INTERVIEW MET GEORGINA VERBAAN

‘Ik deed alles’

Georgina Verbaan speelt de hoofdrol in Oogverblindend van Cyrus Frisch. Een gesprek over erkenning en beroemd zijn. ‘Ik ben geen open boek.’

BUITEN VALT DE AVOND over de bevroren stad, binnen dimt het licht en een kaarsje verschijnt op tafel. En het scheelt weinig of de ober in het grand café in het Amsterdamse centrum stuurt een violist met rode roos in de mond langs. Gracieus tovert hij een glas witte wijn voor haar te voorschijn. De ober is perfect, want de ober is verliefd – op Georgina Verbaan, een van de meest begeerde en daardoor een van de meest gefotografeerde vrouwen van Nederland. Voor mij kwakt hij nog een glas bier neer. Keurt mij geen blik waardig. Anderhalf uur later zegt hij uitlokkend: ‘Nou, dat was zeker wel een leuk gesprek. Met Georgina.’ Ik knik instemmend, geef hem een exorbitante fooi en neem hem niets kwalijk.
Eerder was Verbaan binnengelopen alsof er lentebloesems voor haar uit werden gestrooid. Om te zeggen dat ze straalde, zou een understatement zijn. Ze fonkelde. Ik dacht dat ik een glas hoorde breken. Arme ober. Ze zei, toen ze de fotograaf zag: ‘Ah, ik ben zo blij dat ik iets aan mijn gezicht heb gedaan!’
Het gezicht, al jaren een iconische aanwezigheid in de roddelbladen, was de afgelopen jaren een nationale obsessie. Ze speelde de sterren van de hemel in de door critici verguisde tienerfilms Costa! (2001) en Volle maan (2002). Erkenning als serieus actrice bleef uit. Bij Verbaan ging het om bijzaken: naaktfoto’s in Playboy, relatie met Jort Kelder (zij vamp, hij nerd), en het Stiekeme Filmpje in het roddelprogramma RTL Boulevard, wazige gsm-beelden van een in het geheim kussende Georgina Verbaan. Zo bombardeerden de hongerige honden van het roddelcircuit Verbaan tot een Nederlandse Lindsay Lohan, Britney Spears, Paris Hilton of Amy Winehouse, terwijl Verbaan in werkelijkheid alleen met Winehouse iets gemeen heeft: ze dankt haar beroemdheid aan echt talent.
Dat Verbaan een sterke actrice kan zijn, liet ze twee jaar geleden op het podium zien als hoofdrolspeler in het stuk Oogverblindend van regisseur Cyrus Frisch. Dat stuk was eigenlijk een soort repetitie voor een film die Frisch wilde maken. Die film is er nu en gaat op het IFFR in première. Het is een gedurfd werk, waarin Frisch, die vorig jaar het visueel overdonderende, geëngageerde Blackwater Fever maakte, het verhaal vertelt met avant-gardistische stijlgrepen zoals lange stiltes en een zwart scherm. In de film verschanst een vrouw met liefdesverdriet (Verbaan) zich in een Amsterdams appartement. Als ze per toeval een Argentijnse arts (Rutger Hauer) aan de telefoon krijgt, volgt een gesprek dat de hele film duurt. Tussendoor zijn rauwe straatbeelden te zien: een zwerver in de kou, dealers, een dakloze die masturbeert en taferelen waarin de politie ordeverstoorders oppakt. Net als Blackwater Fever barst Oogverblindend van de ideeën: emotionele beklemming, vervreemding en angst in de grote stad. En uitgerekend de twee beroemdheden die deze motieven moeten invullen, komen nauwelijks, en in het geval van Rutger Hauer zelfs geen enkele keer, in beeld.
Terwijl de actrice aan haar wijn begint, leg ik die ironie aan haar voor. Verbaan: ‘Tijdens het draaien had ik niet zo door dat ik nauwelijks in beeld kwam. Veel werd in de eindmontage gedaan. Mij maakt het niet veel uit; ik vond dat wel prettig zo. Je wordt meegevoerd door de stemmen en het verhaal. Misschien zou het gezicht van het personage juist afleiden. De film gaat over de vraag wat je doet met het leed dat je om je heen ziet, dat je kwaad wordt, dat je medeverantwoordelijk wordt gemaakt terwijl je daar niet om hebt gevraagd. Het meisje kampt met zelfmedelijden. Ze klaagt over hoe vervelend het voor haar is dat ze moet zien hoe anderen lijden. Maar het is ook een liefdesverhaal. Het meisje verlangt naar zo’n gesprek…’
De vrouw blijft de hele tijd binnen. Wat is er met haar de hand?
‘Ik heb daar zo mijn eigen fantasieën over; ikzelf heb hele perioden gehad waarin ik praktisch niet mijn huis uit ben geweest. En bang was voor allerlei dingen die op mij af kwamen. Gevoelig voor alles – dat is het meisje in het stuk. Geluiden, beelden, alles komt harder bij haar naar binnen.’
