#26 Björn Höcke

‘Ik een martelaar? Dat is absolute onzin’

De partij Alternative für Deutschland (AfD) wordt sinds 15 januari systematischer in de gaten gehouden door de Duitse binnenlandse veiligheidsdienst, en AfD-politicus Björn Höcke is tot een ‘verdacht geval’ verklaard. De Thüringer is een van de kopstukken van de rechts-nationalistische Der Flügel en deed vele omstreden uitspraken.

Door sommigen wordt Björn Höcke ‘het grootste politieke talent’ van de AfD genoemd. Anderen noemen hem ‘een groot gevaar voor Duitsland’ en zien in hem ‘een wolf in schaapskleren’. Deze oud-geschiedenis- en -gymnastiekleraar richtte in 2013 de AfD-afdeling Thüringen op, en staat sinds de vluchtelingencrisis van 2015 bekend als een criticaster van het migratiebeleid van bondskanselier Merkel. Van het rechts-nationalistische partijnetwerk Der Flügel maakte hij een geoliede, nationalistische machine.

Höcke stelde bijvoorbeeld een paar jaar geleden dat Duitsland ‘het enige land ter wereld is met een gedenkteken van de schande in zijn hoofdstad’, doelend op het Holocaust-monument in Berlijn. Dit soort uitspraken roepen niet alleen veel weerstand op, maar ook meer aanhangers voor de AfD. Met name in het voormalige Oost-Duitsland, waar de taboes niet zo heilig zijn als in het westen.

Höcke wordt door politieke tegenstanders weggezet als het kwaad dat de democratische orde omver wil werpen. Zijn verleden is ook niet geheel onomstreden. In 2010 werd hij bijvoorbeeld gezien tijdens een rechts-extremistische demonstratie en later omarmde hij de anti-islambeweging Pegida.

Voor mijn boek Eigen volk spreek ik met rechts-nationalisten in heel Europa. Eind januari reisde ik dan ook naar de Thüringse hoofdstad Erfurt waar ik te gast was bij Höcke himself. Een deel van het Landdag-gebouw oogt klassiek Duits, met pastelkleuren en kleine, hoge ramen. Op de tweede verdieping huist de AfD-fractie en aan het einde van de gang zit Höcke in zijn werkkamer. Aan de wand hangt een grote foto van de voormalige rijkskanselier Otto von Bismarck, een van Höcke’s helden uit de ‘duizendjarige geschiedenis’ van Duitsland waar hij zo vaak over spreekt.

U wordt sinds 15 januari door de binnenlandse veiligheidsdienst als een ‘verdacht geval’ gezien, wat vindt u daarvan?
‘De stap die de binnenlandse veiligheidsdienst tegen mij, Der Flügel en de partij heeft gezet vind ik een stap in de verkeerde richting. Het is een politiek gemotiveerde actie van onze politieke tegenstanders. Dat zijn de oude partijen, die ik ook wel kartelpartijen noem. Zij willen de AfD tegenwerken omdat ze ons als een gevaar zien voor zichzelf. De veiligheidsdienst laat zich gebruiken en wij zullen alle mogelijke juridische middelen inzetten mocht dat nodig zijn.’

Juridische middelen. U heeft dus nog wel vertrouwen in de Duitse rechtsstaat?
‘Ja.’

Hans-Georg Maassen moest afgelopen najaar vertrekken als hoofd van de binnenlandse veiligheidsdienst, onder meer omdat de regering vond dat hij gefaald had rond de ongeregeldheden in Chemnitz. Daar was een Duitse jongen doodgestoken door twee asielzoekers, waarna extreem-rechtse en -linkse groepen elkaar te lijf gingen. Voor Maassens opvolger Haldenwang gaf ‘Chemnitz’ de doorslag om onderzoek naar de AfD te doen. Hoe ziet u dit?
‘Op 1 september vorig jaar organiseerden we een Trauermarsch in Chemnitz. Met deze stille tocht wilden we de slachtoffers van mes-aanvallen door asielzoekers herdenken. De media berichtten echter veel over enkele neonazi’s, die zich bij de stille tocht hadden aangesloten en het voor hun eigen doeleinden hadden geïnstrumentaliseerd.’

U organiseerde de demonstratie onder meer samen met de anti-islambeweging Pegida. Ook voegden activisten van het rechts-nationalistische Pro Chemnitz zich bij u. In de stoet liep u voorop. Daarmee draagt u toch ook verantwoordelijkheid?
‘Onze mars was vreedzaam. Ik denk nog steeds dat het goed is dat we vandaag de dag de slachtoffers van een verkeerd beleid herdenken.’

Door de komst van Pegida, Pro Chemnitz en andere splintergroepen bent u vaak afgeschilderd als rechts-extremist. Kon u van tevoren niet bevroeden dat u ‘geframed’ zou worden als neonazi?
‘Nee, dat had ik me voorafgaand aan de demonstratie niet kunnen voorstellen. Ik denk dat de reactie in de media op onze stille tocht overdreven was en publiekelijk verkeerd werd geïnterpreteerd, net als mijn toespraken.’

