aan.
Maar ik heb in september gezegd: als dat contract inhoudt dat ik de rest van mijn carrière in Show Bizz City moet doorbrengen, ga ik er niet mee akkoord. Daar had Joop alle begrip voor.’
Er zijn in Show Bizz City straten naar beroemdheden vernoemd, heb ik vernomen.
Van der Togt, campy: 'Je hebt er de Hennie Huismanstraat, de Ron Brandstederbrug en de Hans van der Togtsteeg. Bij mij zijn de toiletten gevestigd. Daar kun je gratis plassen en poepen. Terwijl je, als je via de Ron Brandstederbrug naar de disco gaat, heel wat Showbizzdollars kwijt bent aan de drank.’
ER BESTAAT een aanzienlijke kloof tussen het imago van Hans van der Togt en de man zelf. Dat is opvallend, want hij is in zijn gewone doen en laten helemaal niet zo anders dan als presentator van Rad van fortuin. 'Ik was daar echt voor het overgrote deel mezelf, hoor. Als ik enkel poppenkast zou spelen, had ik het niet zo lang volgehouden op het scherm.’ Maar ondanks zijn jongensachtige onbevangenheid kleeft aan hem toch het etiket onecht, een aangeklede etalagepop. 'Ik was een keer nummer drie op een ranglijst van Meest Irritante Homo’s. Verleden jaar ben ik in de enquête van Nieuwe Revu uitgeroepen tot Meest Irritante Nederlander. Daar lach ik maar wat om. Ik heb me laten fotograferen met het bordje Nummer 1. Ach ja, Robert Long, Jos Brink, Hennie Huisman en Paul de Leeuw zitten er ook altijd bij. Maar wat ik wel vervelend vond was dat op de tweede plaats, onder mij, Janmaat stond. Heel erg: één Van der Togt, twee Janmaat.
Die term “sprekende etalagepop” stamt uit mijn eerste jaren als Avro-omroeper. Er waren twee televisienetten, dus als je het trof zaten er acht miljoen mensen naar je te kijken - live. In het begin gierden de zenuwen door mijn keel. Ik had wel een papiertje voor me, maar het is lastig te zien waar je bent als je ondertussen recht in de camera moet kijken. Ik leerde alles uit mijn hoofd, enorme lappen tekst. Vandaar dat ik nogal stijfjes overkwam. En dan was ik ook nog “het mooie jongetje van de klas”. Begin jaren tachtig had ik zelfs een fanclub, met allemaal gillende tienermeiden. Dat was nog nooit voorgekomen bij een omroeper.
Niemand weet dat ik begin jaren zeventig een flowerpower-kindje ben geweest. Ik heb drie jaar met twaalf man in een echte commune geleefd, in West-Duitsland. De Avro wist dat ik steward was geweest bij Lufthansa. Maar niet dat ik er ontslagen was vanwege een stukje hasj-voor-eigen-gebruik. De tijd in die commune was een mooie, heel experimentele fase in mijn leven. Ik durfde er eindelijk voor uit te komen dat ik homoseksueel was, en de drugs hoorden er natuurlijk ook bij. In deze tijd kun je dat best vertellen, zo'n “jeugdzonde”.’
Is het, met jouw status, moeilijker om er voor uit te komen, als je nu af en toe een joint rookt?
'Ik doe het ook niet vaak meer, hoor. Maar ik denk niet dat het in goede aarde zou vallen als ik zei van wel.’
'EEN JAAR GELEDEN was ik te gast bij Paul de Leeuw, van wie ik een enorme fan ben. Die man is zo eerlijk over zijn leven, dan vertel je zelf ook meer. Toen hij me vroeg of ik gelukkig was, zei ik “nee”. Het was vlak na mijn scheiding, na drieëntwintig jaar samen. Mijn vrienden vonden dat heel dapper, maar ik heb er wel tijden last van gehad in de roddelbladen. Toch ben ik blij dat ik het gezegd heb.’
'De bladen’ hebben dit jaar de gebeurtenissen in het leven van Hans van der Togt flink vet aangezet. Hij laat een recent exemplaar van Story zien. 'Zo eenzaam is Hans van der Togt’, kopte het weekblad.
'Dan loop je met je hond en je tas naar de wasserette, en daar maken ze dan een foto van. En een met de telelens op het café, met de suggestie dat ik alcoholist geworden ben: “Hans staart voor zich uit en denkt aan vroeger”. Als mijn vijfentachtigjarige moeder het leest, is die er kapot van. Die gelooft wat daar staat. Zo'n stuk is het resultaat van het feit dat ik een half jaar geleden heb gezegd: zolang er geen nieuwe plannen zijn - even niet, graag. Normaal ben ik niet te beroerd de roddelbladen te woord te staan. Het hoort bij mijn vak, vind ik, zeker als je bij een commercieel bedrijf werkt.’
Het staat toch ook in je contract?
'Dat je met de billen blootgaat, jazeker, en daar heb ik altijd keurig medewerking aan verleend.’
Je voerde, samen met je voormalige partner, in feite de regie over de berichtgeving. Jullie maakten samen reportages over jou voor Privé.
'We konden het vrij goed in de hand houden, ja. Hij fungeerde daarbij als een soort manager voor me. We reisden graag, liefst ver weg, dan ben ik ook eens anomiem. Hij is fotograaf en schreef die stukken soms ook. Niet dat ik het leuk vond, in mijn vrije tijd een hele dag voor hem te poseren. Maar zo hadden we de hele vakantie eruit en was ik weer van een paar interviews af.’
HEB JE ER NOOIT genoeg van dat je amper naar de bakker kan?
'Ik kan heel anoniem over straat lopen. Dan neem ik een houding aan waardoor ik niet opval. En sinds ik mijn honden heb, draag ik bijna alleen hondekleren: smerige laarzen, ouwe truien. Daarin ben ik nog onherkenbaarder. Alleen du moment dat ik mijn mond open doe, gaan alle koppen in mijn richting.
Overigens snap ik best dat mensen die deze quizmaster tegenkomen een handtekening of een foto willen. Zeker als dat in een ver land is. Anders gelooft opa in Holland het niet. Dat is een kleine moeite.’
Je nieuwe, korte blonde, coupe is ook verdwenen.
'Gewoon uit laten groeien. Het was een kleine vergissing. Niet dat ik het lelijk vond, maar iedereen in de roddelbladen is over me heen gevallen. Dat ik me liet blonderen en dat ik afviel om jong te lijken in de hoop dat RTL4 me wilde houden. Totale onzin.
Ik wist toen nog niet dat ze me eruit gingen gooien en dat ze jongere mensen op het scherm wilden. Af en toe moet ik me dwingen wat aan mijn lijn te doen. Ik bezocht iedere dag de sportschool en zat lekker in mijn vel. Dus ik ga naar de kapper en zeg: “Marcel, ik wil iets totaal anders.” Mag dat misschien een keer?’