Hoe was het om de rol zo lang te spelen? Heeft toneelspel een therapeutische waarde waardoor je als acteur dingen van je af kunt spelen?
‘Ik zou m’n werk niet als therapie willen zien! Wel is het handig als je bepaalde dingen kunt begrijpen. Maar dat spelen gaat intuïtief. Ik zat nooit op de toneelschool, het spelen kwam uit de zandbak. Op mijn zestiende speelde ik nog stiekem toneel in mijn kamer, in m’n eigen fantasiewereldje. Dat was een manier om aan het dagelijkse leven te ontsnappen. Ik was best een somber kind. Wel dromerig. Zo speel ik nog steeds, alleen word ik er nu voor betaald. Maar hoe ik dat doe? Ik lees het script, en dan ga je op in het verhaal. Als Cyrus me tijdens het draaien van Oogverblindend iets vroeg over het personage, kon ik hem altijd antwoorden. Het punt is dat ik mezelf als actrice zie. Had ik altijd gewild, en alle andere dingen zijn bijzaken.’
Hoe kwam je via de kleine rol als het lelijke eendje in ‘Volle maan’ terecht in de positie van diva van Nederland?
‘Beroemd zijn is ook een rol, hoewel je niet altijd beseft dat je die speelt. Zo houd je wel een beetje afstand tot alles eromheen. Maar ik wil het niet meer zo; dat publieke staat me tegen. Er is een verschil tussen mezelf als publiek persoon en wie ik echt ben. Vroeger was dat verschil echt een gapend gat. Dat is nu wel minder geworden, alleen… ben ik geen open boek. Als ik in een tv-programma een interview moet doen voor een film of productie, dan doe ik dat even als publiek persoon, en dan halen ze weer grapjes ten koste van mij uit. Nou ja, die incasseer ik dan. Maar daarna doe ik dat jasje weer uit, en dan is het weg. Vroeger deed ik alles, met Costa! en Volle maan. Ik was best jong en had geen idee. Vond het wel apart dat je soms langer bezig was met interviews dan daadwerkelijk een film opnemen. Dat hoeft niet meer.
Een “diva” werd ik gemaakt door de media, door mensen om me heen. Als ik struikelde, las ik dat een paar dagen later terug. Dat is iets waar ik weinig aan kan doen. Misschien toen wel, destijds werd ik veel gevraagd voor allerlei stompzinnige dingen, en die deed ik dan, omdat ik toch echt geld nodig had, ook al dacht iedereen dat ik rijk was. Bovendien werd ik toen niet vaak gevraagd voor leuke projecten, qua acteren. En dan werd zoiets groter en groter…’
En dan word je een ster… Beroemd zijn: is het een noodzakelijk kwaad in je vak?
‘Volgens mij zijn er veel acteurs die prima door het leven gaan, gewaardeerd als acteur, en die dit niet aan hun kont hebben hangen. Daar ben ik wel jaloers op. Ik ben er wel heel erg jong in terechtgekomen. Als ik keurig toneelschool had gedaan, was dit allemaal denk ik niet gebeurd. Niet op zo’n manier, nee. Ik heb geen spijt, maar het is best wel moeilijk…’
Achterna worden gezeten door paparazzi…
‘Lastig…’
Maar je bent niet de enige. Neem Amerika.
‘Inderdaad, in Nederland valt het reuze mee. Maar ook al ben ik niet de enige, daarom hoef je het toch niet leuk te vinden?’
Er bestaat in Nederland meer dan in andere landen een lege massacultuur van beroemdheid, een celebrity-industrie bevolkt door mensen die beroemd zijn om niets.
‘En dat is heel jammer. Ook al doe je iets – acteren is toch wel iets, nietwaar! – waardoor je vaak in de media komt, denken mensen dat je niets doet behalve beroemd zijn. Daarom noemt Youp van ’t Hek mij nog steeds een soapie! Ik ben zó benieuwd naar zijn eerste baantje. Ben er niet boos om, hoor, ik lees hem graag. Maar soapie? Ik zat tweeënhalf jaar in een soap in een carrière van veertien jaar! Ik ben heel blij dat ik dat gedaan heb. Maar Youp bedoelde soapie op een denigrerende manier. Hij kan mij ook actrice noemen, maar dat wil hij niet.’
En dat is waar Verbaan nog het meest naar hunkert: in al haar rollen als actrice serieus worden genomen. Misschien lukt dat nu. Wie na Oogverblindend haar werk niet kan waarderen, kijkt niet goed. Verbaan vertelt over haar plannen meer van dit soort films te maken, misschien zelfs in Amerika of elders in Europa. ‘Stiekem droom ik van opnieuw beginnen ergens anders. Ik verhuis ook heel vaak. Altijd zin om te vertrekken. Zo van: fuut, en weg.’

International Film Festival Rotterdam, van 21 januari tot 1 februari. www.filmfestivalrotterdam.com