Maar goed, de binnenlandse veiligheidsdienst heeft naar aanleiding van ‘Chemnitz’ doorgepakt. De BfV heeft als kerntaak om de democratische Duitse grondwet te beschermen tegen extremistische krachten die deze kunnen bedreigen. Heeft meneer Haldenwang zijn plicht niet gewoon gedaan?
‘Natuurlijk moet de binnenlandse veiligheidsdienst haar werk doen, maar wat ze nu aan het doen is, gaat veel te ver. Kunt u zich voorstellen dat zoiets in Nederland zou gebeuren? Het is bizar dat politici in Duitsland die er een andere mening op nahouden dan de gevestigde politici hun mening niet mogen uiten en meteen verdacht worden gemaakt.’

In Nederland zijn de verhoudingen anders. U weet toch ook wel dat er tussen 1933 en 1945 iets vreselijks gebeurd is in Duitsland?
‘Uiteraard weet ik dat. Overigens heb ik niets anders gezegd dan wat ik heb gezegd. Bijvoorbeeld: het Holocaust-monument is een gedenkteken voor de schande, want het is een schande dat zoiets verschrikkelijks als de holocaust heeft plaatsgevonden. Dat zei ik in mijn rede van begin 2017 en dat vind ik vandaag nog steeds.’

De AfD heeft afgelopen november een commissie ingesteld die moest voorkomen dat de partij in het vizier zou komen van de veiligheidsdienst. Ook is aangeraden om bepaalde omstreden woorden niet te gebruiken, zoals ‘entartet’, ‘Volk’, ‘Völkisch’, ‘Überfremdung’ en ‘Umvolkung’. Wat vindt u daarvan?
‘Ik geloof niet in het verbieden van woorden, waarvan sommige zelfs in onze grondwet staan. Dat is een diepe inbreuk op de vrijheid van meningsuiting.’

Dergelijke beladen woorden zouden de partij in de problemen kunnen brengen. Beseft u dit?
‘Als we in Duitsland zo hysterisch doen met woorden, dan zullen we ook geen vooruitgang boeken. Een democratie heeft duidelijke woorden nodig. Ik weiger te buigen voor deze politieke correctheid.’

Het hoofd van de Duitse politievakbond, Oliver Malchow, heeft inmiddels gezegd dat politiemensen die zich voor de AfD verkiesbaar stellen afstand moeten nemen van u en Der Flügel. Wat vindt u daarvan?
‘Ook dit is een gevaarlijke aanslag op de vrijheid van meningsuiting.’

Volgens uw critici en gematigden in uw partij wordt Der Flügel te machtig binnen de AfD. Uw vleugel vertegenwoordigt de rechts-nationalistische ledengroep in de partij en zou te zwaar wegen. Wat vindt u?
‘Der Flügel is slechts een los netwerk van partijleden. Het zijn nationale romantici en patriotten. Ik ben niet de baas van Der Flügel. Het netwerk heeft ook geen vaste structuur en dus geen hiërarchie.’

Maar het gaat er toch om in welke richting Der Flügel vliegt?
‘Dat is een grappige zin van u in het Duits. We zullen zien waar Der Flügel naartoe vliegt.’

U bent leider van de AfD in de deelstaat Thüringen en heeft thans nog een kleine oppositiefractie. In de peilingen voor de aankomende deelstaatverkiezingen in september scoort de AfD erg hoog. Wat is uw doel?
‘Ik wil graag de volgende minister-president van Thüringen worden en denk dat dit zeer goed mogelijk is omdat onze contacten met de kiezers goed zijn. Ik ga er graag op uit en ben begaan met mensen overal in Thüringen, ik communiceer met ze. Dat vind ik ook het mooie aan de lokale politiek. Vanuit de Bondsdag in Berlijn sta je minder dicht bij de mensen. In een kleine deelstaat als Thüringen kun je wél dicht bij de burgers zijn. We bereiden ons voor op de campagne voor september, maar ook in Sachsen en Brandenburg zijn er dan verkiezingen. We hopen dat de AfD in alle drie de deelstaten te groot wordt om nog te kunnen negeren. We willen meedoen en besturen als het mogelijk is. Maar onze politieke tegenstanders proberen ons nu tegen te werken middels de veiligheidsdienst.’

Momenteel is Alexander Gauland (78) de facto het nationale gezicht van uw partij. Gauland is ook niet meer de jongste en zal een keer weggaan. Wordt u de nieuwe partijleider?
‘Kunt u in de toekomst kijken? Ik kan het niet en laat me daar niet over uit.’

Maar meneer Höcke, alle politici hebben toch ambities?
‘Ik wil graag minister-president van Thüringen worden en daar ga ik voor vechten.’